Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Galileusz, czyli Galileo Galilei, to włoski astronom, fizyk i wynalazca, jeden z pionierów nowożytnej nauki. Jako pierwszy skierował teleskop w niebo i bronił teorii heliocentrycznej. Quiz sprawdza wiedzę o jego młodości i studiach, odkryciach astronomicznych, doświadczeniach z wahadłem i ruchem ciał oraz o sporze z Kościołem i procesie z 1633 roku. Pytania mają różny stopień trudności: od znanych faktów po szczegóły dla prawdziwych znawców.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Która budowla miała według przekazów posłużyć Galileuszowi do zrzucania przedmiotów?
Krzywa Wieża w Pizie
Niektórzy autorzy twierdzą, że doświadczenia tego nigdy nie wykonano i był to jedynie eksperyment myślowy.
Q 02W którym toskańskim mieście urodził się w 1564 roku Galileusz?
Piza
Uczony zmarł 8 stycznia 1642 roku w Arcetri. Był najstarszym dzieckiem w swojej rodzinie.
Q 03Który papież powołał w 1981 roku specjalną komisję do zbadania sprawy Galileusza?
Jan Paweł II
Wyniki prac komisji przedstawiono 31 października 1992 roku na sesji plenarnej Papieskiej Akademii Nauk.
Q 04Fazy której planety Galileusz odkrył jesienią 1610 roku?
Wenus
Odkrycie dowodziło, że planeta ta obiega Słońce, a nie Ziemię, co było silnym argumentem za teorią Kopernika.
Q 05Jaki kierunek studiów wybrał dla 17-letniego Galileusza jego ojciec?
medycyna
Studiów tych nie ukończył, bo bardziej pociągała go matematyka, której udzielał potem prywatnych lekcji we Florencji i Sienie.
Q 06Czyjego odkrycia eliptycznych orbit planet Galileusz nie zaakceptował?
Johannesa Keplera
Mimo to astronomiczne odkrycia Galileusza miały epokowe znaczenie i przyczyniły się do zwycięstwa teorii Kopernika.
Q 07Jak brzmi tytuł dzieła, w którym na początku 1610 roku Galileusz opisał swoje odkrycia?
„Sidereus Nuncius”
Uczony opisał w nim między innymi góry dostrzeżone na Księżycu oraz księżyce Jowisza.
Q 08Jak nazywa się odkryte przez Galileusza zjawisko, dzięki któremu ciało zachowuje swój ruch?
bezwładność
Wcześniej przez stulecia sądzono, że ruch ze stałą prędkością zawsze wymaga oddziaływania innych ciał.
Q 09W którym roku Galileusz jako jeden z pierwszych użył teleskopu do obserwacji nieba?
1609
Zauważył wtedy między innymi, że Droga Mleczna składa się z bardzo wielu słabych gwiazd.
Q 10Którą planetę Galileusz zaobserwował 28 grudnia 1612 roku, na długo przed jej odkryciem?
Neptun
Uczony za każdym razem brał ją błędnie za gwiazdę stałą, dlatego nie uchodzi za jej odkrywcę.
Q 11Na uniwersytet w którym mieście Galileusz przeniósł się w 1592 roku?
Padwa
Do 1610 roku wykładał tam geometrię, mechanikę i astronomię, a przy tym badał ruch i konstruował teleskopy.
Q 12Kim chciał zostać 15-letni Galileusz, co skłoniło ojca do zabrania go ze szkoły?
mnichem
Ojciec zareagował natychmiast. Dwa lata później syn zaczynał już studia uniwersyteckie.
Q 13Kim zostały Virginia i Livia, córki Galileusza i Mariny Gamby?
zakonnicami
Galileusz nigdy się nie ożenił; z tego związku miał jeszcze syna Vincenza, urodzonego w 1606 roku.
Kto w 1656 roku zbudował pierwszy zegar wahadłowy, zainspirowany odkryciem Galileusza?
Q 21Co Galileusz musiał co tydzień odmawiać przez trzy lata w ramach kary inkwizycji?
siedem psalmów pokutnych
Po upływie tego czasu robił to nadal, już z własnej woli.
Q 22Które dzieło Ptolemeusza Galileusz czytał i krytycznie analizował około 1590 roku?
„Almagest”
Napisane około 140 roku dzieło było kompendium ówczesnej wiedzy astronomicznej i matematycznym wykładem astronomii geocentrycznej.
Q 23W co ubrany był Galileusz, gdy 22 czerwca 1633 roku prowadzono go na ogłoszenie wyroku?
białą koszulę
Był to zwyczajowy strój ukaranych heretyków. Wyrok ogłoszono w sali dominikańskiego klasztoru Santa Maria Sopra Minerva.
Christiaan Huygens
Zegary wahadłowe pozostały najdokładniejszymi czasomierzami aż do skonstruowania zegarów kwarcowych w latach 30. XX wieku.
Q 15Któremu papieżowi, swojemu przyjacielowi, Galileusz zadedykował w 1623 roku „Wagę probierczą”?
Urbanowi VIII
Dzieło ostro atakowało arystotelików, choć nie rozwijało myśli kopernikańskiej.
Q 16Jakiej dziedziny fizyki dotyczą „Discorsi”, najważniejsze dzieło Galileusza z 1638 roku?
mechanika
Polski tytuł to „Rozmowy i dowodzenia matematyczne z zakresu dwóch nowych umiejętności”. Rok wcześniej autor stracił wzrok.
Q 17W usta której postaci „Dialogu” Galileusz włożył słowa ówczesnego papieża?
Simplicio
Imię to można rozumieć jako „matołek”, więc papież uznał to za jawną obrazę i wpadł we wściekłość.
Q 18Który uczeń i sekretarz Galileusza badał na jego zlecenie ograniczenia pomp ssących?
Evangelista Torricelli
Chodziło o to, że pompy nie podnosiły wody wyżej niż na 10 metrów. Doświadczenie ucznia wykazało istnienie ciśnienia atmosferycznego.
Q 19W którym roku ukazał się „Dialog o dwóch najważniejszych systemach świata” Galileusza?
1632
Tę popularnonaukową rozprawę w formie rozmowy podzielono na cztery rozdziały, odpowiadające czterem dniom dysputy.
Q 20Jakie zjawisko opisywał nieudany model Galileusza, którym bronił on heliocentryzmu?
pływy morskie
Uczony tłumaczył je ruchami Ziemi: obrotowym i obiegowym wokół Słońca. Sędziowie uznali ten argument za niewiarygodny.
Q 24W którym roku Galileusz został wykładowcą matematyki na Uniwersytecie w Pizie?
1589
Miał wtedy 25 lat, a posadę zawdzięczał poparciu wpływowego znajomego.
Q 25Który jezuita i matematyk w grudniu 1610 roku namawiał Galileusza do odwiedzenia Rzymu?
Christopher Clavius
Napisał on do Galileusza, że jezuiccy obserwatorzy nieba potwierdzili jego odkrycia; uczony przyjechał w marcu następnego roku.
Q 26Jakie zjawisko związane z Księżycem Galileusz odkrył już po wyroku inkwizycji?
libracja
Od wyroku do śmierci uczonego minęło dziewięć lat, w czasie których nie przerwał on pracy naukowej.
Q 27W wieku ilu lat Galileusz rozpoczął naukę w szkole zakonnej w opactwie Vallombrosa?
11
Wcześniej elementarne wykształcenie zdobywał w domu rodzinnym. Opactwo wallombrozjanów leży niedaleko Florencji.
Q 28Który matematyk i inspektor twierdz toskańskich został protektorem młodego Galileusza?
Guidobaldo del Monte
Znajomość zaczęła się od rozprawy Galileusza o metodach wyznaczania gęstości metali i kamieni szlachetnych.
Q 29Który dominikanin w kazaniu przeciw Galileuszowi powołał się na biblijnego Jozuego?
Tommaso Caccini
Chodziło o opowieść o zatrzymaniu słońca w dolinie Ajalon. Był to pierwszy przypadek, gdy teorię Kopernika nazwano heretycką.
Q 30Jakie nazwisko nosił przodek z XV wieku, po którym Galileusz odziedziczył imię?
Bonaiuti
Ów przodek był znanym politykiem, lekarzem i wykładowcą; w jego czasach rodzina zmieniła nazwisko na Galilei.