Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Uzbekistan to najludniejszy kraj Azji Środkowej, położony między Amu-darią a Syr-darią. Przez jego oazy wiódł Jedwabny Szlak, a ziemiami tymi władali kolejno Persowie, Arabowie, Mongołowie i Timur. Quiz sprawdza wiedzę o geografii, historii, ustroju, gospodarce i zabytkach z listy UNESCO. Pytania mają różny poziom trudności: od najbardziej znanych faktów po szczegóły dla prawdziwych znawców regionu.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Uprawa której rośliny ma od lat największe znaczenie dla gospodarki Uzbekistanu?
bawełny
Rozwinięte są tu także produkcja jedwabiu, hodowla owiec i sadownictwo, a klimat sprzyja uprawie moreli, brzoskwiń i granatów.
Q 02Jak nazywano szlak, który przez ziemie Uzbekistanu łączył cywilizacje Azji i Europy?
Jedwabny
Trasa była swoistą linią łączności między cywilizacjami Indii, Bliskiego Wschodu i Europy, a jej korytarz Zarafshon-Karakum trafił w 2023 r. na listę UNESCO.
Q 03Czyje wojska dokonały w latach 1220–1221 niszczycielskiego najazdu na ziemie Uzbekistanu?
Czyngis-chana
Mongołów wyparł stąd dopiero w XIV wieku Timur, po czym region wkroczył na drogę szybkiego rozwoju.
Q 04Który wódz starożytności podbił ziemie dzisiejszego Uzbekistanu po okresie rządów perskich?
Aleksander Macedoński
Po jego śmierci władzę przejęli tu Seleucydzi, a w połowie III wieku p.n.e. rządy objęły miejscowe rody.
Q 05Na który kraj Związek Radziecki napadł w 1979 r. z terytorium Uzbekistanu?
Afganistan
Granica Uzbekistanu z tym państwem ma zaledwie 137 km i jest najkrótszą z pięciu granic kraju.
Q 06Które miasto, zdobyte w 1366 r., stało się stolicą imperium Timura Chromego?
Samarkanda
W I tysiącleciu p.n.e. to samo miasto było centrum starożytnej Sogdiany, a w 2001 r. wpisano je na listę UNESCO jako Skrzyżowanie Kultur.
Q 07Która wielka rzeka, obok Amu-darii, wyznacza położenie Uzbekistanu w Azji Środkowej?
Syr-daria
Powierzchnia kraju jest w większości równinna; góry i przedgórza zajmują około 20% jego obszaru.
Q 08Któremu państwu Islom Karimov udostępnił w 2001 r. uzbecką przestrzeń powietrzną?
Stanom Zjednoczonym
Władze zastrzegły, że mogą to być wyłącznie oddziały pomocnicze i humanitarne, by uniknąć oskarżeń o udzielenie bazy wypadowej do wojny napastniczej.
Q 09Która urodzajna, nawadniana kotlina na wschodzie kraju tylko w części należy do Uzbekistanu?
Fergańska
Leży ona między Górami Ałajskimi a Tienszanem, czyli pasmami wznoszącymi się na wschodzie i północnym wschodzie kraju.
Q 10Jaka rozległa pustynia leży na Nizinie Turańskiej w środkowej części Uzbekistanu?
Kyzył-kum
Osadnictwo skupia się tam w nielicznych oazach i dolinach rzek, takich jak Zarafszan czy Kaszka-daria.
Q 11Do jakiej temperatury potrafi dochodzić upał podczas suchego lata w Uzbekistanie?
45 °C
Zimy są tu ciepłe, z temperaturami od 3 do 10 °C, a opady na terenach równinnych nie przekraczają 200 mm.
Q 12Która organizacja poparła radykalne poglądy Islamskiego Ruchu Uzbekistanu?
Al-Kaida
Ruch wywołał w latach 90. powstanie dżihadystyczne, dążąc do utworzenia państwa muzułmańskiego, a potem ponadnarodowego kalifatu w Azji Centralnej.
Q 13Który kraj Uzbekistan wyprzedził w 2023 r. pod względem ludności wśród państw dawnego ZSRR?
Ukraina
W Uzbekistanie mieszka ponad 45% ludności całej Azji Środkowej, a wśród państw powstałych po rozpadzie ZSRR ludniejsza jest tylko Rosja.
Q 21W którym roku powstała Uzbecka Socjalistyczna Republika Radziecka?
1924
Republika weszła w skład ZSRR i pozostała jego częścią aż do ogłoszenia deklaracji niepodległości.
Q 22Która mniejszość narodowa jest najliczniejsza w Uzbekistanie, stanowiąc 4,81% ludności?
Tadżycy
Oficjalne dane są szacunkowe, bo od 1989 r. w kraju nie przeprowadzono ani jednego spisu ludności.
Q 23Jaki pustynny płaskowyż zajmuje zachodni skraj Uzbekistanu?
Ustiurt
Do Uzbekistanu należy również południowa część dawnego Jeziora Aralskiego.
Q 24Która perska dynastia rządziła ziemiami dzisiejszego Uzbekistanu od VI w. p.n.e.?
Q 14Z którym imperium carska Rosja rywalizowała w XIX wieku o wpływy na ziemiach Uzbekistanu?
brytyjskim
Koczownicze plemiona uzbeckie zawładnęły tym terenem w końcu XV wieku, a ich chanaty Rosja podbijała stopniowo.
Q 15Z którym sąsiadem Uzbekistan ma najdłuższą granicę, liczącą 2203 km?
Kazachstan
Łączna długość granic Uzbekistanu z pięcioma sąsiadami wynosi 6221 km.
Q 16Ile państw na świecie, wliczając Uzbekistan, jest podwójnie śródlądowych?
2
Brak dostępu do morza sprawia, że uzbeckie siły zbrojne składają się tylko z wojsk lądowych i sił powietrznych.
Q 17Jak nazywa się jedyna republika autonomiczna w granicach Uzbekistanu?
Karakałpacja
Poza nią kraj dzieli się na 12 wilajetów i wydzielone miasto stołeczne, a Karakałpacy stanowią 2,21% ludności.
Q 18W którym mieście leży Itchan Kala, wpisana na listę UNESCO w 1990 r.?
Chiwa
Był to pierwszy z pięciu obiektów kulturowych Uzbekistanu na liście światowego dziedzictwa; kolejny dopisano trzy lata później.
Q 19Obserwatorzy której organizacji ostro krytykowali uzbeckie wybory z grudnia 2004 r.?
OBWE
Zarzucano m.in. niedopuszczanie do wyborów działaczy opozycyjnych i pełną kontrolę administracji nad środkami przekazu; władze rosyjskie uznały głosowanie za przejrzyste.
Q 20Na podbój którego kraju Timur wyruszył 8 stycznia 1405 r. w swoją ostatnią wyprawę?
Chin
Wyprawie nie sprzyjał bardzo duży mróz; władca ciężko zaniemógł w Otrarze, gdzie zmarł 18 lutego 1405 r.
Achemenidzi
Wcześniej, w I tysiącleciu p.n.e., tereny te leżały w obrębie starożytnych królestw Baktrii i Sogdiany.
Q 25Jak po uzbecku nazywa się dwuizbowy parlament Uzbekistanu, czyli Najwyższe Zgromadzenie?
Oliy Majlis
Jego izba niższa to Izba Ustawodawcza, po uzbecku Qonunchilik palatasi.
Q 26W którym roku Uzbekistan uruchomił pierwszy w Azji Środkowej pociąg dużych prędkości?
2011
Inauguracja odbyła się we wrześniu; kolej łączy też wiele miast kraju z sąsiednimi byłymi republikami radzieckimi.
Q 27Jaką nazwę nosi szybki pociąg elektryczny Talgo 250 kursujący w Uzbekistanie?
Afrosiyob
Po uzyskaniu niepodległości Uzbekistan uruchomił dwa systemy kolei dużych prędkości.
Q 28Która irańska dynastia objęła w X wieku rządy na ziemiach Uzbekistanu po odejściu Arabów?
Samanidzi
Arabowie zapanowali tu w VIII wieku, a miejscowa kultura, odmieniona przez głęboką islamizację, odrodziła się dopiero w IX w.
Q 29Kto 14 grudnia 2016 r. stanął na czele rządu Uzbekistanu jako premier?
Abdulla Aripov
Uzbekistan jest unitarną republiką o systemie prezydenckim, w której głową państwa pozostaje prezydent.
Q 30Z którego mongolskiego plemienia wywodził się Timur Chromy, syn zubożałego arystokraty?
Barłasów
Jego imię pochodzi z języka mongolskiego i oznacza żelazo, a ojciec przyszłego zdobywcy nazywał się Taragaj.