Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Grypa hiszpanka to pandemia z lat 1918–1920, wywołana przez wyjątkowo groźną odmianę wirusa grypy A. Przetoczyła się przez świat w kilku falach i zabiła więcej ludzi niż fronty toczącej się wtedy wojny. Quiz sprawdza, co wiesz o jej początkach w amerykańskim obozie wojskowym, o pochodzeniu mylącej nazwy, liczbie ofiar i o tym, dlaczego najczęściej umierali ludzie młodzi. Pytania mają różny poziom trudności: od podstawowych faktów po szczegóły badań nad wirusem.
Wszystkie 24 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Który podtyp wirusa grypy A wywołał pandemię hiszpanki?
H1N1
Była to wyjątkowo groźna odmiana wirusa, a chorobę nazywano potocznie także grypą hiszpańską.
Q 02Dlaczego pandemię grypy z 1918 roku nazwano „hiszpanką”?
uważano, że szczególnie szalała w Hiszpanii
W rzeczywistości pierwszy przypadek odnotowano po drugiej stronie Atlantyku, w hrabstwie Haskell.
Q 03Jaki przebieg miała pierwsza fala hiszpanki w porównaniu z drugą?
łagodny
Druga fala niosła za to niespotykaną do tamtej pory śmiertelność.
Q 04W jakim wieku byli ludzie, którzy przede wszystkim umierali na grypę hiszpankę?
20–40 lat
Byli to ludzie młodzi i w średnim wieku, choć zwykle grypa zabija głównie dzieci i osoby starsze.
Q 05O jakiej porze roku 1918 nadeszła pierwsza fala hiszpanki?
wiosną
Choroba była wtedy wysoce zakaźna, a mimo to nie wzbudziła większego zaniepokojenia.
Q 06Od czasów jakiej epidemii żadna pandemia nie miała tak wysokiej śmiertelności jak hiszpanka?
czarnej śmierci
Tamta średniowieczna zaraza szalała w latach 1347–1350.
Q 07Który kraj Europy stał się w 1918 roku wylęgarnią zarazy, bo przyjmował transporty wojska?
Francja
Statki z wojskiem zawijały głównie do tamtejszych portów, a stamtąd grypa szła dalej.
Q 08Czego nie chciały osłabiać walczące kraje, cenzurując w 1918 roku wieści o skali grypy?
morale
Liczba zgonów na grypę była większa niż straty wojenne, więc dane o zachorowaniach i śmiertelności trzymano w tajemnicy.
Q 09Co w kolejnych falach hiszpanki wykazywały osoby, które zachorowały w pierwszym ataku epidemii?
odporność
Fal zachorowań było kilka, a ostatnie zarażenia odnotowywano jeszcze dwa lata po pierwszych.
Q 10Co, obok frontu, było w 1918 roku miejscem największych ognisk grypy hiszpanki?
obozy
Stamtąd choroba z łatwością przenosiła się na ludność cywilną.
Q 11W którym stanie USA odnotowano w styczniu 1918 roku pierwszy przypadek hiszpanki?
Kansas
Zaczęło się w hrabstwie Haskell, skąd niewielką grupę mieszkańców wcielono potem do wojska.
Q 12W którym roku odnotowywano ostatnie zarażenia grypą hiszpanką?
1920
Ostatnia fala cechowała się już mniejszą śmiertelnością niż dwie poprzednie.
Q 13Około ilu ludzi na świecie zachorowało na grypę hiszpankę?
500 mln
Stanowiło to wówczas jedną trzecią populacji świata.
Q 14Jaka nietypowa cecha wyróżniała pandemię hiszpanki na tle zwykłych epidemii grypy?
Q 21Jakie zwierzęta zakażano wirusem hiszpanki w badaniach University of Wisconsin-Madison?
makaki
Uczeni doszli do wniosku, że to nie sam wirus bezpośrednio odpowiadał za wysoką śmiertelność zarażonych.
Q 22U ilu mężczyzn w obozie Fort Riley w ciągu dwóch dni zaobserwowano objawy infekcji?
522
Wszystko zaczęło się od jednego żołnierza z wysoką gorączką, do którego szybko dołączyli kolejni.
Q 23Jakie zjawisko wywołało u zakażonych hiszpanką atak organizmu niszczący własne płuca?
hipercytokinemia
Reakcja obronna na zakażenie była tak gwałtowna, że sama stawała się zabójcza.
odwrócony profil wiekowy ofiar
Zwykle grypa zabija przede wszystkim dzieci i osoby starsze.
Q 15Który układ organizmu działa u młodych najsilniej i dlatego gubił ich przy hiszpance?
odpornościowy
W odróżnieniu od normalnej grypy hiszpanka zabijała głównie ludzi młodych.
Q 16Który miesiąc 1918 roku rozpoczął drugą, wyjątkowo śmiertelną falę hiszpanki?
sierpień
Ta fala wybuchła jednocześnie w kilku odległych od siebie rejonach świata.
Q 17Który kraj dzięki szczelnej blokadzie transportu morskiego uniknął hiszpanki aż do 1919 roku?
Australia
Gdy grypa w końcu tam dotarła, nie była już tak zabójcza jak wcześniej.
Q 18Ile ofiar hiszpanki na całym świecie podają najwyższe szacunki?
50–100 mln
Najostrożniejsze wyliczenia mówią o 21–25 mln zmarłych.
Q 19W jakich społecznościach śmiertelność hiszpanki była jeszcze wyższa niż przeciętnie?
zamkniętych
Przeciętną śmiertelność ocenia się na podstawie danych wojskowych, bo dokładne liczby trudno ustalić.
Q 20Kim z zawodu był Albert Gitchell, który w Fort Riley zgłosił się do lekarza z gorączką 39,5 °C?
kucharzem
Wkrótce po nim zachorowali kapral Lee Drake i sierżant Adolph Hurby.
Q 24Który naukowiec kierował badaniami na małpach zakażonych wirusem hiszpanki?
Yoshihiro Kawaoka
Jego zdaniem zwierząt nie zabił sam wirus, lecz gwałtowna reakcja ich własnego organizmu.