Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Laser to urządzenie, które wzmacnia światło i wysyła je w postaci spójnej wiązki. Od 1960 roku trafił do fabryk, szpitali, napędów optycznych i światłowodów. W quizie sprawdzisz, jak działa ośrodek czynny i rezonator, kto zbudował pierwsze lasery, gdzie uruchomiono pierwszy polski laser i do czego wiązkę wykorzystują lekarze, inżynierowie oraz wojsko.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Od jakiego angielskiego słowa pochodzi litera L w akronimie „laser”?
Light
Laser emituje promieniowanie z zakresu światła widzialnego, ultrafioletu lub podczerwieni.
Q 02Jakie zjawisko kwantowe wykorzystuje laser do wytwarzania promieniowania?
emisję wymuszoną
Powstające w ten sposób promieniowanie jest spójne, zazwyczaj spolaryzowane i tworzy wiązkę, która prawie się nie rozszerza.
Q 03Którą część oka można laserem przykleić z powrotem do dna oka?
siatkówkę
Może się ona odkleić na skutek uderzenia w tył głowy, a obie tkanki łączy się punktowo za pomocą koagulacji.
Q 04Która laserowa metoda służy do korekcji wad refrakcji oka?
LASIK
Lasery działające z dokładnością do 0,25 μm odparowują nierówności w głębszych warstwach rogówki.
Q 05Kto 16 maja 1960 roku zbudował i uruchomił pierwszy laser?
Theodore Maiman
Ośrodkiem czynnym tego urządzenia był kryształ korundu domieszkowany chromem.
Q 06Który element lasera dostarcza energię do ośrodka czynnego?
układ pompujący
Pompowanie może odbywać się m.in. przez błysk flesza, wyładowanie w gazie albo wstrzelenie wiązki elektronów do substancji.
Q 07Jaką substancję o ciemnej barwie ogrzewają lasery stosowane w depilacji?
melaninę
Ogrzewany jest obszar odpowiedzialny za wzrost włosa, czyli mieszek włosowy, bez nagrzewania reszty skóry.
Q 08Laser o jakiej długości fali służy do odczytu płyt Blu-ray?
405 nm
Dłuższych fal używają starsze nośniki optyczne: płyty DVD oraz CD.
Q 09Jak nazywa się stan, w którym więcej atomów ośrodka jest wzbudzonych niż niewzbudzonych?
inwersja obsadzeń
Elektrony trafiają na poziomy metatrwałe, na których pozostają znacznie dłużej niż zwykle, nawet kilka milisekund.
Q 10Co pompuje obszar czynny w typowym laserze półprzewodnikowym?
prąd elektryczny
Takie lasery mają małe wymiary i dają się modulować z wysoką częstotliwością, rzędu gigaherców.
Q 11Mieszaninę jakich gazów wykorzystywał pierwszy laser gazowy, zbudowany w 1960 roku w Bell Labs?
helu i neonu
Zbudowali go Ali Javan, William Bennett i Donald Herriott, a urządzenie emitowało ciągłą wiązkę w podczerwieni.
Q 12Którego systemu laserowego Izrael użył w październiku 2024 roku przeciw dronom Hezbollahu?
Żelazny Promień
W grudniu 2025 roku pierwsza operacyjna bateria tego systemu trafiła do Sił Obronnych Izraela.
Q 13Jakie musi być co najmniej jedno z luster rezonatora, by światło opuściło laser?
częściowo przepuszczalne
W laserach impulsowych przepuszczalność luster często moduluje się w czasie, by uwolnić całą energię wiązki naraz.
Q 21Jonami jakiego pierwiastka domieszkowany jest szafir w laserze Petera Moultona z 1982 roku?
tytanu
Trzy lata wcześniej skonstruowano laser z przestrajaniem częstotliwości na krysztale aleksandrytu.
Q 22Który barwnik jest przykładem ośrodka czynnego w laserach barwnikowych?
rodamina
Barwnik rozpuszcza się w nieaktywnym, przezroczystym ośrodku, a wymieniając go na inny, można skokowo zmienić długość fali.
Q 23Jaką długość fali ma promieniowanie lasera na dwutlenku węgla?
10,6 μm
To podczerwień; dla porównania laser argonowy emituje światło widzialne o długości 458, 488 lub 514,5 nm.
Q 14Kto w 1957 roku ogłosił pomysł lasera wraz z samą nazwą tego urządzenia?
Gordon Gould
W tym samym czasie inni fizycy niezależnie pracowali nad urządzeniami nazywanymi wtedy maserami optycznymi.
Q 15Na której uczelni uruchomiono w 1963 roku pierwszy polski laser?
Wojskowej Akademii Technicznej
Był to laser gazowy, uruchomiony 20 sierpnia, emitujący falę o długości 1,15 µm.
Q 16Kto obok Basowa i Prochorowa otrzymał w 1964 roku Nagrodę Nobla z fizyki?
Charles Townes
Nagrodę przyznano za prace będące podstawą działania laserów i maserów.
Q 17Używania jakiej broni laserowej zabrania Protokół IV do Konwencji ONZ z 1980 roku?
trwale oślepiającej
Lasery mniejszej mocy służą natomiast do niszczenia układów optycznych pojazdów i krótkotrwałego oślepiania.
Q 18Za jaki wynalazek Arthur Ashkin otrzymał Nagrodę Nobla z fizyki w 2018 roku?
pęsetę optyczną
Drugą część tej nagrody dostali Gérard Mourou i Donna Strickland za metodę CPA.
Q 19Jakie zjawisko indukowane laserem wykorzystuje się w diagnostyce chorych tkanek?
fluorescencję
Światło emitowane przez tkanki trafia światłowodem do komputera, który analizuje jego widmo; chora tkanka ma je zmienione.
Q 20Jakiego związku chemicznego użyto w pierwszym maserze, uruchomionym w 1954 roku?
amoniaku
Maser wytwarzał mikrofale i jest uznawany za mikrofalowy pierwowzór lasera.
Q 24Jaką moc miał morski system laserowy LaWS, rozmieszczony w 2014 roku na okręcie USS Ponce?
30 kW
Był to pierwszy operacyjny morski system laserowy Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych.
Q 25Jak nazywał się dron zasilany wiązką lasera z ziemi, testowany w 2012 roku?
Stalker
Testy terenowe przeprowadziły wspólnie firmy Lockheed Martin i LaserMotive.
Q 26Na jakiej zasadzie oparty jest zabieg depilacji laserowej?
selektywnej fototermolizy
Długość fali i czas trwania impulsu dobiera się tak, by uszkodzić docelową tkankę przy minimalnym wpływie na otoczenie.
Q 27W którym roku Donna Strickland i Gérard Mourou opracowali technikę wzmacniania impulsów CPA?
1985
Metoda opiera się na modulacji częstotliwości i pozwala generować ultrakrótkie impulsy o ekstremalnej mocy szczytowej.
Q 28Do usuwania czego w medycynie estetycznej stosuje się laser KTP?
naczyń krwionośnych
Laserami usuwa się także plamy starcze, przebarwienia oraz tatuaże.
Q 29Czym w systemie znakowania Galwo kieruje się wiązkę lasera na powierzchnię przedmiotu?
dwoma zwierciadłami
Elementy te są sterowane elektromagnetycznie, a obraz może powstawać z pojedynczych punktów lub linii.
Q 30Kto był pierwszym dermatologiem, który badał działanie lasera w medycynie?
Leo Goldman
Dziś w dermatologii laserów używa się m.in. do usuwania niektórych nowotworów i naczyniaków.