Getting your questions ready
Getting your questions ready
Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Lata 40. XX wieku to dekada II wojny światowej i jej następstw: bitwy o Anglię, Stalingradu, lądowania w Normandii i Powstania warszawskiego, a potem procesów norymberskich, podziału Niemiec i początku zimnej wojny. To także dekada, w której fizyka straciła niewinność. Tajny Projekt Manhattan doprowadził do pierwszego wybuchu jądrowego w historii i do ataków atomowych na Japonię, a przy okazji dał światu pierwsze reaktory. Quiz sprawdza znajomość wydarzeń, przywódców i naukowców tej dekady, od polityki po kulisy budowy bomby.
Wszystkie 29 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Na które dwa japońskie miasta zrzucono bomby atomowe w latach 40. XX wieku?
Hiroszima i Nagasaki
Użyte bomby miały dwie różne konstrukcje, obie opracowane w ramach amerykańskiego tajnego programu kierowanego przez generała Grovesa.
Q 02Jaka globalna rywalizacja między Wschodem a Zachodem rozpoczęła się w latach 40. XX wieku?
Zimna wojna
Do jej pierwszych odsłon należały wojna domowa na południu Bałkanów i blokada dawnej stolicy III Rzeszy.
Q 03Który dyktator popełnił samobójstwo w czasie bitwy o stolicę III Rzeszy?
Adolf Hitler
Zwycięstwo wojsk sprzymierzonych w tej bitwie przypieczętowało kapitulację III Rzeszy; zbrodniarze nazistowscy stanęli później przed sądem w procesach norymberskich.
Q 04Pod jaką nazwą proklamowano w latach 40. XX wieku komunistyczne państwo chińskie?
Chińska Republika Ludowa
W tej samej dekadzie Związek Radziecki stał się mocarstwem jądrowym, a wśród przywódców Azji wymienia się Czang Kaj-szeka i cesarza Hirohito.
Q 05Jaki sojusz wojskowy powołano pod koniec lat 40. XX wieku?
NATO
Sojusz powstał tuż po podziale Niemiec na państwo zachodnie i wschodnie, gdy ZSRR dołączył do grona mocarstw jądrowych.
Q 06Które dwa państwa Azji Południowej uzyskały niepodległość w latach 40. XX wieku?
Indie i Pakistan
Dekada przyniosła też proklamację niepodległości Izraela i powstanie komunistycznego państwa w Chinach; w Azji działali wtedy Czang Kaj-szek i cesarz Hirohito.
Q 07Od którego miasta wzięły nazwę powojenne procesy nazistowskich zbrodniarzy wojennych?
Norymberga
Procesy odbyły się po kapitulacji III Rzeszy; w tej samej dekadzie świat poznał też rozmiar zbrodni Szoa i Porajmos oraz zbrodni katyńskiej.
Q 08Który przywódca zginął w zamachu pod koniec lat 40. XX wieku?
Mahatma Gandhi
Wśród polityków i przywódców tej dekady wymienia się też Clementa Attlee, Harry’ego S. Trumana, Dawida Ben Guriona oraz Polaków: Władysława Sikorskiego i Władysława Andersa.
Q 09Jakie leki zaczęto w latach 40. XX wieku stosować na szerszą skalę w leczeniu zakażeń?
Antybiotyki
Medyczny przełom przypadł na dekadę, w której powstawały też pierwsze reaktory jądrowe jako niedestrukcyjny owoc amerykańskiego programu atomowego.
Q 10Jakie miasto objęto blokadą w latach 40. XX wieku?
Berlin
Blokada należała do pierwszych powojennych kryzysów między Wschodem a Zachodem; wkrótce potem powstały Niemcy Zachodnie i Niemcy Wschodnie.
Q 11Dzięki jakiemu programowi pomocy Europa Zachodnia odbudowała zniszczenia wojenne?
Plan Marshalla
Odbudowa Zachodu zbiegła się z powstaniem dwóch państw niemieckich, Niemiec Zachodnich i Wschodnich, a w polityce epoki ważną rolę odgrywali Clement Attlee i Harry S. Truman.
Q 12Programu atomowego którego państwa obawiały się USA, przystępując do budowy bomby?
Niemiec
Obawy narastały wraz z rozwojem wydarzeń wojennych w Europie, podczas gdy amerykańska opinia publiczna dopiero poznawała potencjał energii atomowej z artykułów prasowych.
Q 13Jaki konflikt zbrojny rozpoczął się wraz z proklamacją niepodległości Izraela?
I wojna izraelsko-arabska
Q 21Jaki kryptonim otrzymał eksperyment z detonacją pierwszego ładunku jądrowego?
Trinity
Odnotowana siła wybuchu wielokrotnie przewyższyła szacunki: zamiast maksymalnie 500 ton trotylu ładunek plutonowy dał równowartość kilkunastu tysięcy ton.
Q 22Kto w 1938 roku odkrył możliwość uwolnienia ogromnej energii przez rozszczepienie jądra atomu?
Otto Hahn i Fritz Strassmann
Odkrycie wywołało ekscytację fizyków na całym świecie; już w 1939 roku George Pegram z Nowego Jorku zabiegał o spotkanie z naukowcami amerykańskiej marynarki.
Q 23Z jakiego kraju pochodziła bogata ruda uranu dostarczona do USA w 1940 roku?
Konga
Na czele nowego państwa stał Dawid Ben Gurion, wymieniany wśród najważniejszych polityków dekady obok Stalina, Churchilla i Trumana.
Q 14Kto kierował pracami nad konstrukcją bomby atomowej w Projekcie Manhattan?
Robert Oppenheimer
Prace konstrukcyjne skupiono od 1943 roku w tajnym laboratorium, a produkcję pierwszej bomby zakończono w 1945 roku.
Q 15Jak rozwija się skrót PKWN, nazwa organu władzy powołanego w latach 40. XX wieku?
Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego
Po stronie rządu na uchodźstwie działali w tej dekadzie Władysław Sikorski, Władysław Raczkiewicz i Tadeusz Bór-Komorowski.
Q 16Na czyje polecenie rozpoczęto Projekt Manhattan?
Franklina Delano Roosevelta
Program wykorzystał jednak wyniki przedwojennych prac marynarki nad napędem jądrowym okrętów, a raport Rossa Gunna wyprzedził o cztery miesiące słynny list fizyków do prezydenta.
Q 17W którym laboratorium opracowano konstrukcję bomby atomowej Projektu Manhattan?
Los Alamos
Główny ośrodek badań przeniesiono do tego tajnego laboratorium w 1943 roku; wcześniej prace toczyły się m.in. na Uniwersytecie Chicagowskim.
Q 18W którym europejskim państwie w latach 40. XX wieku toczyła się wojna domowa?
Grecja
Konflikt ten zalicza się do pierwszych odsłon powojennej rywalizacji Wschodu z Zachodem, obok blokady stolicy Niemiec i powołania sojuszu północnoatlantyckiego.
Q 19Kto wystosował do prezydenta USA słynny list wzywający do budowy broni jądrowej?
Albert Einstein i Leó Szilárd
List dotarł do prezydenta cztery miesiące po raporcie Rossa Gunna z Naval Research Laboratory, który dotyczył napędu jądrowego okrętów podwodnych.
Q 20Kiedy Projekt Manhattan przeprowadził pierwszą eksplozję bomby atomowej?
16 lipca 1945
Był to prawdopodobnie pierwszy w dziejach ludzkości wybuch bomby jądrowej; formalny raport komisji o pokojowym użyciu atomu powstał siedem miesięcy wcześniej.
Dostawę zrealizowało belgijskie przedsiębiorstwo górnicze, a bez niej rozpoczęcie całego programu nie byłoby możliwe.
Q 24Jaką oficjalną nazwę nosił amerykański tajny program budowy bomby atomowej?
Manhattan Engineering District
Program wykorzystał rezultaty przedwojennych prac nad energią jądrową dla napędu okrętów, w tym metodę separacji izotopu uranu 235U.
Q 25Jak nazwano bombę zdetonowaną w pierwszej próbie jądrowej w 1945 roku?
Gadget
Podobne konstrukcje wykorzystano później w ataku na Nagasaki, natomiast Hiroszimę zaatakowano bombą innej konstrukcji, także opracowanej w tym programie.
Q 26W jakim czasopiśmie William Laurence opublikował w 1940 roku artykuł o energii atomowej?
„Saturday Evening Post”
Autor uznał za mało prawdopodobne, by taką energię dało się wykorzystać w eksplozji, i sugerował, że pięciofuntowa bryła uranu wystarczy statkowi na rejs przez siedem mórz.
Q 27Ile ton bogatej rudy uranu sprowadzono do USA w 1940 roku na potrzeby programu atomowego?
1 250 ton
Ruda trafiła do USA z Afryki; wydzielenie lżejszego izotopu 235U, którego jądra rozszczepiają się pod bombardowaniem neutronami, było kluczowym problemem programu.
Q 28O jaki fundusz wystąpił Ross Gunn na rozpoczęcie prac nad rozszczepianiem jąder atomowych?
1 500 dolarów
Były to pierwsze pieniądze wydane przez Stany Zjednoczone na program nuklearny; po wstępnych badaniach Gunn sporządził dla marynarki pierwszy raport o napędzie jądrowym okrętów podwodnych.
Q 29Które belgijskie przedsiębiorstwo dostarczyło rudę uranu na potrzeby Projektu Manhattan?
Union Miniere du Haut Katanga
Dostawa z 1940 roku uruchomiła cały program; trzy lata później główny ośrodek badań przeniesiono do tajnego laboratorium.