Getting your questions ready
Getting your questions ready
Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Słońce, wiatr, woda, biomasa i ciepło z wnętrza Ziemi – odnawialne źródła energii pokrywają już niemal jedną piątą światowego zapotrzebowania, a ich udział stale rośnie. Ten quiz sprawdza, ile wiesz o potencjale poszczególnych źródeł, o reaktorach powielających, o polskich przepisach dotyczących OZE oraz o hydroenergetyce – od pierwszej instalacji w Cragside po Tamę Trzech Przełomów. Pytania obejmują liczby, definicje, historię i wpływ energetyki odnawialnej na środowisko.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Które odnawialne źródło energii jest według metodologii BP wykorzystywane najintensywniej?
energia wody
W 2018 roku odpowiadało ono za 62,8% energii ze źródeł odnawialnych. Według REN21 podobną ilość energii daje tradycyjne opalanie drewnem i inną biomasą.
Q 02Jak nazywa się budowla pozwalająca rybom pokonać spiętrzenie przy elektrowni wodnej?
przepławka
Od nowych i modernizowanych obiektów wymaga się też krat lub ekranów na wlotach turbin oraz przepływów środowiskowych, czyli pozostawiania w rzece wody potrzebnej ekosystemowi.
Q 03Kogo polska ustawa o OZE z 2015 roku objęła wsparciem jako prosumenta?
jednoczesnego producenta i konsumenta energii
Zmiana pozwoliła wykorzystywać wyprodukowaną energię z małych źródeł odnawialnych na własne potrzeby oraz rozliczać nadwyżki.
Q 04Jakie pierwiastki służą za paliwo w kontrolowanej syntezie termojądrowej?
izotopy wodoru i litu
Dzięki powszechnemu występowaniu tych pierwiastków fuzję uznaje się za źródło praktycznie odnawialne, w odróżnieniu od rozszczepienia w konwencjonalnych reaktorach uranowych.
Q 05Jaki proces we wnętrzu Ziemi jest źródłem energii geotermalnej?
rozpad radioaktywnych izotopów
Moc energii geotermalnej szacuje się na około 32 TW, podczas gdy możliwą do wykorzystania moc rzek ocenia się na 7,2 terawata, czyli około 40% światowego zapotrzebowania.
Q 06Jaki udział w globalnej produkcji energii elektrycznej miała hydroenergetyka w 2025 roku?
14%
Hydroenergetyka pozostaje największym źródłem odnawialnej energii elektrycznej na świecie. Elektrownia wodna podczas pracy nie spala paliwa ani nie wytwarza odpadów procesowych.
Q 07Ile mocy może maksymalnie otrzymać 1 m² powierzchni oświetlony słońcem w zenicie?
1 kW
Energia słoneczna jest najobfitsza, ale i najbardziej rozproszona. Pojedyncza turbina wiatrowa może mieć moc kilku megawatów, a elektrownie wodne rzędu gigawatów.
Q 08Jaką moc zainstalowaną ma Tama Trzech Przełomów?
22,5 GW
Od końca XX wieku nowe duże zapory częściej wywołują spory środowiskowe, dlatego rosnącą część inwestycji stanowią modernizacje i elektrownie szczytowo-pompowe.
Q 09Jakie biopaliwo jest w Unii Europejskiej wykorzystywane najintensywniej?
drewno dodawane do węgla
W Polsce i Finlandii współspalanie daje ponad 80% energii odnawialnej. Krytykują je sektor OZE i organizacje ekologiczne, bo biomasa jest w większości importowana spoza Europy.
Q 10Jaki typ reaktora umożliwia produkcję energii jądrowej w zamkniętym cyklu paliwowym?
reaktor prędki powielający
Międzynarodowa Agencja Energii i Unia Europejska nie zaliczają energii jądrowej do OZE, ponieważ technologia reaktorów powielających jest wciąż mało rozpowszechniona.
Q 11W ponad ilu krajach działały w 2024 roku instalacje hydroenergetyczne według IHA?
150
W tym samym roku produkcja hydroenergetyczna w Europie wyniosła 680 TWh, a na świecie przybyło 16,2 GW mocy w elektrowniach konwencjonalnych i 8,4 GW w szczytowo-pompowych.
Q 12Czym jest spad netto stosowany w praktycznych obliczeniach elektrowni wodnej?
spadem pomniejszonym o straty hydrauliczne w przewodach
W elektrowniach zaporowych woda płynie ze zbiornika przez rurociąg lub sztolnię, a w przepływowych zbiornik jest mały albo nie ma go wcale, więc produkcja zależy od bieżącego przepływu rzeki.
Q 13W którym kraju reaktory BN-600 i BN-800 wytwarzają energię jądrową w cyklu zamkniętym?
Q 21Jaki udział w zapotrzebowaniu Polski na energię miały OZE w 2022 roku według GUS?
16,81%
Na początku XXI wieku światowe inwestycje w OZE rosły wykładniczo dzięki spadkowi cen i dopłatom wprowadzanym przez wiele państw.
Q 22Która chińska zapora runęła w 1975 roku podczas tajfunu Nina?
Banqiao
Powódź i późniejsze epidemie pochłonęły dziesiątki tysięcy ofiar. Ryzyko awarii zależy od projektu, jakości budowy, monitoringu i przygotowania terenów poniżej zapory.
Q 23Do jakiej mocy zalicza się małe elektrownie wodne w Chinach?
25 MW
Granice nie są jednolite: w większości Europy próg wynosi 10 MW, w Indiach 15 MW, a w Polsce w praktyce zwykle 5 MW, choć raport NIK przyjął przedział od 1 do 10 MW.
Rosja
Amerykański Instytut Naftowy opisuje reaktory powielające, produkujące więcej paliwa niż zużywają, jako uważane za odnawialne źródło energii.
Q 14Jaką część zapotrzebowania ludzkości na energię pokrywały w 2019 roku OZE według REN21?
17,7%
W tej liczbie 6,5% to tradycyjne opalanie drewnem i inną biomasą, a 11,2% nowoczesne technologie OZE. Metodologia BP pomija tradycyjne opalanie drewnem.
Q 15Jaki udział energii odnawialnej do 2020 roku miała zapewnić polska ustawa o OZE z 2015 roku?
15%
Kolejne nowelizacje dodały m.in. definicje biomasy pochodzenia rolniczego, biowęgla i toryfikatu (2018) oraz drewna energetycznego (2020).
Q 16Kto w 1878 roku uruchomił w Cragside w Anglii pierwszą na świecie instalację hydroenergetyczną?
William Armstrong
Instalacja zasilała pojedynczą lampę łukową. Trzy lata później w Niagara Falls prądnica napędzana turbiną wodną w młynie zbożowym zasilała oświetlenie uliczne.
Q 17Ile miały wynieść dotacje dla energetyki odnawialnej w Niemczech w 2013 roku?
20 mld euro
Obciążenie niemieckiego gospodarstwa domowego z tego tytułu wynosiło ok. 15–20 euro miesięcznie, a jednym ze skutków był wzrost wykorzystania kominków do ogrzewania domów.
Q 18Która elektrownia wodna była największą elektrownią świata w latach 1949–1960?
Grand Coulee
Po rozbudowie odzyskała ten tytuł w latach 1979–1986. W XX wieku budowę wielkich zapór łączono z nawadnianiem, ochroną przeciwpowodziową, żeglugą i uprzemysłowieniem.
Q 19Ile razy wyższe od dopłat do OZE były w 2010 roku światowe dopłaty do energetyki paliw kopalnych?
6 razy
Energetyka odnawialna dostarczała jednak wówczas 15-krotnie mniej energii, co komplikuje porównanie opłacalności obu rodzajów źródeł.
Q 20W jakim mieście uruchomiono w 1882 roku elektrownię wodną z generatorem Thomasa Edisona?
Appleton
Generator o mocy około 12,5 kW ruszył 30 września i jako pierwszy w Ameryce Północnej zasilał jednocześnie odbiorców prywatnych i komercyjnych.
Q 24Jaki udział w energii ze źródeł odnawialnych miał w 2018 roku wiatr według BP?
19,0%
Za wiatrem uplasowały się energia słoneczna z udziałem 8,8% oraz biopaliwa z udziałem 6,3%, a dalej energia geotermalna.
Q 25Jaką definicję dodano do polskiej ustawy o OZE w nowelizacji z 22 czerwca 2016 roku?
klastra energii
Trzecią wersję prawa o OZE ogłoszono 27 lipca 2012 roku i planowano jej wejście w życie 1 stycznia 2013 roku, lecz terminu nie dotrzymano.
Q 26Jaki udział energii z OZE na 2010 rok ustaliła polska nowelizacja ustawy z 2006 roku?
10,4%
Wcześniejsze rozporządzenie Ministra Gospodarki z 19 grudnia 2005 roku zakładało wzrost udziału od 2,65% w 2003 roku do 9% w 2010 roku.
Q 27Na ile szacuje się sumaryczną moc wiatrów wiejących na Ziemi?
870 TW
W moc wiatrów zamienia się tylko około 1% energii słonecznej docierającej do Ziemi, a mimo to jest to prawie 50 razy więcej niż zapotrzebowanie ludzkości.
Q 28Ile mocy w postaci promieniowania słonecznego dociera do powierzchni Ziemi?
86 PW
To około 5000 razy więcej, niż wynosi zapotrzebowanie ludzkości, szacowane w 2015 roku na około 18 terawatów.
Q 29Od którego roku działa reaktor powielający BN-600 w elektrowni w Biełojarsku?
1980
Wykorzystywanie takich reaktorów nie spowodowałoby wyczerpania się zasobów paliwa nawet w ciągu milionów lat, co upodabnia je do innych źródeł odnawialnych.
Q 30Jaka jest według IPCC mediana emisji gazów cieplarnianych dla energii jądrowej?
12 gCO2eq/kWh
Energię jądrową cechuje bardzo wysoka gęstość energetyczna, dzięki czemu zużywa niewiele paliwa i zajmuje niewielką powierzchnię lądu.