Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Statystyka to nauka o pozyskiwaniu, prezentowaniu i analizowaniu danych. Wyrosła ze spisów powszechnych, a dziś korzystają z niej demografia, ekonomia i socjologia. W quizie pytamy o początki statystyki, jej związek z losowością, rodzaje analiz oraz skale pomiarowe – od nominalnej po absolutną. Pytania mają różny poziom trudności: od podstaw po formalne definicje dla wytrwałych.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Jakie instytucje dostarczają zestawień danych dzięki spisom powszechnym?
urzędy statystyczne
Zestawienia mają postać tabel, z których można odczytać, w jakim procencie występuje dane zjawisko.
Q 02Co sporządza się, by zilustrować krzywą rozwoju zjawiska lub jego udział w większej całości?
wykresy
Pozwalają one śledzić zmienność zjawisk i tendencje ich przekształceń w czasie.
Q 03Czym są spisy powszechne, z których tradycji wywodzi się statystyka?
zbieraniem informacji o ludności
Informacje te dotyczyły stanu państwa i długo podawano je po prostu w formie tabel.
Q 04Który etap następuje po zebraniu i analizie danych w typowym schemacie badania naukowego?
interpretacja
Do pracy z dużymi zbiorami danych badacz potrzebuje sprawdzonych metod, a ich tworzeniem zajmuje się właśnie statystyka.
Q 05Czego statystycy często nie mogą przebadać w całości z braku możliwości lub środków?
populacji
Oszczędzając na badaniu, statystyk świadomie godzi się na mniej pewny wynik.
Q 06W którym starożytnym państwie stosunkowo systematycznie przeprowadzano spisy powszechne?
Rzymie
Tradycja liczenia ludności jest jednak starsza: jej ślady zawiera już Stary Testament.
Q 07Jak określa się odpowiednio dobraną grupę, od której zbiera się dane zamiast od wszystkich?
reprezentatywna
Tak powstaje część danych statystycznych; odpowiada temu dział statystyki zwany metodą reprezentacyjną.
Q 08Co jest nieodłącznym atrybutem wielkości badanych statystycznie?
losowość
Na przykład wzrost człowieka zależy od ogromnej liczby czynników, takich jak genetyka, dieta czy środowisko.
Q 09Prawidłowości w zakresie jakich zjawisk pozwalają poznawać metody statystyczne?
masowych
Chodzi zwłaszcza o problemy demograficzne, ekonomiczne i socjologiczne, choć nie tylko o nie.
Q 10Co jest celem analizy statystycznej?
pozyskanie jak największej wiedzy z danych
Dobre badanie wymaga wcześniejszego uzgodnienia, jaką wiedzę mają dostarczyć dane, oraz zaplanowania go.
Q 11W jakich publikacjach ukazują się tabele pokazujące, w jakim procencie występuje zjawisko?
rocznikach statystycznych
Tabele te powstają między innymi na podstawie spisów powszechnych.
Q 12Z jakiego punktu widzenia mierzenie wszystkich Polaków, by poznać średni wzrost, nie ma sensu?
ekonomicznego
Wystarczy losowo wybrana grupa, o ile pozostali nie wyróżniają się szczególnie wysokim lub niskim wzrostem.
Q 13Co pozwalają badać dwuwymiarowe analizy statystyczne?
związek pomiędzy dwiema zmiennymi
Q 21Jaka jest jedyna dozwolona relacja porównująca dwie wartości na skali nominalnej?
równość
Przykładem takich wartości są nazwy miejscowości: można tylko stwierdzić, czy dwie są takie same.
Q 22Do około połowy którego wieku słowo „statystyka” oznaczało zbiór danych o stanie państwa?
XIX
Dane te podawano w formie tabelarycznej; dopiero później statystyka stała się nauką o metodach analizy.
Q 23Jak nazywa się skale nominalne przyjmujące tylko dwie wartości, np. odpowiedzi tak/nie?
dychotomiczne
Wartości na takich skalach można zapisywać także za pomocą tekstów.
Są bardziej złożone od analiz pojedynczej cechy, ale prostsze od tych, które obejmują wiele cech naraz.
Q 14Zasady której dziedziny fizyki mówią, że na pewnym poziomie wszystkie zjawiska są losowe?
mechaniki kwantowej
Przypadkowość ma też źródło praktyczne: zwykle bada się tylko część zbiorowości, a nie całość.
Q 15Z czym pozwala sobie poradzić dział matematyki najściślej związany ze statystyką?
niepewnością
Przypadkowość zjawisk jest niejako wpisana w samą definicję metod statystycznych.
Q 16Co, obok rozpoznawania trendów, ułatwiały dawnym władzom informacje o stanie ludności?
odpowiednie planowanie
Z tradycji liczenia mieszkańców wywodzi się cała dzisiejsza statystyka.
Q 17Na ile podstawowych kategorii dzieli się analizy statystyczne zależnie od liczby zmiennych?
trzy
Najprostsze dotyczą pojedynczej zmiennej, a najbardziej złożone – wielu naraz.
Q 18Szybki rozwój czego sprawił zapewne, że podstawowe dane o państwie przestały wystarczać?
gospodarki
Trzeba było wtedy ulepszać nie tylko metody pozyskiwania danych, ale także ich opisu i analizy.
Q 19Jakimi symbolami można zapisać wartości na każdej ze skal pomiarowych?
liczbami
Inne symbole, np. teksty, wystarczają tylko na skalach dychotomicznej, nominalnej i porządkowej.
Q 20Co umożliwia każdy kolejny typ skali pomiarowej w porównaniu z poprzednim?
więcej dozwolonych operacji
Na przykład wielkości na skali ilorazowej można już dodawać, odejmować i dzielić przez siebie.
Q 24Co na skali porządkowej pozostaje nieokreślone, choć wartości mają jasny porządek?
odległości między wartościami
Przykładem takiej zmiennej jest wykształcenie; dozwolone są tu także relacje typu mniejszy–większy.
Q 25Czego na skali interwałowej nie da się sensownie zinterpretować?
ilorazu wartości
Przykładem są daty: odstęp między dwiema ma sens, ale jedna nie jest „dwa razy większa” od drugiej.
Q 26Według czego klasyfikuje się skale pomiarowe?
sposobu zestawiania wyników dwóch pomiarów
Tak wyróżnione klasy tworzą uporządkowany ciąg pięciu typów skal.
Q 27Ile sensownych sposobów zakodowania wyników pomiaru istnieje na skali absolutnej?
jeden
Tak zapisuje się zmienne typu „liczba wystąpień x w zbiorze”.
Q 28Jako jaki obiekt matematyczny definiuje się formalnie skalę pomiarową?
trójka
Tworzą ją dwa systemy relacyjne oraz odwzorowanie, które przenosi relacje z pierwszego do drugiego.
Q 29W ramach jakiej teorii sformalizowano pojęcie skali pomiarowej?
reprezentacyjnej teorii pomiaru
Dzięki temu można w ścisły sposób zweryfikować, na jakiej skali mierzona jest dowolna zmienna.
Q 30Co symbolizuje empiryczny system relacyjny w formalnej definicji skali pomiarowej?
mierzoną rzeczywistość
Jego uniwersum mogą być dowolne elementy, czyli stany mierzonych obiektów.