Getting your questions ready
Getting your questions ready
Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Kiedy naprawdę zaczyna się wiosna i dlaczego w Polsce od lat nie wypada już 21 marca? Ten quiz zagląda do kalendarza, na ekliptykę i do zamierzchłych świąt, które witały powrót słońca. Sprawdzisz, czym różni się wiosna astronomiczna od klimatycznej i fenologicznej, co łączy Marzannę z Jarymi Godami i który sobór ustalił datę równonocy na potrzeby Wielkanocy. Pytania mają różny poziom trudności, a każda odpowiedź zawiera krótkie wyjaśnienie.
Wszystkie 25 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Poniżej jakiej wartości rzadko spada wiosną temperatura powietrza?
0 °C
Wiosna w klimacie umiarkowanym to pora umiarkowanych temperatur o rosnącej średniej dobowej i umiarkowanej ilości opadów.
Q 02Jak nazywa się tydzień bezpośrednio poprzedzający uroczystości wielkanocne?
Wielki Tydzień
Jego trzy ostatnie doby, od wieczoru czwartku do Niedzieli Zmartwychwstania, tworzą odrębną całość liturgiczną.
Q 03Jakim zjawiskiem astronomicznym kończy się wiosna astronomiczna?
Przesilenie letnie
Przez całą wiosnę astronomiczną dzień jest dłuższy od nocy i z każdą dobą jeszcze się wydłuża; dopiero od przesilenia dni zaczynają się skracać.
Q 04Jak nazywa się klimatyczny etap przejściowy między zimą a wiosną?
Przedwiośnie
Pełny cykl klimatycznych pór roku w klimacie umiarkowanym liczy sześć etapów, bo między jesienią a zimą jest jeszcze przedzimie.
Q 05Jaką boginię symbolizuje kukła palona lub topiona podczas ludowego pożegnania zimy?
Marzannę
W wierzeniach ludowych jest to bogini zimy i śmierci, a jej topienie trafiło nawet na listę świąt obchodzonych w dniu równonocy wiosennej.
Q 06Które miesiące uznaje się za wiosenne na półkuli południowej?
Wrzesień, październik i listopad
Na półkuli północnej wiosennymi miesiącami są marzec, kwiecień i maj.
Q 07Co wyróżnia wiosnę kalendarzową na tle wiosny astronomicznej?
Zawsze ta sama data początku
Tradycyjnie 21 marca obchodzi się początek wiosny w całej Europie, Azji i Ameryce Północnej; czasem pokrywa się on z początkiem wiosny astronomicznej.
Q 08Jak nazywa się irańskie święto nowego roku obchodzone w dniu równonocy wiosennej?
Nouruz
Nazwa święta wywodzi się ze staroperskich słów oznaczających „nowy” i „dzień” i zachowuje to znaczenie we współczesnym perskim.
Q 09Jak nazywają się ostatnie trzy doby Wielkiego Tygodnia, od wieczoru Wielkiego Czwartku do Niedzieli Zmartwychwstania?
Triduum Paschalne
Wielkanoc jest najważniejszym świętem chrześcijaństwa, a w Polsce wiąże się z nią wiele zwyczajów ludowych, które przetrwały w szczątkowej formie.
Q 10W którym roku ponownie ustanowiono Święto Narodowe Trzeciego Maja?
1990
Przerwa w obchodach trwała kilkadziesiąt lat; w tym czasie majowym świętem państwowym pozostawał tylko 1 maja.
Q 11W jakim przedziale mieszczą się średnie dobowe temperatury podczas wiosny klimatycznej?
Od 5 do 15 °C
Zależnie od kontynentu i strefy klimatycznej pory roku zaczynają się wcześniej lub później i trwają dłużej albo krócej.
Q 12Kwitnienie jakich roślin, obok początku wegetacji, wyznacza start wiosny fenologicznej?
Przebiśniegów i krokusów
Gdy dni się wydłużają, a odczuwalna temperatura rośnie, rośliny budzą się, wypuszczają liście lub zakwitają.
Q 13Który z tych lat był rokiem przestępnym, w przeciwieństwie do lat 1700, 1800 i 1900?
2000
Właśnie dlatego daty równonocy i przesileń przesunęły się w stronę początku roku i wiosna coraz częściej zaczyna się przed 21 marca.
Q 21Różnica długości jakich dwóch rodzajów roku powoduje przesuwanie się daty równonocy wiosennej?
Kalendarzowego i zwrotnikowego
Różnicę tę wyrównuje kalendarz gregoriański dzięki swojemu systemowi lat przestępnych.
Q 22Jak nazywało się święto zbioru zbóż obchodzone w starożytnej Mezopotamii?
Akitu
Uroczystości noworoczne obchodzono w większości miast starożytnej Mezopotamii, z czasem z udziałem króla oraz elit dworskich i kapłańskich.
Q 23Którego boga pokonuje Jaryło w wierzeniach rodzimowierców podczas święta wiosennej równonocy?
Welesa
Zwycięstwo to symbolizuje nadejście wiosny, a wyznawcy wykonują wówczas zabiegi mające zapewnić płodność ziemi.
Q 14Od którego roku obchodzone jest Święto Pracy?
1890
Święto podkreślające znaczenie ludzkiej pracy upamiętnia pochód pierwszomajowy.
Q 15Od którego roku irańskie święto nowego roku jest uznawane przez Zgromadzenie Ogólne ONZ za międzynarodowe?
2010
W dniu równonocy wiosennej przypadają też m.in. Międzynarodowy Dzień Planetariów i Międzynarodowy Dzień Walki z Dyskryminacją Rasową.
Q 16Jak nazywa się święto rodzimowierców słowiańskich celebrujące nadejście wiosny w dniu równonocy?
Jare Gody
Wyznawcy wykonują wtedy zabiegi mające zapewnić płodność ziemi, a w mitologii jest to chwila zwycięstwa młodego boga nad władcą zaświatów.
Q 17Od którego roku 1 maja jest w Polsce świętem państwowym wolnym od pracy?
1950
Dwa dni później, 3 maja, przypada święto narodowe upamiętniające uchwalenie Konstytucji 3 maja Rzeczypospolitej Obojga Narodów.
Q 18Na jaki dzień przypadają w Polsce wszystkie pierwsze dni wiosny astronomicznej od 2012 do 2043 roku?
20 marca
W XX wieku wiosna w polskiej strefie czasowej zaczynała się zwykle dzień później, lecz pod koniec stulecia coraz częściej wypadała wcześniej.
Q 19Co oznacza staroperskie słowo „nava”, od którego pochodzi nazwa irańskiego święta nowego roku?
Nowy
Drugi człon nazwy, rəzaŋh, oznacza „dzień”; oba słowa przetrwały ze zbliżonym znaczeniem we współczesnym języku perskim.
Q 20Kiedy najwcześniej pojawiają się liście na drzewach na Mazowszu?
24 marca
W najchłodniejsze lata drzewa na Mazowszu zielenią się dopiero w ostatniej dekadzie kwietnia.
Q 24W którym roku początek wiosny astronomicznej w Polsce znów wypadnie 21 marca?
2102
W roku 2100 pominięty zostanie jeden rok przestępny, przez co daty równonocy i przesileń przesuną się o dzień dalej, „wracając” na swoje miejsce.
Q 25Spór jakich dwóch bogów nadał mezopotamskim obchodom nowego roku rangę święta narodowego?
Marduka i Aszura
Święto obchodzono wówczas na początku roku w stolicy, a jego korzenie sięgają uroczystości związanych ze zbiorem zbóż.