Wielka Karta Swobód (Magna Carta) — 30 ciekawostek

W którym roku król Anglii wydał Wielką Kartę Swobód?

Akt powstał pod naciskiem możnowładztwa, wzburzonego królewską samowolą i uciskiem podatkowym.

Który słynny król Anglii był bratem Jana bez Ziemi?

Jan był też Panem Irlandii z nadania ojca od 1177 roku, a koronę Anglii nosił od 6 kwietnia 1199 roku.

Nad którą rzeką leży łąka Runnymede, miejsce podpisania Wielkiej Karty Swobód?

Łąka znajduje się w hrabstwie Surrey, około 32 km od stolicy Anglii.

Jakim zwierzęciem jest król Jan bez Ziemi w animowanym „Robin Hoodzie” Disneya z 1973 roku?

W polskiej wersji językowej głosu tej chciwej postaci użyczył Jan Peszek, a w angielskiej Peter Ustinov.

Co art. 62 Wielkiej Karty Swobód ogłaszał dla zbuntowanych przeciw królowi?

Chodziło o uczestników tego samego buntu, który doprowadził do nadania Karty.

Jaką chorobę najczęściej podaje się jako przyczynę śmierci króla Jana bez Ziemi?

Inne wersje mówią o wypiciu zbyt dużej ilości młodego brzoskwiniowego wina, a nawet o otruciu.

Który dramaturg uczynił króla Jana bez Ziemi głównym bohaterem swojej sztuki?

Dramat nosi tytuł „Życie i śmierć króla Jana”; władca pojawia się też w „Lwie w zimie” Jamesa Goldmana.

Które miasto miało potwierdzony wcześniejszy przywilej w art. 13 Wielkiej Karty Swobód?

Ten sam artykuł ustanawiał przywileje także dla pozostałych miast królestwa.

Z którym papieżem popadł w konflikt król Jan bez Ziemi?

Poszło o obsadę stolicy arcybiskupiej po śmierci Huberta Waltera, zmarłego 13 lipca 1205 roku.

Za początek czego uznaje się Wielką Kartę Swobód w ustawodawstwie anglosaskim?

Uchodzi tam również za fundament porządku konstytucyjnego i gwarancję wolności obywatelskich.

Bez powołania kogo art. 38 Wielkiej Karty Swobód zabraniał stawiać ludzi przed sądem?

Artykuł wymagał przy tym, by były to osoby godne zaufania.

Kto był matką króla Jana bez Ziemi?

Jan przyszedł na świat w Beaumont Palace w Oksfordzie jako piąty syn królewskiej pary.

Co art. 35 Wielkiej Karty Swobód ujednolicał w całym królestwie?

Artykuł 45 wymagał z kolei, by sędziami i szeryfami zostawali tylko ludzie znający prawa królestwa.

W jakich dwóch dziedzinach Wielka Karta Swobód głównie ograniczała władzę monarszą?

Podatki wymagały zgody rady królestwa, a więzienie lub karanie kogokolwiek – wyroku sądowego.

W której powieści Waltera Scotta występuje postać Jana bez Ziemi?

Władca jest też stałą postacią opowieści i filmów o Robin Hoodzie, zwykle jako jeden z czarnych charakterów.

Prawo czego przyznawała feudałom Wielka Karta Swobód na wypadek jej złamania przez króla?

Karta określała przy tym uprawnienia baronów i duchowieństwa oraz zakres swobód klas niższych.

Kto miał zastąpić Jana bez Ziemi na tronie Anglii z wyboru zbuntowanych baronów?

Wojna króla z baronami wybuchła już latem po wydaniu Karty i szybko zmieniła się w spór dynastyczny.

Jakie prawo Wielka Karta Swobód gwarantowała duchownym?

Król nie mógł też podwyższać podatków bez porozumienia z radą złożoną z baronów, biskupów i arcybiskupa.

Ilu baronów liczyła komisja pilnująca Wielkiej Karty Swobód według jej art. 61?

Czterech z nich udawało się w delegacji do króla, by powiadomić go o złamaniu artykułów.

Jaką swobodę gwarantował art. 41 Wielkiej Karty Swobód, z zastrzeżeniami na czas wojny?

Tej samej sprawy dotyczył także kolejny artykuł, a przywileje dla miast ustanawiał art. 13.

Kogo papież sam wybrał na arcybiskupa wbrew królowi Janowi bez Ziemi?

Król i kapituła w Canterbury wskazali własnych kandydatów, lecz w Rzymie obie nominacje unieważniono.

Pod jaką miejscowością wojska cesarskie, sojusznicy Jana bez Ziemi, poniosły klęskę w 1214 r.?

Bitwę stoczono 27 lipca; po niej kampania na kontynencie była przegrana, a skarb Anglii świecił pustkami.

Z zaciągania czego król miał bezzwłocznie zrezygnować według art. 51 Wielkiej Karty Swobód?

Karta powstała po przegranej wojnie na kontynencie, na którą władca zbierał ogromne podatki.

W katedrze którego miasta pochowano króla Jana bez Ziemi?

Władca zostawił po sobie tak złą pamięć, że jego imienia nie dawano już następcom tronu.

W którym roku Wielką Kartę Swobód wpisano na listę UNESCO Pamięć Świata?

W ustawodawstwie anglosaskim akt nadal uchodzi za gwarancję wolności obywatelskich.

Ile dni miał król na spełnienie petycji baronów według art. 61 Wielkiej Karty Swobód?

Po upływie tego terminu baronowie mogli zwrócić się ze skargą do wysokiego urzędnika królestwa.

Jak po łacinie nazywało się tarczowe, o którym mówi art. 12 Wielkiej Karty Swobód?

Na jego nałożenie, podobnie jak na zasiłki lenne, król powinien był uzyskać zgodę Rady Królestwa.

Który artykuł Wielkiej Karty Swobód gwarantował wolność osobistą poddanych króla?

Monarcha nie mógł aresztować poddanego bez wyroku sądowego ani odebrać mu majątku.

Komu art. 54 Wielkiej Karty Swobód ograniczał prawne możliwości składania zeznań?

Dokument nie znał kategorii „człowiek” i dzielił ludzi na arystokrację, duchownych, wolnych i niewolnych.

Do którego zakonu należał kościół w Dover, gdzie Jan bez Ziemi oddał państwo w opiekę Boga?

Stało się to w 1213 roku w obecności legatów papieskich; państwo powierzono też świętym Piotrowi i Pawłowi.