Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Portoryko to karaibska wyspa o hiszpańskich korzeniach i amerykańskim obywatelstwie, która od dziesięcioleci spiera się o własny status polityczny. W quizie sprawdzisz, co wiesz o jej geografii i klimacie, historii od czasów prekolumbijskich po kolejne referenda, a także o ustroju, gospodarce, religii, języku i muzyce. Pytania mają różny poziom trudności: od podstaw po szczegóły dla prawdziwych znawców Karaibów.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Którym z kolei stanem USA chcą uczynić Portoryko zwolennicy jego inkorporacji?
51.
Referendum z 2020 roku potwierdziło niewielką przewagę zwolenników takiego rozwiązania.
Q 02Kto w 1493 roku odkrył Portoryko dla Europy?
Krzysztof Kolumb
Stałe osadnictwo zaczęło się dopiero kilkanaście lat później, a pod koniec XVI wieku wyspę próbowały przejąć inne europejskie potęgi.
Q 03Który język pozostaje głównym językiem administracji rządowej w Portoryku?
Hiszpański
Wyspa ma dwa języki urzędowe, ale w sprawach publicznych wyraźnie dominuje jeden z nich.
Q 04Co w języku polskim oznacza nazwa „Puerto Rico”?
Bogaty port
Terytorium obejmuje wyspę o tej samej nazwie i kilka mniejszych, położonych na Morzu Karaibskim.
Q 05Na konwencje których partii Portorykanie wybierają przedstawicieli w prawyborach?
Demokratycznej i Republikańskiej
Chodzi o konwencje ogólnokrajowe, choć w samych wyborach głowy państwa wyspiarze już nie głosują.
Q 06Do geologicznej struktury którego archipelagu należy Portoryko?
Wielkich Antyli
Wyspę wypełnia pasmo Cordillera Central, sfałdowane w czasie orogenezy alpejskiej.
Q 07Kto w 1897 roku nadał Portoryku szeroką autonomię?
Hiszpanie
Było to ustępstwo wobec ruchu niepodległościowego, który uaktywnił się na wyspie pod koniec XIX wieku.
Q 08Po której wojnie Portoryko trafiło w 1898 roku w ręce Stanów Zjednoczonych?
Amerykańsko-hiszpańskiej
Zaledwie rok wcześniej wyspa uzyskała od dotychczasowej metropolii szeroką autonomię.
Q 09Jakim polskim słowem oddaje się status „commonwealth”, który ma Portoryko?
Wspólnota
Oznacza to obszar zależny od USA, ale o dużej autonomii wewnętrznej.
Q 10Kto ma decydujący głos w sprawie zmiany statusu Portoryka?
Kongres USA
Wynik referendum w żaden sposób nie wiąże tej instytucji, więc głosowania mieszkańców mają charakter niewiążący.
Q 11Który z tych stylów należy do czterech głównych stylów muzyki portorykańskiej?
Plena
Pozostałe trzy to salsa, bomba i reggaeton.
Q 12Jak określa się rodowitych mieszkańców Portoryka?
Boricua
Słowo to pojawia się też w nazwie jednej z organizacji niepodległościowych działających na wyspie od lat 70. XX wieku.
Q 13Jaki status prawny ma Portoryko w ramach Stanów Zjednoczonych?
Terytorium nieinkorporowane
Mimo oficjalnej nazwy wyspa nie jest stowarzyszona z USA w takim sensie jak Mikronezja, Palau czy Wyspy Marshalla.
Q 21W którym roku rozpoczęło się hiszpańskie osadnictwo w Portoryku?
1508
Dziesięć lat później zaczęto sprowadzać na wyspę do pracy niewolników z Afryki.
Q 22Z krajów którego regionu napływała do Portoryka w latach 1810–1830 ludność kreolska?
Ameryki Południowej
Na kontynencie trwały wtedy walki o niepodległość; na samej wyspie ruch niepodległościowy uaktywnił się dopiero pod koniec XIX wieku.
Q 23W którym roku zniesiono w Portoryku niewolnictwo?
1873
Tuż przed tą zmianą, w drugiej połowie XIX wieku, uprawy plantacyjne na wyspie były szczególnie intensywne.
Q 14Przedsiębiorstwa z jakiej branży przenosiły w XX wieku produkcję do Portoryka?
Farmaceutycznej
Rolnictwo odpowiada za zaledwie 1% PKB wyspy.
Q 15Jaki lud zamieszkiwał Portoryko w okresie prekolumbijskim?
Arawakowie
Rdzenną ludność wyspy wyparli w XVI wieku hiszpańscy osadnicy.
Q 16Co w latach 70. rząd USA wprowadził dla przedsiębiorstw inwestujących w Portoryku?
Zwolnienia podatkowe
Gdy ten przywilej wygasł, wiele firm zlikwidowało swoje zakłady na wyspie.
Q 17Jaki status uzyskało Portoryko w 1952 roku?
Państwa stowarzyszonego
Od końca lat 60. XX wieku nasilały się wewnętrzne spory o to, czy wybrać niepodległość, czy przekształcenie kraju w stan USA.
Q 18W którym roku mieszkańcy Portoryka otrzymali obywatelstwo amerykańskie?
1917
Jednocześnie wyspie przyznano wtedy autonomię.
Q 19Co wybrali Portorykańczycy w referendum w 1993 roku?
Utrzymanie dotychczasowego statusu
Późniejsze głosowania kończyły się inaczej: w 2012 roku większość opowiedziała się już za przekształceniem terytorium w stan.
Q 20Jaki wiatr kształtuje podrównikowy wilgotny klimat Portoryka?
Pasat północno-wschodni
Roczne opady wahają się tu od około 1000 mm do nawet 4000 mm i rozkładają się nierównomiernie w ciągu roku.
Q 24Kto stanowi większość wśród protestantów w Portoryku?
Zielonoświątkowcy
Według danych z 2010 roku protestantyzm i niezależne kościoły obejmują 25,4% mieszkańców, a katolicyzm 67,2%.
Q 25Ile metrów nad poziomem morza wznosi się najwyższy szczyt Portoryka?
1338
Szczyt leży w paśmie Cordillera Central, a na wyspie rozciąga się też między innymi Sierra de Cayey.
Q 26Którym z kolei referendum o statusie Portoryka było głosowanie z 3 listopada 2020 roku?
Szóstym
Mieszkańców zapytano wprost, czy wyspa powinna zostać natychmiast włączona do Unii jako stan; 52 procent odpowiedziało twierdząco.
Q 27Od którego roku gubernatorów Portoryka wybiera się w wyborach powszechnych?
1948
Dwa lata później na wyspie wybuchło nieudane powstanie niepodległościowców.
Q 28Na jak długą kadencję wybierany jest delegat Portoryka do Izby Reprezentantów USA?
Czteroletnią
Delegat nosi tytuł Resident Commissioner of Puerto Rico i nie ma w izbie prawa głosu.
Q 29Jak nazywa się rezerwat biosfery w Portoryku, do którego należą namorzyny i rafy koralowe?
Guánica
Na wyspie znajduje się też Las Narodowy El Yunque, a zróżnicowany klimat i rzeźba terenu sprzyjają różnym ekosystemom.
Q 30Który artykuł Konstytucji USA reguluje ewentualną inkorporację Portoryka jako stanu?
IV
W referendach z lat 2012, 2017 i 2020 zwolennicy przekształcenia wyspy w stan za każdym razem mieli przewagę.