Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Bajkał to najstarsze i najgłębsze jezioro na Ziemi, ukryte w syberyjskim rowie tektonicznym i otoczone pasmami górskimi. Mieści ogromną część słodkiej wody naszej planety. W quizie sprawdzisz, co wiesz o jego rozmiarach, geologii, klimacie i badaczach, wśród których byli polscy zesłańcy. Nie zabraknie też pytań o przyrodę: endemiczne ryby i nerpę bajkalską.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Która wielka linia kolejowa biegnie w okolicach Bajkału obok Kolei Bajkalsko-Amurskiej?
Transsyberyjska
Samo jezioro ma też duże znaczenie dla żeglugi i rybołówstwa.
Q 02Do jakiej rodziny ssaków należy nerpa bajkalska?
fokowate
Ten drapieżny ssak nosi naukową nazwę Pusa sibirica.
Q 03W której republice Rosji, obok obwodu irkuckiego, leży Bajkał?
Buriacja
Bajkał to jezioro tektoniczne położone w azjatyckiej części Rosji.
Q 04Która rzeka jako jedyna wypływa z Bajkału?
Angara
Rzeka ta jest prawym dopływem Jeniseju, a ujścia rzek wpadających do jeziora są deltowate.
Q 05Jaką część światowych zasobów powierzchniowej wody słodkiej mieści Bajkał?
1/5
W liczbach bezwzględnych zasoby wodne jeziora wynoszą 23 tys. km³.
Q 06Która ryba stanowiła ok. 70% połowów w Bajkale na przełomie lat 80. i 90. XX w.?
omul
Łowiono wtedy ok. 2 tys. ton ryb rocznie, a przed 1941 r. połowy były kilkukrotnie większe.
Q 07Na czym nerpy bajkalskie rozmnażają się od końca lutego do marca?
krach lodowych
Ciąża trwa 11 miesięcy, a okres karmienia młodych od 1,5 do 3 miesięcy.
Q 08Jak nazywa się największa wyspa Bajkału, mająca 742 km² powierzchni?
Olchon
W odległości 8–12 km od tej wyspy znajduje się największa znana głębia jeziora.
Q 09Do którego miesiąca, licząc od grudnia, utrzymuje się lód na powierzchni Bajkału?
maja
Miąższość lodu wynosi od 0,4 do 1,2 m, a jest on tak przezroczysty, że w pobliżu brzegu widać przez niego dno.
Q 10Do ilu metrów dochodzi przezroczystość wody Bajkału?
40
To zasługa niskiego stężenia substancji rozpuszczonych i zawiesin w wodzie jeziora.
Q 11Ile metrów wynosi maksymalna głębokość Bajkału według nowych danych?
1642
Średnia głębokość jeziora to 730 m, a starsze mapy przez wiele lat podawały wartość 1620 m.
Q 12Która ryba stanowi nawet 90% diety nerpy bajkalskiej?
gołomianka
Chodzi o dwa gatunki ryb z rodzaju Comephorus, które łącznie dominują w jadłospisie tego ssaka.
Q 13Ile kilometrów długości ma Bajkał?
636
Jezioro jest przy tym wąskie: jego maksymalna szerokość wynosi zaledwie 79 km.
Q 14Jak nazywały się rosyjskie załogowe łodzie podwodne, które w 2008 r. dotarły do dna Bajkału?
Q 21Jak w Rosji nazywa się ścisły rezerwat przyrody, taki jak Rezerwat Barguziński nad Bajkałem?
zapowiednik
W rejonie jeziora są trzy takie rezerwaty i dwa parki narodowe o łącznej powierzchni ponad 17 tysięcy km².
Q 22Jak nazywa się najwyższy szczyt Gór Bajkalskich, mierzący 2588 m n.p.m.?
Góra Czerskiego
Góry Bajkalskie wznoszą się na północno-zachodnim brzegu jeziora, a Jan Czerski był jednym z polskich zesłańców, którzy je badali.
Q 23Na ponad ile kilometrów ocenia się grubość osadów dennych Bajkału?
7
Materiał osadowy nanosiły na dno rzeki przez miliony lat istnienia jeziora.
Mir
Dwie jednostki o numerach 1 i 2 osiągnęły wtedy zanurzenie, według różnych źródeł, 1580 m i 1592 m.
Q 15Ile dopływów ma Bajkał?
336
Do najważniejszych należą Selenga i Barguzin, a ujścia rzek mają charakter delt.
Q 16Co jest skutkiem bardzo intensywnego mieszania się wód Bajkału?
dobre natlenienie głębin
Ekosystem jeziora, kształtowany przez trwające miliony lat procesy regulacyjne, uchodzi za wyjątkowo zrównoważony.
Q 17W którym roku Bajkał wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO?
1996
Wpis objął też przyległe tereny, m.in. Nadbajkalski i Zabajkalski Park Narodowy.
Q 18Na jakiej wysokości w metrach n.p.m. leży lustro wody Bajkału?
456
Jezioro wypełnia rów tektoniczny, a otaczające je pasma górskie sięgają blisko 3000 m n.p.m.
Q 19Który Polak mierzył z Wiktorem Godlewskim głębokość Bajkału w latach 1869–1876?
Benedykt Dybowski
Obaj badali południową część jeziora; do zasłużonych polskich zesłańców badających Bajkał należał też Aleksander Czekanowski.
Q 20Jakim terminem określa się Bajkał, bo jego dno leży 1186,5 m poniżej poziomu morza?
kryptodepresją
Lustro wody leży wysoko nad poziomem morza, lecz dno schodzi głęboko poniżej niego; to największe takie zagłębienie na świecie.
Q 24Która płyta tektoniczna odsuwa się od euroazjatyckiej, co wiąże się z powstaniem Bajkału?
amurska
Ruch ten wywołały kolizja płyty indyjskiej z Azją, rozszerzanie pacyficznych stref subdukcji i ciepło płaszcza ziemskiego.
Q 25Z jakiego języka pochodzi słowo „Pusa” w naukowej nazwie nerpy bajkalskiej?
grenlandzkiego
Słowo to ma po prostu oznaczać fokę, a drugi człon nazwy, sibirica, znaczy „syberyjski”.
Q 26Czyja wyprawa w latach 1896–1902 jako pierwsza zmierzyła głębokość całego Bajkału?
Rosyjskiego Urzędu Hydrograficznego
Pierwsze pomiary głębokości jeziora prowadzono już w XVII w., gdy dotarło tam większe osadnictwo rosyjskie.
Q 27Kto założył Bajkalską Stację Limnologiczną, która w latach 30. XX w. dostała echosondy?
Gleb Wiereszczagin
Dzięki echosondom w latach 1931–1934 przeprowadzono pierwsze kompleksowe pomiary głębokości jeziora i sporządzono mapę rzeźby dna.
Q 28Jak inaczej nazywa się wiatry podłużne, wiejące wzdłuż dłuższej osi Bajkału?
przechodnie
To suche i silne wiatry, lokalnie nazywane wierchowik i kułtuk.
Q 29Który niemiecki przyrodnik jako pierwszy opisał naukowo nerpę bajkalską w 1788 r.?
Johann Friedrich Gmelin
Nadał jej wówczas nazwę Phoca vitulina γ. sibirica; dziś gatunek zalicza się do rodzaju Pusa.
Q 30Z którego jeziora, oprócz Bajkału, pochodził holotyp nerpy bajkalskiej?
Oron
Gatunek uznaje się za monotypowy, czyli nie wyróżnia się w jego obrębie podgatunków.