Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Energetyka jądrowa to pozyskiwanie energii z rozszczepiania jąder ciężkich pierwiastków na skalę przemysłową. Pierwsze elektrownie tego typu ruszyły w połowie XX wieku, a spór o ich zalety i wady trwa do dziś. W quizie pytamy o udział atomu w światowej produkcji prądu, plany poszczególnych państw, bezpieczeństwo, emisje i koszty, a także o pierwszy reaktor w dziejach, zbudowany w Chicago. Każde pytanie ma cztery odpowiedzi i krótkie wyjaśnienie.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01W ramach którego projektu prowadzono prace nad reaktorem Chicago Pile-1?
Manhattan
Celem całego przedsięwzięcia było zbudowanie bomby atomowej; sam reaktor uruchomiono w 1942 roku.
Q 02Jądra którego izotopu rozszczepia się głównie w energetyce jądrowej?
uran 235
Energię tę uzyskuje się w reaktorach elektrowni i okrętów; w niewielkim stopniu korzysta się też z rozpadów promieniotwórczych, na przykład w zasilaczach izotopowych.
Q 03Jaką skrótową nazwę nosi Europejska Wspólnota Energii Atomowej?
Euratom
Wspólnota ta należy do organizacji opowiadających się za atomem, podobnie jak Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej.
Q 04W których latach XX wieku pojawiły się pierwsze elektrownie jądrowe?
pięćdziesiątych
Prawdziwy rozkwit tej dziedziny zaczął się nieco później, gdy rosły koszty energii uzyskiwanej ze spalania kopalin.
Q 05Kto kierował zespołem, który w 1942 roku uruchomił pierwszy na świecie reaktor jądrowy?
Enrico Fermi
Reaktor stanął na nieużywanym korcie stadionu uniwersyteckiego Alonzo Stagg Field w Chicago.
Q 06Które państwo przyjęło program wyłączenia wszystkich reaktorów jądrowych do końca 2022 roku?
Niemcy
Z atomu postanowiła zrezygnować także Belgia, która wyznaczyła sobie termin do 2025 roku.
Q 07Co uchodzi za najważniejszy zarzut wobec energetyki jądrowej?
odpady promieniotwórcze
Te wysokoaktywne wytwarzają tylko elektrownie jądrowe, lecz średnio- i niskoaktywne powstają w każdym rozwiniętym kraju, głównie w instytucjach medycznych i naukowych.
Q 08Które miasto radziły opuścić swoim obywatelom Wielka Brytania i Francja po awarii Fukushimy?
Tokio
Wybuchy i pożary w elektrowni wywołały też załamanie na japońskiej giełdzie i masowe wykupowanie zapasów z supermarketów.
Q 09Rząd którego amerykańskiego prezydenta uruchomił w 2010 r. nowe gwarancje kredytowe dla atomu?
Obamy
Towarzyszyła im szczególna forma ubezpieczenia od ewentualnego załamania procesu legislacyjnego, zwiększająca stabilność prawną inwestycji.
Q 10Jakim pojęciem od około 2001 r. określa się możliwą odnowę przemysłu energii jądrowej?
renesans nuklearny
Miały ją napędzać rosnące ceny paliw kopalnych oraz dążenie do ograniczenia emisji gazów cieplarnianych.
Q 11W którym kraju po wielu latach opóźnień uruchomiono reaktor Olkiluoto III?
Finlandia
Koszt produkcji energii w tym reaktorze, oznaczanym też skrótem OL3, to 42 EUR/MWh.
Q 12Jaki materiał pełnił rolę moderatora w reaktorze Chicago Pile-1?
grafit
Kostki moderatora układano na przemian z cylindrycznymi elementami z uranu i jego tlenków; od takiego stosu pochodzi angielskie „pile” w nazwie.
Q 13Na co u okolicznych mieszkańców wypadki jądrowe wpływają według badań najdotkliwiej?
zdrowie psychiczne
Większym problemem niż samo promieniowanie okazują się też społeczne skutki ewakuacji dużych obszarów i przesiedleń.
Q 21Jaki pierwiastek zawierały pręty kontrolne pierwszego reaktora jądrowego, Chicago Pile-1?
kadm
Pręty te wsuwano częściowo mechanicznie, a częściowo ręcznie, by panować nad reakcją łańcuchową.
Q 22Czym chłodzone są reaktory IV generacji oznaczane skrótem SFR?
sodem
Takie reaktory, podobnie jak kanadyjskie CANDU, nie wymagają jednoczęściowych zbiorników ciśnieniowych, które umie wytwarzać tylko kilka koncernów.
Q 23W którym amerykańskim stanie znajduje się komercyjny reaktor jądrowy Watts Bar 1?
Tennessee
Reaktor ten rozpoczął pracę 7 lutego 1996 i bywa przytaczany jako dowód sukcesu kampanii na rzecz wycofania energii jądrowej.
Q 14Parlament którego kraju uchwalił 9 lipca 1997 r., że będzie on państwem antynuklearnym?
Austria
Zakaz budowy elektrowni jądrowych, a także składowania i transportu materiałów jądrowych, wpisano tam do konstytucji.
Q 15Ile krajów wykorzystywało w 2014 roku reaktory jądrowe do produkcji energii?
30
Elektrownie jądrowe wyprodukowały łącznie 2359 TWh energii elektrycznej, czyli mniej niż w 1999 roku.
Q 16Jak nazywa się reaktory, które potrafią wytworzyć więcej paliwa, niż same zużywają?
powielające
Mają one odpowiadać na obawy o wyczerpywanie się złóż uranu, choć jego zasoby starczą na co najmniej kilkaset lat.
Q 17Ilu zgonów od zanieczyszczeń powietrza pozwolił uniknąć atom według pracy z 2013 roku?
1,8 mln
Chodzi o zgony, które w latach 1971–2009 spowodowałoby zanieczyszczenie powietrza ze spalania paliw kopalnych.
Q 18Ile tysięcy osób ewakuowano z 20-kilometrowej strefy wokół elektrowni Fukushima I?
140
Stan zagrożenia nuklearnego ogłoszono 11 marca 2011 r. po trzęsieniu ziemi, tsunami i awarii systemów chłodzenia.
Q 19Jaki procent światowej energii elektrycznej dostarczyła energetyka jądrowa w 2013 roku?
10,7
Pracowało wtedy 388 bloków energetycznych, a kolejne 72 były w budowie.
Q 20W którym kraju leży Belene, gdzie budowa elektrowni jądrowej utknęła z braku finansowania?
Bułgaria
Podobne kłopoty miał projekt dodatkowych reaktorów w rumuńskiej Cernavodzie; część inwestorów się wycofała.
Q 24Ile śmierci na każdą terawatogodzinę wytworzonej energii powoduje spalanie węgla?
24,6
To o trzy rzędy wielkości więcej niż w przypadku atomu; przyczyną są zanieczyszczenie powietrza i wypadki przemysłowe.
Q 25W którym roku doszło do wycieków w elektrowniach jądrowych Słowenii, Węgier i Francji?
2008
Zdarzyły się one w obiegu zamkniętym elektrowni i nie spowodowały żadnego zanieczyszczenia środowiska zewnętrznego.
Q 26Kto uważał, że ropa wkrótce się wyczerpie, a większą przyszłość jako źródło energii ma uran?
M. King Hubbert
Zwolennicy atomu podkreślają też, że zmniejsza on emisje węglowe i zależność od importowanych źródeł energii.
Q 27Któremu laboratorium dał początek reaktor CP-2, złożony w rezerwacie Red Gate Woods?
Argonne National Laboratory
CP-2 powstał wiosną 1943 z rozebranego pierwszego reaktora i został ostatecznie wyłączony w maju 1954.
Q 28Na ile PLN/MWh Instytut Energetyki Odnawialnej wycenił w 2013 r. prąd z nowego atomu?
477,2
Najtańsza w tym zestawieniu była fotowoltaika z kosztem 318,9 PLN/MWh, tuż przed lądowymi farmami wiatrowymi.
Q 29Przerwanie której zapory podnosi bilans energetyki wodnej do 1,3 śmierci na terawatogodzinę?
Banqiao
Dla porównania energetyka jądrowa powoduje 0,03 zgonu na terawatogodzinę, słoneczna 0,02, a wiatrowa 0,04.
Q 30Kto opublikował w 2008 roku syntezę 103 badań o wpływie energii jądrowej na środowisko?
Benjamin K. Sovacool
Wyliczona w niej emisja 66,08 g/kWh była średnią z zaledwie 19 publikacji, które pozostały po odrzuceniu większości.