Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Radiologia i diagnostyka obrazowa pozwalają zajrzeć do wnętrza ludzkiego ciała bez operacji. Wszystko zaczęło się w 1895 roku od odkrycia Wilhelma Röntgena. W quizie znajdziesz pytania o rentgenografię, tomografię komputerową, angiografię, ultrasonografię i rezonans magnetyczny, a także o pionierów polskiej radiologii i wozy rentgenowskie Marii Skłodowskiej-Curie. Sprawdź, ile wiesz o promieniach X i o człowieku, który nigdy ich nie opatentował.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Jakie fale wykorzystuje USG do tworzenia wizualizacji badanego organizmu?
Ultradźwięki
Wynik takiego badania można dziś przedstawić także w trójwymiarze, łącząc kilka sekwencji obrazów.
Q 02W którym roku Wilhelm Roentgen odkrył promieniowanie rentgenowskie?
1895
Odkrycia dokonał 8 listopada, badając przezroczystość różnych przedmiotów w stosunku do nowego promieniowania.
Q 03Jaka metoda oparta na promieniowaniu do dziś służy leczeniu i łagodzeniu objawów nowotworów?
Radioterapia
Aż do połowy XX wieku zaliczano ją do radiologii, razem z rentgenodiagnostyką i medycyną nuklearną.
Q 04Jakie struktury ciała ma przede wszystkim zobrazować angiografia?
Naczynia krwionośne
Szczególny nacisk kładzie się na uwidocznienie ich światła, a na zdjęciu widać zwężenia i wszelkie inne zmiany.
Q 05W którym roku Wilhelm Röntgen otrzymał pierwszą Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki?
1901
Nagrodzone odkrycie nie było jedynym tematem jego prac: uczony zajmował się też krystalografią i fizyką płynów.
Q 06Choroby którego narządu, obok złamań kości, diagnozowano promieniami X od samego początku?
Płuc
Prześwietlenia ludzkiego ciała zaczęto stosować w niespełna dwa lata od odkrycia, a później promieniami leczono też niektóre nowotwory.
Q 07Jaki dokument uzyskała w lipcu 1916 Maria Skłodowska-Curie, by prowadzić wozy rentgenowskie?
Prawo jazdy na ciężarówki
Samochody z aparaturą rentgenowską, zorganizowane we Francji w czasie I wojny światowej, nazywano „małymi Curie”.
Q 08Jak inaczej nazywa się środek cieniujący podawany pacjentowi przy angiografii?
Kontrast
Środek pochłania promieniowanie rentgenowskie, dzięki czemu na zdjęciu widać wybrane cechy narządu.
Q 09Z jaką dziedziną ściśle wiąże się komputerowe wspomaganie diagnostyki obrazowej?
Sztuczną inteligencją
Łączą je wspólne metody analizy danych, algorytmy przetwarzania danych oraz detekcja i klasyfikacja informacji.
Q 10Cień jakiego przedmiotu widać na słynnym zdjęciu ręki wykonanym przez Wilhelma Roentgena?
Pierścienia
Wcześniej fizyk fotografował metalowe druty oraz odważniki zamknięte w pudełku.
Q 11Co ma uwidocznić angiografia wykonywana czasem przy chorobie nowotworowej?
Unaczynienie guza
Przy niektórych badaniach tego typu wykonuje się dziś nie jedno zdjęcie rentgenowskie, lecz całe serie zdjęć.
Q 12Jakie badania polegają na wyselekcjonowaniu z dużej populacji obrazów do dalszej analizy?
Przesiewowe
Inne główne zastosowania obrazowania to wizualizacja, analiza ilościowa oraz lokalizowanie uszkodzeń, urazów i zmian patologicznych.
Q 13Który kraj, obok Polski, zamiast „promienie X” mówi „promieniowanie rentgenowskie”?
Niemcy
W większości krajów, także anglojęzycznych, przyjęło się określenie z literą X.
Q 21Który profesor wykonał pierwsze polskie zdjęcie rentgenowskie ludzkiej części ciała?
Karol Olszewski
Posłużył się rurką Plückera, a wśród sfotografowanych wcześniej przedmiotów był brązowy przycisk do papieru.
Q 22Jaki uraz zdiagnozowano na pierwszym polskim zdjęciu RTG wykonanym ze wskazań klinicznych?
Zwichnięcie stawu łokciowego
Zdjęcie powstało niespełna miesiąc po pierwszych eksperymentalnych zdjęciach przedmiotów, a profesorowi pomagał asystent.
Q 23Na jaką chorobę zmarł w 1923 roku Wilhelm Röntgen?
Rak jelit
Uczony zmarł w Monachium, a jego ciało pochowano na cmentarzu w Giessen.
Q 14Do których lat XX wieku radiologią nazywano aż trzy działy medycyny?
pięćdziesiątych
Obok rentgenodiagnostyki były to dwa działy, które z biegiem czasu oddzieliły się i utworzyły nowe gałęzie nauk medycznych.
Q 15Z jakiego zjawiska, obok rozpraszania fali na granicy ośrodków, korzysta ultrasonografia?
Odbicia
Dzięki temu można określać rozmiary, lokalizację i głębokość położenia badanych narządów względem powierzchni ciała.
Q 16Kto wraz z Allanem Cormackiem stworzył w latach 70. XX wieku tomograf komputerowy?
Godfrey Hounsfield
Urządzenie tworzyło rekonstrukcję badanego narządu na podstawie serii zdjęć radiologicznych wykonanych z różnych kierunków.
Q 17Jak inaczej nazywa się radiologię zabiegową, obejmującą m.in. angioplastykę?
Interwencyjna
Jej przedmiotem są małoinwazyjne zabiegi lecznicze, m.in. obliteracja guzów i celowane podawanie leków.
Q 18Kogo w czasie I wojny światowej szkoliła Irène Curie razem z matką, Marią Skłodowską-Curie?
Elektroradiologów
W wyjazdach z aparaturą rentgenowską obu paniom towarzyszyli także lekarze wojskowi.
Q 19Jak określa się obraz RTG, na którym cienie wielu narządów nakładają się na siebie?
Sumacyjny
Taka informacja często nie wystarcza, dlatego wykonuje się serię zdjęć pod różnym kątem.
Q 20Przepływ czego w zmianach chorobowych określają badania dynamiczne w diagnostyce obrazowej?
Krwi
Po rodzaju tego przepływu można stwierdzić, czy zmiana jest nowotworowa, zapalna czy niedokrwienna.
Q 24W którym roku Mikołaj Brunner otworzył prywatną pracownię rentgenowską?
1896
Pracownia ruszyła już pod koniec stycznia i służyła również chorym szpitali warszawskich.
Q 25Jakie odznaczenie za Naukę i Sztukę otrzymał Wilhelm Röntgen w 1911 roku?
Pour le Mérite
Cztery lata wcześniej uczony został członkiem zagranicznym Królewskiej Holenderskiej Akademii Sztuk i Nauk.
Q 26Który chirurg opublikował pierwszy polski naukowy artykuł z zakresu radiologii?
Alfred Obaliński
W tekście opisano pierwsze badanie kliniczne z użyciem zdjęcia RTG.
Q 27W którym szwajcarskim mieście Polak Adam Rzewuski wykonał udane zdjęcia RTG ludzkiego ciała?
Davos
Działo się to w tym samym czasie, gdy pierwsze zdjęcia rentgenowskie powstawały na ziemiach polskich, pozostających pod zaborami.
Q 28Jaką liczbę atomową ma pierwiastek roentgen, nazwany na cześć odkrywcy promieni X?
111
Nazwa obowiązuje od 1 listopada 2004; wcześniej pierwiastek znano jako unununium.
Q 29Czyim uczniem był Wilhelm Röntgen, gdy w 1869 roku uzyskiwał tytuł doktora?
Augusta Kundta
Doktorat uzyskał na Uniwersytecie Zuryskim, po czym przeszedł na Uniwersytet w Strasburgu, gdzie wykładał od 1874 roku.
Q 30Na wniosek którego histologa promienie X nazwano promieniami Roentgena?
Alberta Koellikera
Wniosek padł na posiedzeniu w Würzburgu, gdzie odkrywca był profesorem na katedrze fizyki.