Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Plejady to najbardziej znana gromada gwiazd na niebie, widoczna bez żadnych przyrządów. Od wieków przyciągały uwagę żeglarzy, rolników i poetów. Quiz sprawdza wiedzę o samej gromadzie: jej gwiazdach, wieku, odległości i otaczającej ją mgławicy, a także o tym, jak odszukać ją na zimowym niebie. Nie brakuje też pytań o grecki mit o siedmiu siostrach i o ślady Plejad w kulturze.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01W którym gwiazdozbiorze znajdują się Plejady?
Byk
Na zimowym niebie wyglądają jak zwarta grupka gwiazd; ludowe nazwy tej gromady to między innymi Kurczęta, Kokoszki i Baby.
Q 02Czemu Plejady zawdzięczają głównie swoją popularność?
Widoczności gołym okiem
Mimo to lepszy efekt wizualny daje zwykła lornetka.
Q 03Który bóg przeniósł mityczne Plejady na niebo jako siedem gwiazd?
Zeus
Według innej wersji przemienił je w gwiazdy po pościgu, jaki urządził za nimi Orion.
Q 04Który tytan był według mitu ojcem Plejad?
Atlas
Jego imię nosi także jedna z najjaśniejszych gwiazd gromady.
Q 05Jaki znany układ gwiazd przypomina w dużym pomniejszeniu kształt Plejad?
Wielki Wóz
Ten charakterystyczny kształt tworzą najjaśniejsze gwiazdy gromady, w większości błękitne olbrzymy.
Q 06Do jakiego typu obiektów astronomicznych zalicza się Plejady?
Gromady otwarte
W szczegółowej klasyfikacji mają oznaczenie II3r.
Q 07Pod jakim numerem Plejady figurują w katalogu Messiera?
M45
Poza katalogowym oznaczeniem gromada ma wiele nazw ludowych: Baby, Kurki, Siedem Sióstr, a nawet Kościół Masoński.
Q 08Co już w starożytności zaczęto nazywać plejadą?
Grupę wybitnych twórców
Najsłynniejszym przykładem jest poetycka plejada aleksandryjska.
Q 09Jaka technika fotograficzna najlepiej ukazuje mgławicę wokół Plejad?
Długie naświetlanie
W lornetce ta sama mgławica wygląda tylko jak delikatna, szara mgiełka.
Q 10Ile gwiazd Oriona łączy linia, która pomaga odnaleźć Plejady?
3
To jedna z dwóch prostych reguł ułatwiających odszukanie gromady na zimowym niebie.
Q 11Z którą gromadą, mitologicznie z nimi powiązaną, Plejady sąsiadują na niebie?
Hiady
W micie były to siostry Plejad, przemienione w gwiazdy razem z nimi.
Q 12Towarzyszkami której bogini były według mitu Plejady?
Artemida
Razem z matką uciekały przed myśliwym, którego spotkały w Beocji.
Q 13Na ile lat świetlnych szacuje się odległość Plejad od Ziemi?
444
Wcześniejsze źródła podawały bardzo różne wartości: od 380 do 541 lat świetlnych.
Q 14W którym miesiącu pojawienie się Plejad na niebie zapowiadało Grekom wiosnę?
Q 21Do jakiego typu widmowego należy większość najjaśniejszych gwiazd Plejad?
B
To błękitne olbrzymy o jasności od 3,0 do 5,9 magnitudo.
Q 22Który polski poeta napisał wiersz zatytułowany „Plejady”?
Jarosław Iwaszkiewicz
Utwór napisany jest trzynastozgłoskowcem z rymami krzyżowymi.
Q 23Jak miał na imię brat Plejad, po którego śmierci z żalu stały się gwiazdami?
Hyas
Zginął ukąszony przez węża, a w gwiazdy przemieniły się po nim także drugie siostry.
Q 24Co znaczy greckie „peleiades”, jedno z możliwych źródeł nazwy Plejad?
Maj
Wraz z wiosną zaczynał się wtedy okres bezpiecznej żeglugi.
Q 15Którą gwiazdę wskazuje się palcem, odmierzając dłonią drogę do Plejad?
Aldebaran
Kciuk i palec wskazujący wyznaczają odcinek, który po przesunięciu dłoni prowadzi prosto do gromady.
Q 16Jak miała na imię okeanida uchodząca za matkę mitycznych Plejad?
Plejone
Część źródeł w tej roli wymieniała inną okeanidę, Ajtrę.
Q 17W jakim kierunku trzeba przedłużyć linię gwiazd Oriona, aby trafić na Plejady?
Północny zachód
Na końcu tej linii czeka zwarta grupka gwiazd, której trudno nie rozpoznać.
Q 18Od której gwiazdy Oriona radzi się zacząć szukanie Plejad na niebie?
Bellatrix
To Gamma Oriona, czyli prawy górny róg tej konstelacji.
Q 19Który satelita astrometryczny wyznaczył odległość do Plejad o około 10% za małą?
Hipparcos
Rozbieżność z pomiarami naziemnymi wywołała dyskusję o dokładności tego satelity.
Q 20W którym miesiącu zachód Plejad zwiastował starożytnym żeglarzom okres burz?
Listopad
Ich wschód pół roku wcześniej otwierał z kolei pomyślny czas dla żeglugi.
Gołębice
Druga etymologia wywodzi nazwę od słowa pleín, czyli „żeglować”.
Q 25Ile parseków dzieli Plejady od Ziemi?
136
Dystans do gromady długo budził spory: wyniki satelity astrometrycznego różniły się od pomiarów naziemnych.
Q 26Dziećmi którego boga nazywano Plejady w mitologii słowiańskiej?
Wołos
Od jego imienia pochodzi też druga słowiańska nazwa gromady: Wołosożary.
Q 27Pod jakim drugim imieniem znana jest Sterope, jedna z mitycznych Plejad?
Asterope
Wśród nazwanych gwiazd gromady są takie, które nawiązują do obu form tego imienia.
Q 28Którą z tych postaci, obok Dione, zaliczano czasem do Plejad?
Kalipso
Kanoniczna lista obejmuje jednak siedem sióstr, od Alkione po Tajgete.
Q 29Który poeta nadał Plejadom inne imiona i uznał je za córki królowej Amazonek?
Kallimach
W jego poemacie siostry nosiły między innymi imiona Glaukia, Lampado, Partenia i Protis.
Q 30Który XIX-wieczny niemiecki obserwator opisał osobliwą widoczność mgławicy wokół Plejad?
Heinrich Louis d’Arrest
Zauważył, że mgławicy prawie nie widać w wielkich teleskopach, choć daje się dostrzec w ich szukaczach.