Getting your questions ready
Getting your questions ready
Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Hagia Sophia w Stambule to najważniejsze dzieło architektury bizantyńskiej: kościół Mądrości Bożej ufundowany przez Justyniana, po 1453 roku meczet, w latach 1934–2020 muzeum, a dziś znów meczet. Quiz prowadzi przez piętnaście wieków jej historii – zawalone kopuły, ikonoklazm, IV krucjatę, przebudowy Mimara Sinana i remont braci Fossati. Osobne pytania dotyczą konstrukcji i słynnych mozaik: Pantokratora nad bramą cesarską, Deesis, cesarzowej Zoe i Komnenów.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Za najważniejsze dzieło jakiej architektury uważana jest Hagia Sophia?
Bizantyńskiej
Budowla była kolejno świątynią chrześcijańską, meczetem, muzeum i od 2020 roku ponownie jest meczetem.
Q 02W którym roku Hagia Sophia została po raz pierwszy zamieniona na meczet?
1453
Wtedy też dobudowano do niej pierwsze minarety.
Q 03Do którego roku Hagia Sophia pełniła rolę muzeum?
2020
Muzeum otwarto w 1934 roku, a zamknięto je w lipcu, po unieważnieniu dekretu sprzed 86 lat.
Q 04Który cesarz ufundował Hagię Sophię w jej obecnym kształcie?
Justynian I Wielki
Budowa trwała niespełna sześć lat: od 23 lutego 532 do 27 grudnia 537 roku.
Q 05Który papież odwiedził Hagię Sophię w 1979 roku?
Jan Paweł II
Po nim świątynię odwiedzili Benedykt XVI w 2006 roku i Franciszek w 2014 roku.
Q 06Jaka XVII-wieczna budowla w Stambule miała przyćmić Hagię Sophię?
Błękitny Meczet
Hagia Sophia sama stała się wzorem dla nowożytnych budowniczych meczetów w całym Stambule.
Q 07Podczas której krucjaty rycerstwo zachodnie ograbiło Hagię Sophię w 1204 roku?
IV
Przez następne dziesięciolecia, aż do 1261 roku, kościół służył katolikom.
Q 08Do kogo według legendy Justynian zwrócił się słowami „Prześcignąłem Cię!” na otwarciu kościoła?
Salomona
Zdaniem Anny Różyckiej-Bryzek słowa te przypisano cesarzowi dopiero w IX wieku.
Q 09Który sułtan nakazał natychmiast przekształcić Hagię Sophię w meczet po zdobyciu miasta w 1453?
Mehmed II
To właśnie tam sułtan udał się na pierwszą piątkową modlitwę po zdobyciu miasta.
Q 10Jak nazywała się rewolta, podczas której w styczniu 532 roku zniszczono kościół Mądrości Bożej?
Nika
Jeszcze w tym samym roku Justynian polecił rozpocząć odbudowę inżynierowi i matematykowi Antemiuszowi z Tralles.
Q 11Który architekt w XVI wieku wzmocnił kopułę Hagii Sophii i zbudował murowane minarety?
Mimar Sinan
Minarety, oprócz funkcji religijnej, miały też wzmacniać konstrukcję budynku.
Q 12Jak inaczej nazywano kościół Mądrości Bożej w Konstantynopolu?
Wielkim Kościołem
Wezwanie świątyni odnosi się do Mądrości Bożej rozumianej jako tytuł Chrystusa.
Q 13Który patriarcha Konstantynopola protestował w 2020 roku przeciw zamianie świątyni w meczet?
Bartłomiej I
Jest duchowym zwierzchnikiem około 300 milionów prawosławnych; protestowały też władze USA, Francji i Grecji.
Q 21Który historyk przekazał, że Justynian osobiście brał udział w planowaniu Hagii Sophii?
Prokopiusz z Cezarei
Według legendy cesarz czerpał inspiracje z rozmów prowadzonych z aniołem.
Q 22Decyzja którego organu z lipca 2020 roku unieważniła dekret zamieniający Hagię Sophię w muzeum?
Sądu administracyjnego
Unieważniony dekret pochodził z 1934 roku; od 24 lipca budowla znów pełni funkcję meczetu.
Q 23W którym roku pierwsza kopuła Hagii Sophii zawaliła się podczas trzęsienia ziemi?
558
Budowlę wzniesiono w pośpiechu, na granicy wytrzymałości materiałów – być może obciążono niewyschniętą zaprawę.
Q 14Jakie elementy konstrukcyjne przenoszą obciążenie kopuły Hagii Sophii na filary?
Pendentywy
Wcześniejsze kopuły opierały się całym obwodem na masywnych murach; nowe rozwiązanie dało iluzję kopuły zawieszonej w powietrzu.
Q 15Któremu architektowi, obok Antemiusza z Tralles, Justynian powierzył odbudowę Hagii Sophii?
Izydorowi z Miletu
Odbudowę zlecono w 532 roku, zaraz po zniszczeniu poprzedniej świątyni.
Q 16Czyje imiona, obok Allaha, Mahometa, Hasana i Husajna, widnieją na medalionach w Hagii Sophii?
Pierwszych kalifów
Osiem drewnianych medalionów z okresu osmańskiego uchodzi za doskonałe przykłady kaligrafii islamskiej.
Q 17Jak nazywali się bracia architekci, którzy prowadzili remont Hagii Sophii w latach 1847–1849?
Fossati
Szwajcarscy bracia odsłonili i odrysowali zachowane mozaiki, po czym zatynkowali je z powrotem.
Q 18Z polecenia którego cesarza od 726 roku niszczono wizerunki świętych w Hagii Sophii?
Leona III
Niszczono wówczas wizerunki Jezusa Chrystusa, Marii z Nazaretu i świętych.
Q 19Co w 2016 roku po raz pierwszy od sekularyzacji zabrzmiało we wnętrzu Hagii Sophii?
Ezan, wezwanie do modlitwy
Wydarzenie transmitowała na żywo telewizja państwowa TRT, a odejście od świeckości muzeum przypisuje się prezydentowi Turcji.
Q 20Która cesarzowa zakończyła w 843 roku okres ikonoklazmu?
Teodora
Jako wdowa po Teofilu sprawowała wówczas regencję w imieniu syna, Michała III.
Q 24Kto ukończył w 360 roku budowę pierwszego kościoła na miejscu dzisiejszej Hagii Sophii?
Konstancjusz II
Pierwszy kościół, rozpoczęty w 326 roku, był bazyliką o drewnianym stropie.
Q 25Kto odbudował i podwyższył kopułę Hagii Sophii po jej zawaleniu się w VI wieku?
Izydor Młodszy
Był bratankiem jednego z pierwotnych budowniczych; prace ukończono w 563 roku.
Q 26Za panowania którego cesarza odbudowano w 415 roku spalony kościół Mądrości Bożej?
Teodozjusza II
Świątynia spłonęła po zamieszkach w 404 roku.
Q 27W którym roku kopuła Hagii Sophii została po raz ostatni zburzona przez trzęsienie ziemi?
989
Nową kopułę ukończono zaledwie dwa lata później.
Q 28O ile stopni mihrab w Hagii Sophii jest odchylony od osi budynku?
10°
Odchylenie wynika z tego, że budowla powstała jako kościół, a mihrab musi wskazywać położenie Mekki.
Q 29Który cesarz klęczy u stóp Chrystusa na mozaice nad bramą cesarską Hagii Sophii?
Leon VI Filozof
Mozaika z przełomu IX i X wieku symbolizuje wieczną władzę nadaną przez Chrystusa cesarzom bizantyńskim.
Q 30Na ilu kolumnach, obok czterech potężnych filarów, opiera się konstrukcja Hagii Sophii?
107
Filary stoją w narożach kwadratu, w który wpisano koło będące planem podstawy kopuły.