Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Krakatau to wyspa wulkaniczna w Indonezji, między Sumatrą a Jawą. Jej erupcja z 1883 roku należy do największych odnotowanych w dziejach ludzkości. W quizie sprawdzisz, co wiesz o przebiegu wybuchu, falach tsunami i ich skutkach, a także o wyspie Anak Krakatau, która wyłoniła się z morza w 1927 roku. Są też pytania o powrót życia na wyspę Rakata: od pierwszych zwierząt po bujną roślinność.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01W której cieśninie, między Sumatrą a Jawą, leży wyspa wulkaniczna Krakatau?
Sundajskiej
Wyspa bywa też nazywana Krakatoa lub Krakatao i należy do Indonezji.
Q 02Co oznacza słowo „Anak” w nazwie wulkanicznej wyspy Anak Krakatau?
Dziecko
Wyspa wyłoniła się z morza w 1927 roku pomiędzy trzema wyspami pozostałymi po wielkim wybuchu.
Q 03Jakie zabarwienie miał księżyc przez około 3 lata po wybuchu Krakatau w 1883 roku?
Niebieskie
Sprawiły to gazy uwolnione do atmosfery; słońce wydawało się w tym czasie zielone.
Q 04Jaka część wyspy Krakatau zniknęła z powierzchni ziemi po erupcji w 1883 roku?
Dwie trzecie
Na ocalałej części, zwanej Rakata, życie zostało całkowicie zniszczone.
Q 05Którego dnia 1883 roku doszło do jednej z największych odnotowanych erupcji Krakatau?
27 sierpnia
Wybuch uchodzi zarazem za jedną z największych klęsk żywiołowych w dziejach ludzkości.
Q 06Jakie skorupiaki zaczęły drogą wodną docierać do brzegów Rakaty po erupcji z 1883 roku?
Kraby
Tą samą drogą, a także z wiatrem, trafiały na wyspę nasiona roślin.
Q 07Kawałki jakiej skały o średnicy około 10 cm spadały na pokłady statków w pobliżu Krakatau?
Pumeksu
Statki w cieśninie zasypywał także popiół i pył, a wieczorem pierwsze niewielkie fale tsunami uderzyły w okoliczne wybrzeża.
Q 08Jakie jedyne zwierzę znalazła na Rakacie ekspedycja szukająca życia od maja 1884 roku?
Pająka
Okaz był bardzo mały; dopiero później wiatr i woda zaczęły przynosić na wyspę nasiona roślin.
Q 09Które zwierzęta, obok węży, dotarły na wyspę Rakata, przypływając morzem?
Krokodyle
Wiele gatunków, zwłaszcza kręgowców, wyginęło jednak wkrótce po przybyciu na wyspę.
Q 10Co, wpadając do morza, było prawdopodobną przyczyną tsunami po wybuchu Krakatau w 1883 roku?
Spływy piroklastyczne
Każda eksplozja wypierała z morza kilka km³ wody, a ślady takich podwodnych zjawisk odnaleziono 15 km od wulkanu.
Q 11Ile stopni w skali eksplozywności wulkanicznej przypisano wybuchowi Krakatau z 1883 roku?
6
Skala eksplozywności wulkanicznej ma 8 stopni, więc erupcja znalazła się blisko jej szczytu.
Q 12Jaki odsetek fauny stwierdzonej w 1928 roku dotarł na wyspę Rakata drogą powietrzną?
90%
Byli to głównie lotnicy: ptaki, nietoperze i większość owadów.
Q 13Jakich naukowców zainteresowała wyjałowiona po erupcji z 1883 roku wyspa Krakatau?
Biogeografów
Zyskali rzadką okazję, by obserwować i rejestrować wkraczanie życia na jałową ziemię.
Q 14Co, przenikając szczelinami w głąb Krakatau, było źródłem pary przed wybuchem z 1883 roku?
Q 21Z którego krateru Krakatau rozpoczęła się erupcja 20 maja 1883 roku?
Perbuwatan
Drobny popiół, para i gazy wydobywały się potem stale przez kolejne 3 miesiące.
Q 22Do ilu stopni Celsjusza sięgała temperatura popiołu i gazu sunącego nad morzem z Krakatau?
1200
Według niemieckich badaczy rozpędzony materiał unosił się na parze wodnej jak na poduszce i mógł zniszczyć odległe wybrzeże Sumatry.
Q 23Do ilu metrów zmalała wysokość wulkanu Anak Krakatau po erupcji z grudnia 2018 roku?
110
Przed tą erupcją wulkan mierzył 338 metrów, stracił więc większą część swojej wysokości.
Z którym rokiem część badaczy wiąże zapadnięcie się pierwotnego Krakatau i ochłodzenie klimatu?
Woda morska
Wulkan działał wtedy cyklicznie: po okresach aktywności zamierał, a w jego obrębie otworzyło się kilkanaście ujść gazów.
Q 15U wybrzeży jakiego regionu statki zachybotały się po tsunami wywołanym erupcją Krakatau?
Południowej Afryki
Tsunami okrążyło połowę globu, a w najwyższym punkcie fala sięgała kilkudziesięciu metrów.
Q 16Ponad ile km/h wynosiła prędkość fali tsunami wywołanej erupcją Krakatau w 1883 roku?
700
Fala zmyła wioski na pobliskim lądzie i obiegła połowę Ziemi, zanim zupełnie zanikła.
Q 17Z jakiego kraju była ekspedycja naukowa, która od maja 1884 roku szukała życia na Rakacie?
Francji
Wcześniejszy zwiad innych badaczy nie natrafił na wyspie na żaden ślad życia.
Q 18Na ile megaton trotylu ocenia się energię wybuchu Krakatau z 1883 roku?
200
Wulkan wyrzucił w sumie 46 km³ pyłów, które opadając pokryły 70% powierzchni globu.
Q 19Jaką budowlę na zachodnim brzegu Jawy uszkodziło trzęsienie ziemi 1 września 1880 roku?
Latarnię morską
Obiekt nosił nazwę „First Point” i stał 70 km na południowy wschód od Krakatau.
Q 20Z ilu kilometrów słyszano nocą wybuchy Krakatau podczas erupcji w sierpniu 1883 roku?
4325
Erupcja zaczęła się dzień przed kulminacją, tuż przed godziną 13 czasu lokalnego.
535
Jawajskie księgi królewskie wskazują raczej na okolice 416 roku; po zapadnięciu się wulkanu powstała kilkukilometrowa kaldera.
Q 25Od którego roku w rejonie Krakatau odczuwano coraz częstsze i silniejsze trzęsienia ziemi?
1878
Wstrząsy obejmowały rejon zatoki, zachodnią Jawę i wschodnią Sumatrę na długo przed wielkim wybuchem.
Q 26W skład czego wchodzą stawonogi, które systematycznie zasiedlają Rakatę i Anak Krakatau?
Aeroplanktonu
Biolodzy stwierdzili na obu wyspach obecność 72 gatunków takich stawonogów.
Q 27Ile gatunków kręgowców stwierdzono w 1928 roku na odradzającej się po wybuchu wyspie Rakata?
43
Bezkręgowców naliczono wtedy znacznie więcej, bo 305 gatunków.
Q 28Które wysepki są pozostałością pierwotnego wulkanu Krakatau, który zapadł się w starożytności?
Verlaten i Lang
W środku dawnej kaldery wyrosły później nowe wulkany, których kratery ustawiły się obok siebie w jednej linii.
Q 29O której godzinie czasu lokalnego nastąpiła ostatnia eksplozja Krakatau w sierpniu 1883 roku?
10:02
Wcześniejsze poranne erupcje tego dnia również wywołały katastrofalne fale tsunami.
Q 30W jakiej miejscowości odczuwano wstrząsy w maju 1883 roku, tuż przed erupcją Krakatau?
Katimbang
Drgania notowano tam w dwóch seriach, po których wulkan zaczął wyrzucać popiół, parę i gazy.