Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Państwo Inków w niespełna 200 lat urosło z andyjskiego królestwa w imperium ciągnące się wzdłuż wybrzeża Pacyfiku. Nie znano w nim koła ani pisma, a mimo to działały tam sieć dróg, sztafety biegaczy i sprawna administracja. W quizie sprawdzisz, co wiesz o władcach i bogach Inków, ich rolnictwie, wojsku, prawie i kalendarzu, o hiszpańskim podboju oraz o Machu Picchu. Pytania mają różny poziom trudności: od podstaw po szczegóły dla znawców Andów.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Które miasto na Płaskowyżu Andyjskim było stolicą państwa Inków?
Cuzco
Władców czczono tam jak bogów, a każdy z nich wznosił dla siebie nowy pałac, w którym po śmierci oddawano cześć jego mumii.
Q 02Jakie było jedyne zwierzę juczne Inków aż do hiszpańskiego podboju?
lama
Inkowie nie znali koła i nie używali żadnych pojazdów, a mimo to pokryli swoje królestwo niezwykle gęstą siecią dróg.
Q 03Epidemia której choroby osłabiła imperium Inków jeszcze przed najazdem Pizarra?
ospa
Państwo wyniszczyła też wcześniejsza wojna domowa, co ułatwiło niewielkiej armii Hiszpanów opanowanie go w ciągu kilku lat.
Q 04Jak nazywał się inkaski zapis informacji za pomocą węzełków na sznurkach?
kipu
Tak trafiały do stolicy dane o stanie zapasów i liczbie ludności; do dziś nie wyjaśniono, jak dokładnie porozumiewano się tym sposobem.
Q 05Co dosłownie oznacza Tahuantinsuyu, nazwa państwa Inków w języku keczua?
Imperium Czterech Części
W okresie największego rozkwitu obejmowało ono tereny dzisiejszego Peru i Ekwadoru oraz częściowo Boliwii, Chile, Kolumbii i Argentyny.
Q 06Co spotkało Machu Picchu ze strony Hiszpanów w czasie konkwisty?
nigdy go nie odnaleźli
Konkwistadorzy mieli notatki o miejscu zwanym „Piccho”, a tamtejsze święte skały pozostały nietknięte, inaczej niż w innych regionach Peru.
Q 07Do dróg którego starożytnego ludu często porównuje się szlaki Inków?
Rzymian
Sieć powstała szybko, bo włączono do niej trakty starszych kultur andyjskich, a każdy mężczyzna odpracowywał na rzecz państwa kilka tygodni w roku.
Q 08Co w języku keczua oznacza nazwa Machu Picchu?
stary szczyt
To najlepiej zachowane miasto Inków leży na przełęczy w peruwiańskich Andach, a poniżej płynie rzeka Urubamba.
Q 09Liście której rośliny były u Inków zarezerwowane dla urzędników i arystokracji?
koka
Wzmacniały one podczas wędrówek, a władca w dowód łaski posyłał lokalnemu zarządcy kilka koszy tego specjału.
Q 10Któremu amerykańskiemu uczonemu przypisuje się odkrycie Machu Picchu?
Hiram Bingham
Był profesorem Uniwersytetu Yale; na miejsce wracał kilkukrotnie, a w 1912 roku prowadził tam wykopaliska archeologiczne.
Q 11W którym roku odkryto Machu Picchu, inkaskie miasto niewidoczne z dołu?
1911
To zagadkowe miasto leży wysoko w górach, a jego mieszkańcy opuścili je z niewiadomych powodów.
Q 12Jak nazywało się piwo kukurydziane, które kurakowie pili razem z władcą Inków?
chicha
Wspólne picie było dla zarządcy regionu największym zaszczytem podczas święta Inti Raymi, na które wszyscy zjeżdżali do stolicy.
Q 13Jaka była najpopularniejsza broń dystansowa w armii Inków?
proca
Miotano z niej kamienne pociski, czasem rozgrzane w ognisku, co pozwalało wzniecać pożary budynków krytych strzechą.
Na jaki rodzaj egzekucji Hiszpanie zamienili Atahualpie spalenie na stosie?
Q 21Które bóstwo Inków uważa się za odpowiednik azteckiego Quetzalcoatla?
Wirakocza
Jego kult należał do najpopularniejszych obok kultu Słońca; porównuje się je także do Kukulkana czczonego przez Majów.
Q 22Na ilu wojowników ocenia się liczebność armii Inków w czasach konkwisty?
100 tysięcy
Wojsko stanowili piechurzy, a w końcowej fazie imperium dołączyli do nich łucznicy z Amazonii i niewielkie oddziały konne.
Q 23Do ilu osób mieszkało w Machu Picchu, gdy było ono posiadłością królewską?
750
Większość pełniła funkcje służebne, lecz nie byli to niewolnicy: mogli mieć własne nieruchomości, a czasem nawet farmy i gospodarstwa.
uduszenie
Warunkiem było przejście skazańca na chrześcijaństwo; jego ciało wierni Indianie wykopali potem nocą z grobu i ukryli.
Q 15Jak nazywano inkaskich biegaczy, którzy sztafetą przenosili wiadomości?
chasquis
Wzdłuż szlaków mieli stacje, gdzie mogli odpocząć i przebrać się; kolejny biegacz wybiegał poprzednikowi na spotkanie i przejmował przesyłkę.
Q 16Na ponad ile kilometrów szacuje się łączną długość sieci dróg Inków?
40 000
Najważniejszą częścią tej sieci były dwa trakty biegnące przez całe imperium: jeden wzdłuż wybrzeża, drugi przez Andy.
Q 17Jak nazywa się andyjski produkt z ziemniaków na przemian odwadnianych i zamrażanych?
chuño
Inkowie znali aż czterdzieści odmian ziemniaków, a tak przetworzone bulwy łatwo było zachować i magazynować.
Q 18Do jakiej wysokości n.p.m. Inkowie budowali na stokach gór tarasy uprawne?
4000 m
Na spód tarasu sypano kamienie stanowiące drenaż, potem warstwę piasku, a całość przykrywano ziemią uprawną.
Q 19Jak nazywały się państwowe zajazdy rozmieszczone wzdłuż dróg Inków?
tambos
Było ich kilka tysięcy, mniej więcej co dzień marszu; podróżni dostawali tam nocleg, wyżywienie, a w razie potrzeby nową odzież na koszt króla.
Q 20Kto w państwie Inków mógł zostać prefektem zarządzającym czwartą częścią kraju?
brat lub stryj władcy
Prefektom podlegali urzędnicy, oficerowie armii i sędziowie, a dół piramidy społecznej stanowili robotnicy i rolnicy.
Q 24Na który rok datuje się początki inkaskiego królestwa Vilcabamba?
1536
Doszło wtedy do dziesięciomiesięcznego oblężenia dawnej stolicy przez wojska Manco Inki, przerwanego z powodu głodu i słabego morale armii.
Q 25Na planie jakiego kształtu zbudowano Wieżę Słońca w Machu Picchu?
podkowy
Prowadzono z niej obserwacje astronomiczne: okna usytuowano tak, by słońce podczas przesilenia zimowego oświetlało kamień we wnętrzu.
Q 26Jak dokończyć dosłowne znaczenie nazwy inkaskiego nadzorcy tokoyrikok: ten, który…?
widzi wszystko
Urzędnik ten miał jurysdykcję nad kurakami i przemierzał kraj jawnie lub w tajnej misji, by osobiście zdać władcy sprawę z uczciwości administratorów.
Q 27Badaczka z której uczelni odkryła inkaski moduł miary nazwany „łokciem królewskim”?
Politechnika Wrocławska
Dr Anna Kubicka wykazała, że tą jednostką rozmierzano obiekty o wyższej randze; do 2020 roku nikt nie spodziewał się istnienia drugiego modułu.
Q 28Jak nazywała się szkoła inkaskiej arystokracji założona według tradycji przez Incę Rocę?
Yacha Huasi
Uczono w niej historii, mitologii, religii, prawa i tajników administracji, a młodzież z elit podbitych ludów poznawała też urzędowy język keczua.
Q 29Od którego przewodnika odkrywca Machu Picchu usłyszał słowo „machupicchu”?
Melchor Arteaga
Przewodnik władał językiem keczua i miał na myśli nie nazwę miasta, lecz miejsce, w którym się ono znajduje.
Q 30Jak nazywało się kilkudniowe święto będące egzaminem sprawności inkaskich uczniów?
huaraku
Egzamin odbywał się w obecności króla i przypominał zawody sportowe: obejmował m.in. strzelanie z łuku, boks, zapasy i pojedynki na maczugi.