Getting your questions ready
Getting your questions ready
Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Grupy krwi to zestawy antygenów na powierzchni krwinek czerwonych. Do 2025 roku opisano u człowieka czterdzieści osiem układów grupowych, ale w praktyce medycznej liczą się przede wszystkim AB0, Rh i Kell. Od odkrycia Karla Landsteinera w 1901 roku i oznaczeń A, B, AB i 0 wprowadzonych przez Ludwika Hirszfelda zgodność grup krwi decyduje o bezpieczeństwie transfuzji, przeszczepów i ciąży. Quiz sprawdza, co wiesz o antygenach, przeciwciałach, genetyce grup krwi i zasadach zgodności dawcy z biorcą.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Który układ grupowy krwi jest najważniejszy u człowieka?
AB0
Jego antygeny występują nie tylko na erytrocytach, lecz na niemal wszystkich komórkach organizmu.
Q 02Ile wariantów antygenów wyróżnia się w układzie grupowym AB0?
cztery
Obok nich wytwarzany jest antygen H, od którego rozpoczyna się synteza pozostałych antygenów układu.
Q 03Które dwa układy grupowe mają najistotniejsze znaczenie kliniczne przy przetaczaniu krwi?
AB0 i Rh
Zasady transfuzji wynikają z możliwości występowania przeciwciał przeciwko antygenom różnych układów grupowych.
Q 04Krew której grupy można przetoczyć każdej osobie?
0Rh−
Dawcą dla osoby z tą grupą może być wyłącznie osoba o identycznej grupie krwi.
Q 05Czym są grupy krwi?
zestawami antygenów na krwinkach
Antygeny te występują na krwinkach czerwonych, ale także na innych komórkach krwi; o zestawie decyduje dany układ grupowy.
Q 06Osoba z jaką grupą krwi może otrzymać krew dowolnej grupy?
ABRh+
Taka osoba może być jednak dawcą jedynie dla biorcy z tą samą grupą krwi.
Q 07Niezgodność w którym układzie jest znacznie częstszą przyczyną konfliktu serologicznego niż AB0?
Rh
Konflikt w układzie AB0 zdarza się rzadko: od 1 na 1000 do 1 na 5000 porodów.
Q 08Na czym polega reakcja odpornościowa przy niezgodności w obrębie układu grupowego krwi?
wytworzeniu przeciwciał
Przeciwciała są skierowane przeciwko nieprawidłowym antygenom obecnym na erytrocytach.
Q 09Jakie naturalne przeciwciała ma osoba z grupą krwi 0?
anty-A i anty-B
Osoba z grupą B ma natomiast naturalne przeciwciała anty-A.
Q 10Jak nazywa się test zgodności wykonywany bezpośrednio przed przetoczeniem krwi?
próba krzyżowa
Sprawdza się, czy zachodzi aglutynacja między erytrocytami dawcy a surowicą biorcy i odwrotnie.
Q 11Jakiej choroby u dziecka pozwala uniknąć zachowanie zgodności grup krwi w ciąży?
hemolitycznej
Zgodność grup krwi ma znaczenie także przy transfuzjach i przeszczepianiu narządów.
Q 12Jaki genotyp, obok AA, daje fenotypową grupę krwi A?
A0
Grupę B mają osoby o genotypie BB lub B0, a grupę AB – wyłącznie osoby o genotypie AB.
Q 13W którym roku austriacki uczony Karl Landsteiner odkrył grupy krwi?
1901
Zasady zgodności grup krwi są dziś kluczowe przy transfuzjach, przeszczepach i w ciąży.
Q 14Do jakiej klasy immunoglobulin należą naturalne przeciwciała grup krwi?
Q 21Na komórkach jakiej tkanki nie występują antygeny układu AB0?
nerwowej
Antygeny znaleziono m.in. w ślinie, płucach, nerkach, wątrobie, trzustce, nasieniu i płynie owodniowym.
Q 22Jak nazywają się zasady opisujące występowanie przeciwciał przeciw antygenom grupowym krwi?
prawa Landsteinera
Pierwsza z nich głosi, że krew zawierająca dany antygen nie zawiera przeciwciał przeciwko niemu.
Q 23Jak nazywa się rzadka grupa krwi wynikająca z braku antygenu H?
Bombaj
Brak antygenu jest skutkiem mutacji genu H; grupę oznacza się symbolem 0h.
IgM
Niektóre przeciwciała, podobnie jak te układu Rh, należą jednak do klasy IgG.
Q 15Który polski uczony wraz z Emilem von Dungernem wprowadził oznaczenia grup krwi A, B, AB i 0?
Ludwik Hirszfeld
Stworzyli oni podstawy nauki o grupach krwi; ich symbole przyjęto na całym świecie w 1928 roku.
Q 16Przez jaką barierę przechodzą przeciwciała IgG matki, docierając do płodu?
łożysko
Przeciwciała klasy IgM, w odróżnieniu od IgG, nie przechodzą do płodu.
Q 17Jak liczba antygenów krwi u innych gatunków zwierząt ma się do liczby u człowieka?
jest podobna
Nie wskazano dotąd przyczyny występowania u zwierząt tak wielu złożonych układów grup krwi.
Q 18Jaki charakter chemiczny mają antygeny układu AB0?
polisacharydów
Antygeny te różnią się między osobnikami zależnie od alleli genów odziedziczonych po rodzicach.
Q 19Do czego po raz pierwszy wykorzystano wiedzę o dziedziczeniu grup krwi?
wykluczania niepewnego ojcostwa
Badania nad dziedziczeniem zróżnicowania grupowego krwi prowadzono równocześnie z wprowadzaniem oznaczeń A, B, AB i 0.
Q 20Kiedy pojawiają się u człowieka przeciwciała przeciw antygenom układu AB0?
tuż po urodzeniu
Przeciwciała te mogą reagować z przetoczonymi krwinkami, wywołując odczyny poprzetoczeniowe.
Q 24Który układ grupowy krwi obejmuje antygeny K i k?
Kell
Układ ten, obok AB0 i Rh, ma największe znaczenie z punktu widzenia praktyki medycznej.
Q 25U osób z jaką grupą krwi stężenie antygenu H jest największe?
0
U tej grupy synteza antygenów zatrzymuje się na etapie antygenu H.
Q 26Do jakich cząsteczek przyczepione są głównie antygeny układu AB0?
białek powierzchniowych
Niewielka część antygenów jest dołączona do lipidów.
Q 27W którym tygodniu życia płodowego pojawiają się antygeny układu AB0?
5–6
Pełną ekspresję osiągają dopiero w 6–18 miesięcy po urodzeniu.
Q 28Aktywność jakiego enzymu decyduje o różnicach między podgrupami A1 i A2?
glikozylotransferazy
Największą aktywność enzymu obserwuje się u osób z podgrupą A1.
Q 29Ile układów grupowych krwi człowieka opisano do 2025 roku?
48
Jeszcze w 2014 roku znanych było trzydzieści pięć układów.
Q 30Jakie przeciwciała, obok anty-B, mogą niekiedy wystąpić u osób z podgrupą A2?
anty-A1
Osoby z grupą A2B również mogą mieć przeciwciała anty-A1.