Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Linus Pauling to jedyny człowiek, który samodzielnie zdobył dwie Nagrody Nobla. Chemik z Oregonu połączył mechanikę kwantową z chemią, opisał budowę białek i stał się jednym z najgłośniejszych przeciwników prób jądrowych. Quiz prowadzi przez jego dzieciństwo, studia i lata w Caltech, wyścig o strukturę DNA, działalność polityczną oraz spory o medycynę ortomolekularną. Pytania mają różny stopień trudności: od podstaw po szczegóły dla znawców historii nauki.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Za prace nad czym Linus Pauling otrzymał w 1954 roku Nagrodę Nobla z chemii?
wiązaniami chemicznymi
Paszport dostał dopiero jesienią, po ogłoszeniu werdyktu; kilka miesięcy wcześniej nie pozwolono mu opuścić kraju.
Q 02W którym mieście w stanie Oregon urodził się w 1901 roku Linus Pauling?
Portland
Był pierwszym dzieckiem Hermana i Belle Paulingów; miał dwie młodsze siostry, Pauline i Lucile.
Q 03Jaką właściwość pierwiastków chemicznych opisuje skala Paulinga?
elektroujemność
Uczony stworzył też teorię wiązań kowalencyjnych opartą na zasadach mechaniki kwantowej.
Q 04Do udziału w jakim projekcie Robert Oppenheimer bezskutecznie namawiał Linusa Paulinga?
Manhattan
Odmówił z powodu choroby nerek i zaangażowania w inne zadania wojenne, m.in. prace nad paliwem rakietowym.
Q 05Którą chorobę krwi Linus Pauling powiązał ze zmianami w strukturze cząsteczek?
anemię sierpowatą
Badania te upamiętnił w 2008 roku amerykański znaczek pocztowy o wartości 41 centów.
Q 06Gdzie Linus Pauling był gościem wieczornego przyjęcia 29 kwietnia 1962 roku?
Biały Dom
Ten sam dzień i poprzedni spędził z żoną wśród manifestantów protestujących przed wejściem przeciw testom broni jądrowej.
Q 07W którym kalifornijskim mieście Linus Pauling robił doktorat w Caltech?
Pasadena
Wybrał tę uczelnię, bo doktorat dało się tam zrobić w trzy lata, podczas gdy na Uniwersytecie Harvarda trwało to sześć.
Q 08Który senator nazwał Linusa Paulinga komunistą?
Joseph McCarthy
Radykalna działalność polityczna stała się przyczyną odsunięcia uczonego od pracy w Caltech w 1964 roku.
Q 09W jakim wieku Linus Pauling postanowił zostać chemikiem?
13 lat
Zdecydował o tym pokaz doświadczeń, które urządził mu przyjaciel Lloyd Jeffress, późniejszy profesor psychologii eksperymentalnej.
Q 10Jaką błędną budowę DNA przyjął Linus Pauling na podstawie danych rentgenostrukturalnych?
potrójną helisę
Grupy fosforanowe umieścił w centrum cząsteczki, a zasady na zewnątrz – odwrotnie niż w poprawnym modelu Watsona i Cricka.
Q 11W którym mieście Linus Pauling odwiedził wiosną 1927 roku instytut Nielsa Bohra?
Kopenhaga
Latem tego samego roku gościł jeszcze w Zurychu u Erwina Schrödingera, ale więcej dawały mu kontakty z asystentami sław.
Q 12Jaki kierunek studiów wybrał Linus Pauling w Oregon Agricultural College?
inżynierię chemiczną
Na tym samym kierunku od dwóch lat studiował jego kuzyn, Mervyn Stephenson. Uczelnia nosi dziś nazwę Oregon State University.
Q 13Którą strukturę białka, obok harmonijki beta, ustalił zespół Linusa Paulinga?
helisa alfa
Ustalenie tych dwóch stabilnych struktur drugorzędowych uchodzi za najbardziej rewolucyjne odkrycie w dziedzinie biochemii.
Q 21Członkiem zagranicznym której polskiej instytucji został w 1967 roku Linus Pauling?
PAN
Dwadzieścia lat wcześniej brytyjskie Royal Society przyznało mu Medal Davy’ego.
Q 22Która klinika orzekła w 1979 roku, że duże dawki witaminy C nie pomagają chorym na raka?
Mayo
Opinię opublikował „The New York Times”. Pauling podjął polemikę, wskazując, że badani pacjenci byli poddawani chemioterapii.
Q 23Ilu naukowców podpisało petycję przeciw testom jądrowym, którą Paulingowie wręczyli w ONZ?
11 tys.
Petycję odebrał Sekretarz Generalny Dag Hammarskjöld, a małżonkowie zbierali potem podpisy pod kolejnym apelem.
Q 14Jak nazywa się kontrowersyjny nurt medycyny, którego wprowadzenie proponował Linus Pauling?
ortomolekularna
Naukowcy głównego nurtu nie zaakceptowali tych koncepcji, zwłaszcza w odniesieniu do psychiatrii.
Q 15W jakim pomieszczeniu Lloyd Jeffress robił doświadczenia, które w 1914 roku pokazał Paulingowi?
sypialnia
Jeffress został później profesorem psychologii eksperymentalnej. Jego kolega w tym czasie kolekcjonował też owady i minerały.
Q 16Który polski poeta podpisał wraz z Paulingiem Apel o pokój w Chorwacji?
Czesław Miłosz
Wśród sygnatariuszy był także Iosif Brodski. Kilka miesięcy wcześniej amerykański uczony apelował o uniknięcie wojny w Zatoce Perskiej.
Q 17Nowotwór którego narządu zdiagnozowano u Linusa Paulinga pod koniec 1991 roku?
prostaty
W styczniu 1994 roku przeszedł operację i chemioterapię, przyjmując też duże dawki witaminy C; wkrótce pojawił się jednak przerzut do wątroby.
Q 18Stypendium której fundacji pozwoliło Paulingowi wyjechać w 1926 roku do Europy?
Guggenheima
Takiego stypendium nie można było otrzymać przed ukończeniem 25 lat, więc starania rozpoczął wkrótce po doktoracie.
Q 19Jaką koncepcję ewolucji molekularnej Linus Pauling opracował z Emilem Zuckerkandlem?
zegara molekularnego
Pomysł ten uchodzi za jeden z najprostszych i najpotężniejszych w dziedzinie ewolucji, a jego współautora zalicza się do twórców biologii ewolucyjnej.
Q 20Jaki własny interes otworzył w 1905 roku w Condon Herman Pauling, ojciec Linusa?
aptekę
Wcześniej był przewoźnym sprzedawcą, a rodzina mieszkała przez pewien czas w Salem i Lake Oswego.
Q 24Pod czyim kierunkiem Linus Pauling badał w CIT strukturę kryształów jako doktorant?
Roscoe Dickinsona
Promotor był uczniem R.W.G. Wyckoffa, pioniera w dziedzinie dyfraktometrii rentgenowskiej.
Q 25Dla studentek jakiego kierunku Linus Pauling prowadził w OSU kurs chemii ogólnej?
ekonomii domowej
Jedną ze słuchaczek tego kursu była Ava Helen Miller, przyszła żona wykładowcy.
Q 26Rozmowy z którym odkrywcą grup krwi skłoniły Paulinga w 1936 roku do badania przeciwciał?
Karlem Landsteinerem
W tym samym roku rozpoczął z Robertem Coreyem badania struktur aminokwasów i prostych polipeptydów.
Q 27Przez ile lat Linus Pauling kierował Wydziałem Chemii i Inżynierii Chemicznej w Caltech?
22
Był też dyrektorem Gates and Crellin Laboratories of Chemistry, a wśród jego uczniów znaleźli się m.in. E.B. Wilson i G.W. Wheland.
Q 28W dniu których urodzin Linus Pauling złożył w PNAS przełomowy artykuł o strukturze białek?
50.
Współautorami pracy o dwóch helikalnych konfiguracjach łańcucha polipeptydowego byli Robert B. Corey i H.R. Branson.
Q 29W którym roku Linus Pauling, wyjątkowo młodo, został członkiem National Academy of Sciences?
1933
Wybór tak młodego kandydata był wydarzeniem bez precedensu; dwa lata wcześniej został w Caltech profesorem zwyczajnym.
Q 30Na której uczelni Linus Pauling wygłosił w latach 1937–1938 wykłady z serii Baker Lecture?
Cornell
Treść wykładów ukazała się jako przełomowa książka o naturze wiązania chemicznego oraz budowie cząsteczek i kryształów.