Getting your questions ready
Getting your questions ready
Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Haiti zajmuje zachodnią część wyspy, którą Kolumb odkrył dla Europy w 1492 roku. Francuska kolonia Saint-Domingue stała się w 1804 roku drugim niepodległym państwem obu Ameryk, a w jej wojnie o wolność po stronie powstańców stanęli także Polacy. W tym quizie sprawdzisz, co wiesz o cesarzach i prezydentach Haiti, o dyktaturze „Papa Doca” Duvaliera, o językach i religii kraju oraz o katastrofalnym trzęsieniu ziemi z 12 stycznia 2010 roku i międzynarodowej akcji pomocy.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Jakie są języki urzędowe Haiti?
Francuski i kreolski haitański
Haiti jest republiką z systemem półprezydenckim; prestiż społeczny ma język byłej metropolii, ale rola kreolskiego rośnie jako element tożsamości mieszkańców.
Q 02Jaki przydomek nosił François Duvalier, dyktator rządzący Haiti od 1957 roku?
Papa Doc
Dyktatura rodziny Duvalierów trwała od 1957 do 1986 roku; po ojcu władzę przejął syn Jean-Claude, który kontynuował autorytarne rządy.
Q 03Jaką magnitudę w skali Richtera miało trzęsienie ziemi na Haiti w 2010 roku?
7,0
Epicentrum znajdowało się około 25 km od stolicy; wstrząsy odczuwano także na Kubie, Jamajce, Bahamach oraz na Turks i Caicos.
Q 04Które wyznanie zostało w 2003 roku uznane na Haiti za religię państwową?
Voodoo
Oficjalnie wyznaje je zaledwie 2,1% Haitańczyków, lecz w praktyce kultywuje je wielu wyznawców innych religii, głównie katolików.
Q 05Jak dawniej nazywano wyspę, której zachodnią część zajmuje Haiti?
Hispaniola
W wielu językach dawna nazwa wyspy jest używana do dziś; do Haiti należy też kilkadziesiąt mniejszych wysp, m.in. Tortuga i Gonâve.
Q 06Którego dnia proklamowano niepodległość Haiti?
1 stycznia 1804
Haiti stało się drugim, po Stanach Zjednoczonych, do dziś istniejącym niepodległym państwem w Ameryce.
Q 07Którego dnia 2010 roku nastąpił główny wstrząs trzęsienia ziemi na Haiti?
12 stycznia
Główny wstrząs nadszedł o 16.53 czasu lokalnego, a dziesięć spośród wstrząsów wtórnych przekroczyło magnitudę 5.
Q 08Jaki huragan wywołał we wrześniu 2004 roku powódź, w której na Haiti zginęło ponad 3 tys. osób?
Jeanne
Żywioł uderzył w północne wybrzeże kraju 27 września; zagrożenie huraganami trwa na Haiti co roku od czerwca do listopada.
Q 09Jak nazywały się służby, na których François Duvalier oparł swoje dyktatorskie rządy?
Tonton Macoute
Nacjonalista wygrał wybory prezydenckie w 1957 roku, po czym tłamsił opozycję; zmarł w 1971 roku, przekazując urząd synowi.
Q 10Żołnierze jakiej narodowości, sprzymierzeni z Francją, pomogli Haitańczykom wywalczyć niepodległość?
Polacy
Francja wysłała na wyspę Legiony Polskie, lecz część legionistów odłączyła się od wojsk francuskich i stanęła po stronie powstańców, bo ich ojczyzna była wówczas pod zaborami.
Q 11Jakie ludy zamieszkiwały wyspę Haiti w XV wieku?
Karaibowie i Arawakowie
Po przybyciu Hiszpanów ludność autochtoniczna uległa w ciągu XVI wieku niemal całkowitemu wyniszczeniu.
Q 12Jaki tytuł przyjął Dessalines po proklamowaniu niepodległości Haiti?
Cesarza
Nowy władca bezskutecznie próbował zająć wschodnią część wyspy; w 1806 roku został zamordowany podczas buntu mulackich właścicieli ziemskich.
Q 13Kolizja których płyt litosferycznych wywołała trzęsienie ziemi na Haiti w 2010 roku?
Karaibskiej i północnoamerykańskiej
Q 21W zamian za co Francja uznała niepodległość Haiti?
Odszkodowania dla byłych ziemian
Konieczność spłaty skłoniła prezydenta Boyera do przywrócenia półniewolniczego systemu wielkoplantacyjnego, co wywołało zamieszki w całym kraju.
Q 22Co stało się z głównym więzieniem w stolicy Haiti podczas trzęsienia ziemi w 2010 roku?
Zawaliło się i więźniowie uciekli
Zniszczony został także szpital na bogatych przedmieściach Pétionville i większość placówek leczniczych w centrum miasta.
Q 23Do którego roku trwała amerykańska okupacja Haiti rozpoczęta w 1915 roku?
1934
Jedna z płyt przesuwa się na wschód, druga na zachód; wyspę przecinają dwa uskoki, a epicentrum leżało bliżej uskoku południowego.
Q 14Pod jaką nazwą zachodnia część wyspy Haiti przeszła w 1697 roku pod władanie Francji?
Saint-Domingue
W XVIII wieku kolonia przeżywała rozkwit dzięki uprawom trzciny cukrowej, kawy, bawełny i indygowca, a sprowadzeni z Afryki niewolnicy stanowili pod koniec wieku większość mieszkańców.
Q 15Kto wygrał demokratyczne wybory prezydenckie na Haiti w 1990 roku?
Jean-Bertrand Aristide
Kandydat lewicy został już w 1991 roku obalony przez wojskowy zamach stanu; wrócił na urząd w 1994 roku po pokojowej interwencji sił ONZ.
Q 16Jaki odsetek drzewostanu Haiti zniszczono w dziesięcioleciach po 1925 roku?
95%
Jeszcze w 1925 roku lasy pokrywały około 60% powierzchni kraju; wylesienie prowadzi dziś do jałowienia i erozji gleby oraz katastrofalnych powodzi.
Q 17Kto stanął na czele niewolniczego powstania, które wybuchło na Haiti w 1791 roku?
Kapłan voodoo
Przywódców powstania, w tym Toussainta Louverture’a, wspierali Hiszpanie; niewolnictwo zniesiono dwa lata później, w 1793 roku.
Q 18Jakie wezwanie nosi katedra w stolicy Haiti zniszczona podczas trzęsienia ziemi w 2010 roku?
Notre-Dame
Razem z katedrą runęły Pałac Prezydencki i siedziba Zgromadzenia Narodowego, a uszkodzeniu uległo międzynarodowe lotnisko.
Q 19Kto stanął na czele powstania z 1802 roku, które przerodziło się w haitańską wojnę o niepodległość?
Jean-Jacques Dessalines
Dowódca zyskał przychylność zarówno ludności murzyńskiej, jak i Mulatów, a jego armia pokonała wojska francuskie wysłane, by przywrócić dawne porządki.
Q 20Jakie miasto założyli w 1644 roku francuscy piraci na zachodzie wyspy Haiti?
Port-de-Paix
Penetracja zachodniej części wyspy przez piratów poprzedziła jej formalne przejęcie przez Francję na mocy traktatu z Rijswijk w 1697 roku.
Po wycofaniu się armii Stanów Zjednoczonych władzę przejęły głównie mulackie elity, które rządziły krajem w dyktatorski sposób.
Q 24Pod jakim pretekstem wojska amerykańskie zajęły Haiti w 1915 roku?
Zabezpieczenia spłat zadłużenia
Przed interwencją kraj od 1859 roku paraliżowały anarchia i konflikty polityczno-rasowe, a gospodarka pozostawała uzależniona od obcego kapitału.
Q 25W którym roku Jean-Claude Duvalier zbiegł z Haiti po masowych zamieszkach?
1986
Po ucieczce dyktatora władzę przejęło wojsko, a rok później wprowadzono nową konstytucję wzorowaną na francuskiej i amerykańskiej.
Q 26Kto rządził Królestwem Haiti na północy wyspy jako król Henryk I?
Henri Christophe
Państwo Haiti powstało na północy po śmierci Dessalinesa, a od 1811 roku było królestwem opartym na wojskowo-ziemiańskich elitach murzyńskich.
Q 27W którym roku Dominikana odłączyła się politycznie od Haiti?
1844
Późniejsze zbrojne próby ponownego przyłączenia wschodniej części wyspy, podejmowane przez cesarza Faustyna I, doprowadziły do osłabienia państwa haitańskiego.
Q 28Na jakiej mikropłycie tektonicznej leży Haiti?
Gonave
Mikropłyta powstała w strefie kolizji większych płyt; oddzielają ją od nich dwa uskoki tektoniczne, południowy i północny.
Q 29Który prezydent zjednoczył Haiti w 1820 roku po samobójstwie króla Henryka I?
Jean-Pierre Boyer
Dwa lata później ten sam prezydent zajął wschodnią część wyspy, czyli obecną Dominikanę, która odłączyła się od Haiti dopiero w 1844 roku.
Q 30Który haitański pisarz jest autorem przetłumaczonej na polski powieści „Hadriana moich marzeń”?
René Depestre
Literatura haitańska powstaje głównie po francusku, choć rośnie znaczenie utworów w języku haitańskim; na polski tłumaczono też Dany’ego Laferrière’a.