Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Węgiel to pierwiastek o liczbie atomowej 6 i chemiczna podstawa życia. Tworzy więcej związków niż wszystkie inne pierwiastki, a jego odmiany – od diamentu po grafit – mają skrajnie różne właściwości. Quiz sprawdza wiedzę o odmianach alotropowych, izotopach, obiegu węgla w przyrodzie, związkach organicznych i nieorganicznych oraz o zastosowaniach: od ołówków i brylantów po datowanie radiowęglowe.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Jaką liczbę atomową ma węgiel?
6
To niemetal z bloku p układu okresowego, należący do grupy 14.
Q 02Która odmiana węgla jest najtwardszą naturalnie występującą substancją?
Diament
Na przeciwnym biegunie jest inna odmiana tego pierwiastka, jedna z substancji o najmniejszej twardości.
Q 03W postaci jakiego związku zwierzęta wydychają część węgla zjedzonego z biomasą roślin?
Dwutlenku węgla
Rośliny pochłaniają ten gaz z powietrza i w procesie fotosyntezy zamieniają go w biomasę.
Q 04Podstawą którego działu chemii jest węgiel, obecny w każdym organizmie żywym?
Organicznej
Liczba możliwych związków tego pierwiastka jest praktycznie nieskończona.
Q 05W jakim stanie skupienia są w warunkach normalnych wszystkie alotropy węgla?
Stałym
Przy ciśnieniu atmosferycznym pierwiastek ten w ogóle nie występuje w stanie ciekłym.
Q 06Od jakiej epoki znany jest węgiel, jeden z niewielu tak wcześnie poznanych pierwiastków?
Starożytności
Łacińska nazwa tego pierwiastka to carboneum, a jego symbol chemiczny to C.
Q 07Która odmiana węgla jest dobrym przewodnikiem elektrycznym?
Grafit
Najtwardsza z odmian tego pierwiastka ma za to bardzo niskie przewodnictwo właściwe.
Q 08Ile elektronów walencyjnych ma atom węgla?
Cztery
Dzięki nim pierwiastek ten tworzy wiele wiązań kowalencyjnych, także z innymi atomami tego samego rodzaju.
Q 09Jak nazywają się najprostsze związki organiczne, zbudowane tylko z węgla i wodoru?
Węglowodory
To grupa palnych związków, ważnych dla przemysłu polimerowego, petrochemicznego i paliw kopalnych.
Q 10Która forma węgla ma najwyższą przewodność cieplną ze wszystkich znanych materiałów?
Grafen
Drugie miejsce pod tym względem zajmuje w warunkach normalnych najtwardsza z odmian tego pierwiastka.
Q 11Które miejsce zajmuje węgiel pod względem częstości występowania we Wszechświecie?
Czwarte
Wyprzedzają go tylko wodór, hel i tlen.
Q 12Który związek zawierający fosfor jest najważniejszym przenośnikiem energii w komórce?
ATP
Ten sam pierwiastek wchodzi w skład DNA i RNA.
Q 13Ile wynosi w przybliżeniu czas połowicznego rozpadu promieniotwórczego izotopu 14C?
5700 lat
Pozostałe dwa naturalnie występujące izotopy tego pierwiastka, 12C i 13C, są stabilne.
Q 14W jakich skałach, obok dolomitów, występują największe ilości nieorganicznego węgla?
Q 21Jaką rolę pełni węgiel wobec tlenków metali w podwyższonej temperaturze?
Reduktora
Uwalnia w ten sposób wolny metal, na przykład z tlenku żelaza, co wykorzystuje hutnictwo.
Q 22Jak nazywa się zdolność węgla do tworzenia bardzo długich łańcuchów atomów?
Katenacja
Wiązanie węgiel-węgiel jest bardzo silne i stabilne, co pozwala tworzyć praktycznie nieskończoną liczbę związków.
Q 23Na jaki proces węgiel jest termodynamicznie znacznie bardziej podatny niż miedź?
Utlenianie
Mimo to większość form węgla jest w warunkach normalnych stosunkowo słabo reaktywna.
Wapiennych
Znaczne ilości węgla organicznego kryją się z kolei w paliwach kopalnych.
Q 15Pod względem jakiej temperatury węgiel przewyższa wszystkie inne pierwiastki?
Topnienia
Podczas ogrzewania przy ciśnieniu atmosferycznym pierwiastek ten nie przechodzi jednak w ciecz, lecz sublimuje.
Q 16Jak nazywa się cykl, w którym rośliny budują biomasę z gazu pobranego z powietrza?
Calvina
Część tak powstałej biomasy zjadają potem zwierzęta.
Q 17Jaki w przybliżeniu udział w masie ciała człowieka ma węgiel?
18,5%
Większy udział w masie ludzkiego organizmu ma tylko tlen.
Q 18Jaki pierwiastek, obok węgla, wchodzi w skład alkaloidów i aminokwasów?
Azot
Związki zawierające siarkę to z kolei między innymi antybiotyki.
Q 19W reakcji z czym węgiel tworzy tlenek węgla i wodór?
Parą wodną
Z siarką natomiast pierwiastek ten tworzy dwusiarczek węgla.
Q 20Który cykl reakcji dostarcza część energii wytwarzanej przez Słońce i inne gwiazdy?
Węglowo-azotowo-tlenowy
Na Ziemi związki zawierające ten sam pierwiastek są z kolei podstawą życia.
Q 24Jak inaczej nazywa się węglik żelaza?
Cementyt
Inny węglik, wolframu, dzięki swojej twardości trafia do różnego rodzaju narzędzi tnących.
Q 25Które dwa metale najtrudniej stopić, choć węgiel wytrzymuje jeszcze większy żar?
Wolfram i ren
Pierwiastek ten nie topi się w temperaturach, w których te metale są już cieczą, bez względu na odmianę alotropową.
Q 26Czym, zamiast alotropami węgla, są raczej nanocebulka, nanorurka i nanopianka?
Strukturami supramolekularnymi
Za alotropy uważają je tylko niektórzy; bezspornie należy do nich na przykład fuleren.
Q 27Ile wynosi zawartość węgla w skorupie ziemskiej?
0,018%
Pierwiastek ten występuje tam zarówno w stanie wolnym, jak i w węglanach czy paliwach kopalnych.
Q 28W której bazie zarejestrowano do 2008 roku 10 853 341 organicznych związków węgla?
Beilstein
Liczba potencjalnych związków tego pierwiastka jest jednak nieograniczona.
Q 29Kto jako pierwszy zaproponował polską nazwę pierwiastka: węgiel?
Filip Neriusz Walter
Sam pierwiastek, oznaczany symbolem C, był ludziom znany na długo przed nadaniem mu tej nazwy.
Q 30Do jakich form węgla zalicza się cyklo[18]węgiel i karbin?
Poliynowych
O karbinie wiadomo niewiele: są doniesienia o istnieniu liniowego łańcucha węgla.