Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Podróże w czasie to nie tylko fantastyka. Teoria względności dopuszcza wyprawę w przyszłość, a fizycy od dekad spierają się o to, czy da się cofnąć w przeszłość. W quizie znajdziesz pytania o dylatację czasu, czarne dziury, tunele czasoprzestrzenne i słynne paradoksy, a także o uczonych, którzy się nimi zajmowali. Nie zabrakło też kina: sprawdź, ile wiesz o filmie „Powrót do przyszłości” i jego wehikule.
Wszystkie 28 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Jaki samochód jest wehikułem czasu w filmie „Powrót do przyszłości”?
De Lorean DMC-12
Film z 1985 roku wyreżyserował Robert Zemeckis. Razem z częścią drugą i trzecią tworzy on trylogię.
Q 02Kogo zabija podróżnik w czasie w znanym paradoksie przyczynowo-skutkowym?
Własnego dziadka
Skoro ofiara nie żyła, nie mógł narodzić się ojciec podróżnika ani on sam, więc kto właściwie cofnął się w czasie? Na to pytanie nie ma racjonalnej odpowiedzi.
Q 03Który amerykański system nawigacji satelitarnej musi uwzględniać wpływ dylatacji?
GPS
Efekt ma duże znaczenie w całej technologii satelitarnej, a szczególnie wyraźne wyniki pomiarów uzyskuje się właśnie na orbitach okołoziemskich.
Q 04Do którego roku cofa się Marty McFly, by spotkać rodziców w swoim wieku?
1955
Scenarzyści cenili tę epokę także za to, że była erą buntu nastolatków, narodzin rock and rolla i ekspansji przedmieść.
Q 05Jak nazywa się długi sen ze wstrzymanymi procesami życiowymi, w którym ciało się nie starzeje?
Hibernacja
Obudzonym u celu wyprawy do odległych gwiazd wydawałoby się, że minęło tylko kilka godzin, choć znaleźliby się kilka stuleci w przyszłości.
Q 06Które przyrządy są swego rodzaju wehikułami czasu, bo pokazują kosmos sprzed lat?
Teleskopy
Im dalej od Ziemi leży gwiazda lub galaktyka, tym dłużej biegnie do nas jej światło, więc widzimy te obiekty takimi, jakie były dawno temu.
Q 07Jak nazywa się spowolnienie upływu czasu u obiektów poruszających się szybciej?
Dylatacja czasu
Efekt jest tym silniejszy, im bardziej obiekt zbliża się do prędkości światła w próżni albo im bliżej środka masy masywnego ciała się znajduje.
Q 08Jakiej mocy w gigawatach potrzebuje wehikuł czasu doktora Browna, by przenieść się w czasie?
1,21
Taką moc może według doktora wytworzyć jedynie pluton, który wynalazca ukradł libijskim terrorystom.
Q 09Które cząstki nie mają masy spoczynkowej i dlatego nie „odczuwają” czasu?
Fotony
Poruszają się z prędkością światła w próżni, przy której spowolnienie czasu staje się nieskończenie wielkie, a sam czas kurczy się do zera.
Q 10Od czego według Einsteina zależy szybkość, z jaką płynie czas?
Układu odniesienia
Uczony wykazał też, że czas jest po prostu kolejnym wymiarem, takim jak długość, szerokość i wysokość.
Q 11Jak nazywa się granica czarnej dziury, na której czas skurczyłby się do zera?
Horyzont zdarzeń
To skrajna postać zjawiska, przez które na gwiazdach neutronowych czas na różnych wysokościach płynie w wyraźnie innym tempie.
Q 12Który myśliciel rozważał nieuchwytność czasu w XI księdze „Wyznań”?
Augustyn z Hippony
Uważał, że czasu między dwoma zdarzeniami nie da się naprawdę zmierzyć, bo pierwsze z nich przeminęło i nie jest już dostępne pomiarowi.
Q 13Która teoria opisuje dylatację związaną z oddziaływaniem sił grawitacyjnych?
Ogólna teoria względności
Q 21Kto w 1988 roku przedstawił model wehikułu czasu oparty na tunelach czasoprzestrzennych?
Kip Thorne
Jego model stał się nowym impulsem w badaniach naukowych. Wpływ działa też w drugą stronę: literatura i film inspirują fizyków do zajmowania się tą tematyką.
Q 22Jakim naukowym określeniem fizycy zastępują potoczne „podróże w czasie”?
Zamknięte krzywe czasopodobne
W kręgach naukowych unika się nienaukowych słów o podróży i przeniesieniu w czasie, choć dyskusje na ten temat wciąż trwają.
Q 23Za co film „Powrót do przyszłości” zdobył Oscara?
Montaż dźwięku
Na powierzchni Ziemi czas płynie wolniej niż na wysokim szczycie, bo potencjał grawitacyjny ma tam mniejszą wartość.
Q 14Przy jakiej prędkości wehikuł doktora Browna wysyła psa o minutę w przyszłość?
142 km/h
W filmie prędkość ta podana jest jako 88 mil na godzinę, a cały nocny eksperyment Marty filmuje.
Q 15Ile czasu potrzebuje światło z Neptuna, aby dotrzeć do Ziemi?
4 godziny
Astronomowie widzą więc tę planetę taką, jaka była wcześniej. Światło z Galaktyki w Andromedzie wyruszyło w drogę aż dwa miliony lat temu.
Q 16Co wieszał w łazience doktor Brown, gdy upadł i wymyślił kompresor czasu?
Zegar
Stało się to 5 listopada i właśnie dlatego tę datę wynalazca nastawia w swoim wehikule.
Q 17Czym był wehikuł czasu we wczesnej wersji scenariusza „Powrotu do przyszłości”?
Lodówką
Zemeckis obawiał się, że dzieci zaczną przypadkowo zamykać się w takich urządzeniach. Sam Marty był wtedy piratem kopiującym nielegalnie kasety wideo.
Q 18Za kogo przebiera się Marty McFly, by nakłonić George’a do poderwania Lorraine?
Lorda Vadera
To pierwszy z jego podstępów. W kolejnym miał zachować się chamsko wobec Lorraine, by George mógł ją z opresji „wyratować”.
Q 19O której godzinie piorun uderza w ratuszową wieżę w „Powrocie do przyszłości”?
22:04
Marty zna tę chwilę z ulotki, którą wręcza mu kobieta zbierająca datki na odnowienie wieży.
Q 20Który fizyk opisał sposób zbudowania wehikułu czasu w książce „Hiperprzestrzeń”?
Michio Kaku
Urządzenie miałoby mieć dwie komory z równoległymi płytkami, a potężne pole elektryczne między nimi powinno teoretycznie rozerwać czasoprzestrzeń.
Film miał w sumie cztery nominacje, a w 1986 roku zdobył również nagrodę Hugo za najlepszą prezentację dramatyczną.
Q 24Z którego roku pochodzi model kosmologiczny Gödla, dopuszczający cofnięcie się w czasie?
1949
Kurt Gödel sugerował, że takie wyprawy staną się możliwe, o ile nauczymy się zakrzywiać czasoprzestrzeń.
Q 25Który uczony uważa, że fizyka kwantowa dopuszcza istnienie wielu wszechświatów?
David Deutsch
W takim ujęciu cofający się w czasie trafiałby po prostu do innej kopii wszechświata, a żadne dokonane tam zmiany nie miałyby wpływu na oryginał.
Q 26Kto początkowo miał zagrać doktora Browna w „Powrocie do przyszłości”?
John Lithgow
Gdy stał się nieosiągalny, rolę zaproponowano Christopherowi Lloydowi, który najpierw ją odrzucił, a przyjął po lekturze scenariusza i namowach żony.
Q 27Na jaki tytuł szef studia Sidney Sheinberg chciał zmienić „Powrót do przyszłości”?
Kosmonauta z Plutona
Był przekonany, że żaden film ze słowem „przyszłość” w tytule nie odniesie sukcesu. Spielberg potraktował ten pomysł jako żart.
Q 28W którym roku eksperyment Pounda-Rebki-Snidera wykazał grawitacyjne przesunięcie ku czerwieni?
1959
Badano światło wyemitowane ze źródła położonego niżej, gdzie grawitacja jest silniejsza. Ulepszona wersja z 1964 roku potwierdziła przewidywania teorii z dokładnością do 1%.