Getting your questions ready
Getting your questions ready
Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Boże Narodzenie ma za sobą niemal dwa tysiące lat historii: od sporów o datę narodzin Chrystusa i rzymskiego kultu Słońca po wigilijny opłatek, Pasterkę i kolędników. Quiz sprawdza, co wiesz o dziejach święta, polskich zwyczajach wigilijnych, obchodach w prawosławiu, protestantyzmie i anglikanizmie, a także o filmie, bez którego trudno sobie wyobrazić polską Wigilię — „Kevinie samym w domu”. Zagraj sam lub wydrukuj zestaw na rodzinne spotkanie przy choince.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Ile świec ma adwentowy wieniec, ważny symbol świąt u protestantów?
cztery
Świece zapala się w kolejne niedziele poprzedzające święta; wieniec plecie się z gałązek świerku.
Q 02Jak regionalnie nazywa się w Polsce Wigilię Bożego Narodzenia?
Gwiazdka
Do kolacji wigilijnej tradycja każe zasiadać po pojawieniu się pierwszej gwiazdy, na pamiątkę tej, która prowadziła Trzech Króli do stajenki.
Q 03Na jaki dzień przypada Boże Narodzenie w Kościołach stosujących inny kalendarz niż gregoriański?
7 stycznia
Prawosławni świętują na ogół 13 dni później niż katolicy, bo korzystają z kalendarza juliańskiego zamiast gregoriańskiego.
Q 04Ku czci którego boga obchodzono w Rzymie Saturnalia, trwające od 17 do 24 grudnia?
Saturna
Był to czas zabawy i wymiany darów, z czasem połączony z obchodami Nowego Roku.
Q 05Którego świętego wspomina się w Polsce w drugi dzień świąt, 26 grudnia?
Szczepana
Był pierwszym męczennikiem za wiarę chrześcijańską; w wielu parafiach tego dnia święci się owies, a mariawici obrzucają się orzechami.
Q 06Jak w Wielkiej Brytanii nazywa się drugi dzień Bożego Narodzenia?
Boxing Day
Nazwa pochodzi od dawnego zwyczaju wręczania „świątecznych pudełek” służbie; do dziś Brytyjczycy obdarowują tego dnia ubogich.
Q 07Jaki jest kolor liturgiczny okresu Bożego Narodzenia?
biały
Okres ten kończy się w niedzielę Chrztu Pańskiego, ale polska tradycja pozwala śpiewać kolędy aż do 2 lutego.
Q 08Czyj dzień luteranie obchodzą szczególnie uroczyście 13 grudnia?
Świętej Łucji
Tego dnia na ulicach miast gromadzą się tłumy przebranych dzieci; w luterańską Wigilię jedyną bezmięsną potrawą jest ryba.
Q 09Jak nazywa się postać przynosząca prezenty w Wielkopolsce, na Kujawach i Pomorzu?
Gwiazdor
Na Górnym Śląsku prezenty przynosi Dzieciątko, w Galicji i na Śląsku Cieszyńskim Aniołek, a na Kresach Wschodnich bywa to Dziadek Mróz.
Q 10W jakim języku prowadzone są bożonarodzeniowe nabożeństwa w cerkwiach?
cerkiewnosłowiańskim
Kilkugodzinne liturgie w nocy z 6 na 7 stycznia są odpowiednikiem katolickiej Pasterki; w cerkwiach nie ustawia się szopki.
Q 11Która potrawa musi zawsze pojawić się na wigilijnym stole prawosławnych?
kutia
Robi się ją z obtłuczonej pszenicy, słodu, maku, miodu i bakalii; karp pojawia się na prawosławnym stole tylko niekiedy.
Q 12Jakie pieczone mięso króluje na wigilijnych stołach protestantów?
gęś
Protestancka Wigilia nie jest postna; po życzeniach zasiada się do kolacji, ale o północy nie ma Pasterki.
Q 13W którym mieście, według dostępnych źródeł, najpierw wprowadzono święto Bożego Narodzenia?
Rzym
Dokładny czas powstania święta i powód wyboru daty 25 grudnia wciąż są przedmiotem dyskusji uczonych.
Q 21Do którego roku polski episkopat podtrzymywał obowiązek postu wigilijnego specjalnym dokumentem?
2003
W Kościele powszechnym obowiązek ten zniesiono już w 1983 roku wraz z nowym Kodeksem prawa kanonicznego; dziś post jest jedynie zalecany.
Q 22Jaką potrawę wigilijną mariawici nazywają potocznie zupą mariawicką?
zupę z suszu owocowego
Mariawici, wyznanie wyrosłe z katolicyzmu na przełomie XIX i XX wieku, świętują Boże Narodzenie przez trzy dni, do 27 grudnia.
Q 23Do czego Celtom służył ostrokrzew?
obłaskawiania chochlików
Jemioła służyła z kolei do praktyk okultystycznych, a zwyczaj obdarowywania się prezentami znali już wyznawcy Mitry i uczestnicy Saturnaliów.
Q 14Co symbolizuje 13 składników tradycyjnego brytyjskiego puddingu świątecznego?
Jezusa i 12 apostołów
Główne danie brytyjskiego obiadu to pieczony indyk nadziewany warzywami, a prezenty dzieci znajdują w czerwonych skarpetach przy kominku.
Q 15O której godzinie brytyjski monarcha wygłasza świąteczne orędzie 25 grudnia?
15:00
Brytyjczycy nie obchodzą Wigilii; święta zaczynają się rankiem 25 grudnia, a domy stroi się już pod koniec listopada.
Q 16Na czyim dworze cesarskim przyjęto Boże Narodzenie, co przyspieszyło jego rozprzestrzenianie w IV wieku?
Konstantyna Wielkiego
Święto wspierało dogmat o bóstwie Chrystusa ogłoszony przez Sobór nicejski I w 325 roku i pomagało w walce z arianizmem.
Q 17Ile dni trwa liturgiczny okres Bożego Narodzenia u mariawitów, kończący się 2 lutego?
40
Święto 2 lutego tradycja polska nazywa świętem Matki Bożej Gromnicznej; od 24 grudnia do 6 stycznia trwają Gody, czyli 12 świętych dni.
Q 18Który cesarz nakazał w 274 roku obchodzić 25 grudnia święto Sol Invictus?
Aurelian
Chrześcijanie odpowiedzieli na ten kult, świętując narodziny Jezusa nazywanego „Słońcem sprawiedliwości” i „Światłością świata”.
Q 19Którego boga czcili Słowianie podczas zimowego przesilenia we wczesnym średniowieczu?
Welesa
Germanie składali w tym czasie dary Odynowi; oba ludy świętowały przesilenie, składając ofiary swoim bogom.
Q 20Od czego zaczyna się wigilijna wieczerza u prawosławnych?
dzielenie prosforą
Prosforę, mały pszenny chlebek na drożdżach przyniesiony z cerkwi, popija się łykiem święconej wody.
Q 24Ile potraw wigilijnych przysługiwało magnatom według tradycji nieparzystej liczby dań?
13
Szlachcie przypadało 11 dań, a mieszczaństwu 9; według księcia Radziwiłła wszystkie ryby liczą się jako jedno danie.
Q 25Kto jest najstarszym znanym autorem, który pisał o narodzinach Jezusa w grudniu?
Hipolit Rzymski
W datowanym na 204 rok „Komentarzu do Księgi Daniela” pisał o narodzinach „ósmego dnia przed kalendami styczniowymi”.
Q 26Który Kościół wschodni wprowadził Boże Narodzenie dopiero w 1306 roku?
ormiański
Na Wschodzie narodziny długo obchodzono w uroczystość Epifanii 6 stycznia, która była tam jednocześnie dniem zimowego przesilenia.
Q 27W jakim dziele z 354 roku zachowała się pierwsza wzmianka o publicznych obchodach narodzin Chrystusa?
Chronograf
Dzieło, zredagowane już w 336 roku, przechowuje dziś Biblioteka Watykańska; wpis umieszczono przed listą męczenników czczonych 25 grudnia.
Q 28Pod jaką nazwą obchodzono Saturnalia w czasach późnego cesarstwa rzymskiego?
Brumalia
Obrzędy związane z przesileniem zimowym obchodzono prawdopodobnie już w epoce kamienia, o czym mają świadczyć kręgi megalityczne.
Q 29W którym roku Kościół przeniósł rocznicę urodzin Chrystusa na 25 grudnia, dzień narodzin Mitry?
353
W II wieku w Egipcie narodziny obchodzono 6 stycznia, w dniu urodzin boga Słońca Ajona, patrona misteriów mitraistycznych.
Q 30Na jaki dzień narodzin Chrystusa wskazywał Klemens Aleksandryjski?
17 listopada
Inne podawane wówczas daty to 19 kwietnia i 20 maja; w Ewangeliach data narodzin Jezusa w ogóle nie pada.