Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Droga Mleczna to nasza galaktyka: ogromny dysk gwiazd, w którym krąży także Układ Słoneczny. Z Ziemi widać ją jako jasną smugę opasującą nocne niebo. Quiz sprawdza, co wiesz o jej budowie, rozmiarach i wieku, o ramionach spiralnych, halo i czarnej dziurze w centrum, a także o galaktycznym sąsiedztwie. Pytania mają różny poziom trudności: od mitu o pochodzeniu nazwy po prędkości, odległości i odkrycia ostatnich lat.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Jakim typem galaktyki jest Droga Mleczna?
spiralna z poprzeczką
To w niej znajduje się między innymi Układ Słoneczny, a więc także Ziemia.
Q 02Z rozlanego mleka której bogini powstała Droga Mleczna według mitologii greckiej?
Hery
Bogini odepchnęła Heraklesa, bo nie chciała go karmić – i wtedy mleko się rozlało.
Q 03Ile miliardów gwiazd zawiera według szacunków Droga Mleczna?
100–400
Niższa wartość pochodzi ze starszych szacunków, wyższa – z nowszych.
Q 04Dlaczego Droga Mleczna jest widoczna na niebie jako jasna smuga opasująca niebo?
Oglądamy jej dysk od wewnątrz
Smugę widać dobrze tylko tam, gdzie zanieczyszczenie świetlne jest niewielkie.
Q 05Jak nazywa się zbiór galaktyk, w którym główne miejsce zajmują Droga Mleczna i Galaktyka Trójkąta?
Grupa Lokalna
Do zbioru tego należy co najmniej kilkadziesiąt galaktyk.
Q 06Dlaczego zderzenie Drogi Mlecznej z inną galaktyką zapewne nie zniszczy Układu Słonecznego?
Odległości między gwiazdami są ogromne
Przejście obcej gwiazdy przez Układ Słoneczny lub tuż obok niego jest bardzo mało prawdopodobne.
Q 07Do czego pierwotnie odnosił się termin „Droga Mleczna”?
pasa światła widocznego na niebie
Ten pas tworzą gwiazdy leżące na równiku galaktycznym.
Q 08Jak nazywa się źródło promieniowania związane z czarną dziurą w centrum Drogi Mlecznej?
Sagittarius A*
Wokół tej supermasywnej czarnej dziury skupiają się też liczne gwiazdy i pył.
Q 09Co wokół jądra Drogi Mlecznej przesłania część galaktyki i utrudnia ustalenie liczby ramion?
pył kosmiczny
Drugą przeszkodą jest to, że Galaktykę obserwujemy od wewnątrz.
Q 10Ile tysięcy lat świetlnych średnicy ma dysk Drogi Mlecznej?
100–120
Układ Słoneczny leży wewnątrz tego dysku, co utrudnia badanie jego struktury.
Q 11Jaką grubość, liczoną w latach świetlnych, ma w przybliżeniu dysk Drogi Mlecznej?
1000
Układ Słoneczny leży w pobliżu płaszczyzny tego dysku.
Q 12Ile lat świetlnych dzieli w przybliżeniu Słońce od centrum Drogi Mlecznej?
28 000
Słońce nie leży więc ani w samym środku, ani na skraju galaktycznego dysku.
Q 13Według czyjej klasyfikacji Droga Mleczna to najprawdopodobniej galaktyka typu SBb lub SBc?
Hubble’a
Pewności co do dokładnego typu wciąż brak, stąd dwa możliwe oznaczenia.
Q 14Jakim instrumentem uzyskano w 2022 roku obraz cienia czarnej dziury w centrum Galaktyki?
Q 21Jaki symbol przypomina kształtem pierścień odkryty w 2011 roku w poprzeczce Drogi Mlecznej?
nieskończoności
Pierścień ma dwa płaty skierowane na boki; dostrzegło go Obserwatorium Herschela.
Q 22Z jaką mniej więcej prędkością Droga Mleczna pędzi ku centrum przyciągającego ją skupiska?
2 mln km/h
Ściślej: prędkość ta nieco przekracza podaną wartość, a jej źródłem jest grawitacja odległego skupiska galaktyk.
Q 23Obserwacje wodoru atomowego i jakiego związku służą do badania struktury Drogi Mlecznej?
tlenku węgla
Dzięki takim obserwacjom astronomowie śledzą przebieg ramion, choć patrzą na Galaktykę od środka.
Teleskopem Horyzontu Zdarzeń
Na obrazie widać nie samą czarną dziurę, lecz cień jej horyzontu zdarzeń.
Q 15Jak nazywa się płaszczyzna orbity Ziemi, do której silnie nachylony jest dysk Drogi Mlecznej?
ekliptyka
Równie silnie równik galaktyczny jest nachylony do równika niebieskiego.
Q 16Jaki kształt ma zgrubienie w środkowej części Drogi Mlecznej widzianej z boku?
soczewkowaty
Reszta galaktyki oglądanej z tej strony wygląda jak płaski dysk.
Q 17Na ile miliardów lat oszacowano w 2004 roku wiek Drogi Mlecznej?
13,6
Podstawą był pomiar zawartości berylu w gwiazdach gromady kulistej NGC 6397; niepewność wyniku to ± 0,8 mld lat.
Q 18Co pozostało w Drodze Mlecznej po mniejszych galaktykach, które wchłonęła?
grupki odmiennych gwiazd
Proces trwa nadal: Droga Mleczna wchłania właśnie kolejne galaktyki karłowate.
Q 19Jakiego typu galaktyka ma powstać po zderzeniu Drogi Mlecznej z jej dużą sąsiadką?
eliptyczna
Słońce może wtedy zostać wyrzucone na daleką orbitę wokół centrum nowej galaktyki.
Q 20Około ilu gromad kulistych znajduje się w halo otaczającym dysk Drogi Mlecznej?
200
Oprócz gromad kuliste halo tworzą także stare gwiazdy.
Q 24W którym gwiazdozbiorze leży jedna z galaktyk karłowatych wchłanianych przez Drogę Mleczną?
Wielkiego Psa
Podobny los spotyka drugą galaktykę karłowatą, widoczną w innym gwiazdozbiorze.
Q 25Jak określa się słabą zależność prędkości gwiazd w dysku Galaktyki od odległości od jądra?
płaska krzywa rotacji
Poza zgrubieniem centralnym gwiazdy dysku krążą przeważnie szybciej niż 200 km/s.
Q 26Do jakiej fali porównuje się efekt dynamiczny tworzący widoczną strukturę Drogi Mlecznej?
stojącej
Zjawisko to nazywa się falą gęstości i występuje także w innych galaktykach spiralnych.
Q 27Jaką spiralą można opisać kształt ramion Drogi Mlecznej?
logarytmiczną
Samą strukturę ramion bada się, obserwując między innymi wodór atomowy.
Q 28Jaka odległość w latach świetlnych dzieli przy Słońcu Ramię Oriona od Ramienia Perseusza?
6500
Ramię Oriona zalicza się do mniejszych ramion, a Ramię Perseusza – do głównych.
Q 29Które główne ramię Drogi Mlecznej nazywa się też Ramieniem Łabędzia lub Ramieniem Zewnętrznym?
Węgielnicy
Należy ono do głównych ramion spiralnych, w odróżnieniu od mniejszego Ramienia Oriona.
Q 30Na ile lat świetlnych rozciąga się skręcony pierścień w centralnej części poprzeczki Galaktyki?
600
Dwa płaty pierścienia dowodzą, że ta nieznana wcześniej struktura jest wyraźnie skręcona.