Getting your questions ready
Getting your questions ready
Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Każdy słój w pniu to zapis jednego roku – szerszy po dobrym sezonie, węższy po suszy. Dendrochronologia potrafi z tych zapisów odczytać rok ścięcia belki sprzed tysiąca lat i ustalić, kiedy stanął gród albo kościół. Druga część quizu schodzi na gałąź: co właściwie jest szyszką, czym różni się męska od żeńskiej, dlaczego jałowiec rodzi szyszkojagody i które liściaste drzewa udają iglaki. Pytania od prostych po eksperckie, każde z krótkim wyjaśnieniem.
Wszystkie 18 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Jak wyglądają przyrosty roczne drzewa w latach o sprzyjających warunkach środowiskowych?
są szersze
Dzięki tej zależności sekwencje słojów z kolejnych lat tworzą niepowtarzalny wzór, który da się rozpoznać w innych próbkach.
Q 02Na analizie czego opiera się dendrochronologia?
przyrostów rocznych drzew
W najlepszym razie słoje zdradzają nie tylko rok, lecz nawet sezon, w którym drzewo przestało rosnąć.
Q 03W jakiej dziedzinie dendrochronologia jest powszechnie stosowana?
w archeologii
Metoda określa rok kalendarzowy, w którym drzewo ścięto, a niekiedy nawet porę roku.
Q 04Jakie budowle wymienia się jako typowe źródło belek konstrukcyjnych o znanej dacie?
kościoły średniowieczne
W Europie kluczowym gatunkiem dla takich datowań jest drzewo liściaste o twardym, trwałym drewnie.
Q 05Z czego utworzona jest szyszka?
z osi i liści zarodnionośnych
Szyszka może być męska albo żeńska, a oś, na której wyrastają jej elementy, bywa nierozgałęziona albo rozgałęziona.
Q 06Jaki moment z życia drzewa dendrochronologia pozwala ustalić co do roku kalendarzowego?
rok ścięcia drewna
Czasami udaje się ustalić nawet sezon, co daje graniczną datę dla drewnianych elementów budowli.
Q 07Gałęzią jakiej dyscypliny jest dendrochronologia?
dendrologii
Metoda pozwala datować nie tylko zabytki i znaleziska archeologiczne, lecz także zjawiska przyrodnicze, o ile zachowało się w nich drewno.
Q 08Co wykazują próbki drewna zebrane z wielu drzew i wielu lat w jednym regionie?
wspólny schemat układu słojów
Zestawiając ze sobą coraz starsze próbki, badacze budują skale sięgające daleko w przeszłość, osobno dla każdego gatunku.
Q 09Dla jakich jednostek tworzy się skale dendrochronologiczne?
dla gatunków drzew i regionów
Skale powstają przez zestawianie ze sobą kolejnych, coraz starszych próbek, zaczynając od drzew, które wciąż rosną.
Q 10Jaki rodzaj wieku drewna określa dendrochronologia?
bezwzględny
Jest to jedna z najdokładniejszych metod takiego datowania, powszechnie wykorzystywana przez archeologów.
Q 11Jak nazywa się dyscyplina badająca zależność budowy słojów od dawnych zmian klimatu?
dendroklimatologia
Obejmuje ona zmiany zarówno klimatyczne, jak i meteorologiczne, które zapisały się w słojach w minionych latach.
Q 12Kiedy opracowano metodę dendrochronologiczną?
w latach 20. XX wieku
Jej twórca, A.E. Douglass, założył laboratorium badań słojów drzew na uniwersytecie w amerykańskim stanie na południowym zachodzie kraju.
Q 13Co wyznacza maksymalny okres datowania dendrochronologicznego w danym regionie?
długość skali dendrochronologicznej
Najdłuższe skale na świecie pozwalają datować drewno sprzed ponad dziesięciu tysiącleci.
Q 14Datowania jakich obiektów w Wielkopolsce pomogły wyjaśnić powstawanie państwa polskiego?
wczesnopiastowskich grodów
Nowe datowania dendrochronologiczne pozwoliły przedstawić ten proces z precyzją co do roku.
Q 15Jakim terminem, za wzorem anglosaskim, bywa zastępowane polskie słowo „szyszka”?
strobil
Termin ten odnosi się zarówno do szyszek męskich, jak i żeńskich.
Q 16Ile lat wstecz sięgają najdłuższe ciągłe skale dendrochronologiczne?
10,5 tys. lat
Skalę tę zbudowano na dębach rosnących na południu Niemiec.
Q 17Jakim terminem określa się szyszki żeńskie?
makrostrobile
Ich męskie odpowiedniki składają się z liści osadzonych wprost na osi, bez dodatkowych struktur podporowych.
Q 18Do jakich szyszek niektóre źródła ograniczają termin „szyszka”?
do drewniejących szyszek żeńskich z zalążkami
W szerszym ujęciu termin obejmuje zarówno szyszki męskie, jak i żeńskie, traktowane jako kwiaty lub kwiatostany.