Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Partenon to świątynia Ateny na akropolu ateńskim, wzniesiona w V w. p.n.e. z białego marmuru i uważana za wzór greckiej architektury. Quiz prowadzi przez jej dzieje: budowę, lata, gdy służyła innym wyznaniom, wybuch z 1687 roku, wywóz rzeźb do Anglii i trwającą do dziś renowację. Są też pytania o kolumny, fryz, metopy, tympanony i olbrzymi posąg bogini, a nawet o replikę świątyni za oceanem.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Który porządek architektoniczny reprezentuje ateński Partenon?
dorycki
Świątynię uważa się za najdoskonalszy przykład tego porządku; wzniesiono ją w chwili jego szczytowego rozwoju.
Q 02Co Turcy urządzili w Partenonie w XVII wieku?
magazyn amunicji
Zgromadzone zapasy eksplodowały w 1687 roku podczas oblężenia Aten przez Wenecjan.
Q 03Z inicjatywy którego ateńskiego polityka i stratega wzniesiono Partenon?
Peryklesa
Budowa była częścią programu udekorowania imperialnych Aten, finansowanego z budżetu Związku Morskiego.
Q 04W co zamieniono Partenon po zajęciu Aten przez Turków w 1458 roku?
meczet
W południowo-zachodnim narożniku budowli dobudowano wówczas minaret.
Q 05Z którym bogiem Atena toczy spór o Attykę na zachodnim tympanonie Partenonu?
Posejdonem
Stawką był patronat nad krainą; wygraną Ateny obwieszczają herosom i królom Aten dwaj boscy posłańcy.
Q 06Co po polsku oznacza przydomek „Partenos”, od którego pochodzi nazwa Partenonu?
Dziewica
Samo greckie słowo, od którego wzięła się nazwa, odnoszono początkowo tylko do zachodniej części świątyni.
Q 07Kto w 480 roku p.n.e. zniszczył świątynię, którą później zastąpił Partenon?
Persowie
Zburzona świątynia stała z kolei w miejscu pierwszego Partenonu z ok. 570 roku p.n.e.
Q 08Do jakiego mitu nawiązywał wschodni tympanon Partenonu, od strony wejścia?
narodzin Ateny
Po obu stronach głównych postaci ukazano innych bogów, m.in. Herę, Afrodytę, Apolla i Artemidę.
Q 09Które amerykańskie miasto ma pełnowymiarową replikę Partenonu?
Nashville
Replika stoi w stanie Tennessee; w 1990 roku w jej wnętrzu stanęła kopia posągu Ateny Partenos.
Q 10Z czego wykonano twarz i kończyny posągu Ateny Partenos?
kości słoniowej
Tułów spowijały szaty z płatów złota ważące 1150 kg, a całość osadzono na drewnianym trzonie.
Q 11Jakie ateńskie święto z uroczystą procesją było tematem fryzu Partenonu?
Panatenaje
W procesji ukazano 378 postaci ludzkich i boskich oraz 200 zwierzęcych, głównie koni.
Q 12Z ilu kolumn składała się kolumnada otaczająca Partenon?
46
Na dłuższych bokach stało po 17 kolumn, na krótszych po 8, a każda miała 20 kanelur.
Q 13Z jakiego białego marmuru wzniesiono Partenon?
pentelickiego
Partenon należy do największych świątyń okresu klasycznego.
Q 14W którym roku p.n.e. rozpoczęła się budowa Partenonu?
Q 21Ile metrów długości miał fryz obiegający Partenon?
160
Fryz składał się ze 115 bloków i opasywał całą świątynię.
Q 22Co posąg Ateny Partenos trzymał w lewej ręce?
włócznię
W prawej dłoni bogini niosła figurę uosabiającą zwycięstwo.
Q 23Ile metop zdobiło belkowanie Partenonu?
92
Każda metopa pokazywała osobną scenę legendarnej bitwy, najczęściej z udziałem dwóch postaci.
Q 24Jakie kolumny podtrzymywały dach opistodomosu w Partenonie?
447
Sam gmach ukończono w 438 roku p.n.e., a dekoracje zewnętrzne sześć lat później.
Q 15Który architekt prowadził budowę Partenonu wspólnie z Kallikratesem?
Iktinos
Obaj architekci blisko współpracowali z Fidiaszem, który miał nadzorować prace na akropolu.
Q 16W którym roku akropol ateński z Partenonem wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO?
1987
Rok wcześniej ruszyła renowacja świątyni, zaczęta od prac przy wschodniej fasadzie.
Q 17Która instytucja przejęła na początku lat 90. XX wieku resztki zachodniego fryzu Partenonu?
Muzeum Akropolu
W kolejnych latach odtworzono pronaos, a w 2017 roku ruszyła rekonstrukcja fasady zachodniej.
Q 18Jaką skrzydlatą boginię ukazywały ozdoby narożników frontonów Partenonu?
Nike
Szczyty frontonów wieńczyły z kolei czterometrowe ozdoby z pędami akantu i liśćmi palmowymi.
Q 19W którym roku „marmury Elgina” z Partenonu sprzedano British Museum?
1816
Thomas Bruce wywiózł do Anglii 18 posągów, 15 metop i 56 bloków fryzu, mając zgodę władz tureckich.
Q 20Z jakiego metalu były ukryte w marmurze wzmocnienia, które z czasem niszczyły Partenon?
żelaza
Po wielu latach wzmocnienia zaczęły korodować i zamiast chronić budowlę, szkodziły jej.
jońskie
Kolumny były cztery, a od 433 roku p.n.e. w tej części świątyni mieścił się skarbiec Aten.
Q 25Co znaczy „hekatompedos”, miano nadane Partenonowi przez jego architektów?
długa na sto stóp
Nazwa upamiętniała wcześniejszą świątynię, która stała w tym miejscu w okresie archaicznym.
Q 26Co poważnie uszkodziło Partenon pod koniec panowania rzymskiego?
pożar
Wcześniej budowla przetrwała wieki w nienaruszonym stanie.
Q 27Do którego skandynawskiego miasta trafiły niektóre rzeźby z Partenonu?
Kopenhagi
Część rzeźb znalazła się także w paryskim Luwrze.
Q 28Najazd którego ludu w 396 roku n.e. mógł przyczynić się do zniszczenia metop Partenonu?
Wizygotów
Według innej hipotezy figury odłupali chrześcijanie, przystosowując budowlę do potrzeb własnej świątyni.
Q 29Za panowania którego cesarza prawdopodobnie odbudowano Partenon w IV wieku?
Juliana Apostaty
Odbudowę datuje się na lata 361–363; wkrótce potem gmach przebudowano na potrzeby kościoła.
Q 30Który niemiecki architekt opracował za Ottona I program prac na akropolu ateńskim?
Leo von Klenze
Był nadwornym architektem króla Bawarii Ludwika I Wittelsbacha, ojca greckiego monarchy.