Getting your questions ready
Getting your questions ready
Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Monsun to układ wiatrów, które wraz z porą roku odwracają kierunek: latem wieją znad morza, zimą znad lądu. Napędza je różnica w nagrzewaniu się wody i kontynentu. Quiz sprawdza, czy wiesz, jak powstaje cyrkulacja monsunowa, jakie ciśnienie panuje nad lądem i morzem oraz gdzie na świecie monsuny występują. Osobne pytania dotyczą Indii i Azji Południowo-Wschodniej: terminów pory deszczowej, sum opadów i pochodzenia samego słowa „monsun”.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Od czego zależy kierunek wiatrów tworzących monsun?
pory roku
Latem i zimą monsun wieje w dokładnie przeciwnych kierunkach.
Q 02Gdzie występuje najbardziej znana na świecie cyrkulacja monsunowa?
Indie i Azja Południowo-Wschodnia
Pora deszczowa trwa tam zwykle od początku lata do wczesnej jesieni.
Q 03W jakiej dziedzinie gospodarki Azji monsun letni odgrywa dużą rolę?
rolnictwie
Deszcze monsunowe docierają daleko w głąb kontynentu, gdzie bez nich panowałaby susza.
Q 04Jakim rodzajem wiatrów są monsuny, wiejące między oceanem a lądem?
sezonowymi
Nazwa tego wiatru pochodzi z języka kupców żeglujących niegdyś po Oceanie Indyjskim.
Q 05Jaką pogodę przynosi monsun zimowy?
suchą
Monsun zimowy nazywany jest także lądowym, bo wieje znad lądu.
Q 06Co dzieje się z cyrkulacją monsunową wraz z nadejściem zimy?
zmienia kierunek
Zimowy monsun jest wiatrem suchym i zimnym, w przeciwieństwie do letniego.
Q 07Jakim wiatrem jest monsun letni?
ciepłym i wilgotnym
Monsun zimowy ma dokładnie odwrotne cechy: jest suchy, a zarazem zimny.
Q 08Co jest główną przyczyną powstawania monsunów?
różnice w nagrzewaniu się lądu i wody
Ląd i woda reagują na słońce w różnym tempie, co zmienia rozkład ciśnienia w ciągu roku.
Q 09Skąd dokąd wieją wiatry monsunowe zimą przy powierzchni Ziemi?
znad lądu w stronę oceanu
Zimą cała cyrkulacja monsunowa odwraca się względem tej z lata.
Q 10Jak inaczej określa się monsun letni, przynoszący pogodę deszczową?
morski
Jego przeciwieństwem jest monsun zimowy, nazywany lądowym.
Q 11Która powierzchnia nagrzewa się latem szybciej, napędzając cyrkulację monsunową?
lądowa
Nagrzane powietrze unosi się, co obniża ciśnienie przy powierzchni.
Q 12Z obszarów o jakim ciśnieniu wieją wiatry, w tym monsuny?
z wyższego do niższego
Ta ogólna zasada tłumaczy, dlaczego zimą wiatr kieruje się od wychłodzonego kontynentu ku cieplejszemu morzu.
Q 13Jak zmienia się ciśnienie nad lądem latem, gdy nagrzane powietrze unosi się w górę?
spada
Powstała różnica ciśnień między wodą a lądem uruchamia wiatry wiejące znad morza.
Q 21Jakie ciśnienie panuje nad morzem, gdy wieje deszczowy monsun letni?
wysokie
Nad lądem ciśnienie jest wtedy niskie i właśnie ta różnica napędza wiatr.
Q 22Jaka część ludności świata żyje w regionach występowania monsunów?
65%
Od deszczu monsunowego zależą plony w najgęściej zaludnionych częściach Azji.
Q 23Nad czym zimą tworzą się niże, które kierują monsun od lądu ku morzu?
cieplejszymi wodami
Wiatr wieje wtedy od kontynentu, więc nad lądem nie ma deszczu.
Q 24W której zatoce, poza wybrzeżami Azji, tworzą się monsuny: w Zatoce…?
Q 14Co wywołuje opady deszczu, gdy monsun letni dociera nad ląd?
spotkanie wilgotnych mas znad oceanu z suchymi znad lądu
Gdy wilgotne powietrze natrafia dodatkowo na góry, opady stają się jeszcze obfitsze.
Q 15Co dzieje się z wilgotnym powietrzem monsunu, gdy napotyka wyżyny lub góry?
podnosi się
Przeszkody tego rodzaju nazywa się w meteorologii orograficznymi.
Q 16W odniesieniu do którego regionu po raz pierwszy sprecyzowano termin „monsun”?
subkontynentu indyjskiego
Cyrkulacja monsunowa występuje jednak także poza Azją, m.in. u zachodnich wybrzeży obu Ameryk.
Q 17Z jakiego języka pochodzi słowo „monsun”?
arabskiego
Określenia tego używali starożytni kupcy żeglujący po Oceanie Indyjskim.
Q 18Jakie wiatry pojawiają się latem wskutek różnicy ciśnień między wodą a lądem?
gwałtowne, znad morza w głąb lądu
Wiatry te docierają daleko w głąb kontynentu, zasilając deszczem obszary oddalone od wybrzeża.
Q 19Co oznacza słowo mau-sim, od którego wywodzi się termin „monsun”?
sezon
Kupcy opisywali w ten sposób system wiatrów regularnie zmieniających kierunek w ciągu roku.
Q 20W których miesiącach opady monsunowe w Indiach osiągają najwyższe wartości?
lipiec i sierpień
Szczyt opadów przypada dokładnie na połowę trwania monsunu letniego.
Gwinejskiej
Monsuny występują także w Ameryce Środkowej.
Q 25W jakich miesiącach trwa zwykle monsun letni w Indiach?
czerwiec–wrzesień
Najwięcej deszczu przypada na połowę tego okresu.
Q 26Jaką część rocznej sumy opadów otrzymują zachodnie i środkowe Indie w czasie monsunu letniego?
90%
Południe i północny zachód kraju dostają w tym czasie wyraźnie mniejszy udział rocznego deszczu.
Q 27Między którymi miesiącami notuje się największe opady w Azji Południowo-Wschodniej?
maj–wrzesień
Każdy z tych miesięcy przynosi przeciętnie tyle samo deszczu.
Q 28Z jakim wiatrem dobowym bywa mylony monsun, choć nie jest jego „większą skalą”?
bryzą
Różnica polega na tym, że cyrkulacja monsunowa nie zamyka się w komórkę cyrkulacji powietrza.
Q 29Ile opadów potrafi przynieść monsun tam, gdzie wilgotne powietrze napotyka góry?
10 000 mm
Tak ogromne sumy opadów notuje się tylko w nielicznych miejscach u stóp wyżyn i gór.
Q 30Z jakiego kierunku, według dawnych kupców, wiał zimą monsun nad Oceanem Indyjskim?
północnego wschodu
Latem wiatr wiał z dokładnie przeciwnej strony, co wyznaczało rytm dawnej żeglugi.