Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Wścieklizna to wirusowa choroba zakaźna, która wywołuje zapalenie mózgu u zwierząt i ludzi. Po wystąpieniu objawów niemal zawsze kończy się śmiercią, dlatego tak ważne są szczepienia. Quiz sprawdza wiedzę o wirusie, drogach zakażenia, objawach i diagnostyce, a także o historii pierwszej szczepionki i chłopca, którego uratowała. Pytania ułożono od łatwych po eksperckie – każde ma krótkie wyjaśnienie.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Kto opracował szczepienie przeciw wściekliźnie, zastosowane po raz pierwszy u Josepha Meistera?
Louis Pasteur
Rodzice pogryzionego chłopca sami zwrócili się do uczonego o pomoc, a ten uległ ich namowom i zdecydował się podać szczepionkę.
Q 02Który płyn chorego zwierzęcia może zakazić wścieklizną po kontakcie z oczami, nosem lub ustami?
ślina
Najczęściej do zakażenia dochodzi jednak przez ugryzienie lub zadrapanie przez chore zwierzę.
Q 03Komórki którego układu atakuje wirus wścieklizny?
nerwowego
Szczególnie chętnie zajmuje on komórki istoty szarej mózgu.
Q 04Jak dawniej nazywano wściekliznę z powodu reakcji chorych na płyny?
wodowstręt
Łaciński odpowiednik tej nazwy to hydrophobia; u zarażonego panikę budzi nawet sama sugestia wypicia czegokolwiek.
Q 05Gdzie rozrzuca się szczepionki przeciw wściekliźnie, aby uodpornić dzikie zwierzęta?
w lasach i na polach
Dzięki temu chroni się również lisy, jenoty czy borsuki, które należą do dzikiego rezerwuaru wirusa.
Q 06Od którego objawu choroby wywodzi się polska nazwa „wścieklizna”?
agresji
Choroba wywołuje zapalenie mózgu u zwierząt i ludzi, stąd gwałtowne zmiany zachowania określane jako „wściekłość”.
Q 07W mięsień której części ciała podawano dawniej szczepionkę przeciw wściekliźnie?
brzucha
Powodem było specyficzne ukrwienie tego miejsca; dziś serię zastrzyków podaje się w mięsień naramienny lub podskórnie.
Q 08Jak brzmi łacińska nazwa wścieklizny?
rabies
Od tego słowa pochodzi też nazwa wirusa wywołującego chorobę, w skrócie zapisywana jako RABV.
Q 09Ile czasu mija zwykle od wystąpienia objawów wścieklizny do śmierci chorego?
tydzień
Wcześniej u chorego pojawiają się m.in. konwulsje, światłowstręt, arytmie serca, majaczenie i hiperwentylacja.
Q 10W którym roku wynaleziono pierwszą skuteczną szczepionkę przeciw wściekliźnie?
1885
Z powodzeniem podano ją chłopcu pokąsanemu przez wściekłego psa.
Q 11Ile lat miał Joseph Meister, gdy pogryzł go wściekły pies?
9
Uratowanie chłopca potwierdziło skuteczność nowej szczepionki.
Q 12Jaką nazwę nosi protokół terapii wścieklizny śpiączką i lekami przeciwwirusowymi?
Milwaukee
Schemat ten zastosowano u Jeanny Giese; później udowodniono, że jest nieskuteczny i nie należy go stosować.
Q 13Ile osób umiera co roku na wściekliznę na całym świecie?
50–60 tys.
Zdecydowana większość tych zgonów przypada na Afrykę, Azję i Amerykę Południową.
Q 14W czym wirus wścieklizny może długo przetrwać dzięki odporności na procesy gnilne?
Q 21W którym roku uratowano pierwszą niezaszczepioną osobę chorą na wściekliznę?
2004
Była to nastoletnia Jeanna Giese, ugryziona i zakażona przez nietoperza.
Q 22Do jakiego rodzaju należy wirus wścieklizny?
Lyssavirus
Wirus zalicza się do rodziny Rhabdoviridae, a jego materiałem genetycznym jest ssRNA(-).
Q 23Na jakie bodźce przestają być wrażliwe zwierzęta we wczesnym okresie wścieklizny?
bólowe
Często zmieniają wtedy także tryb życia z dziennego na nocny lub odwrotnie.
Q 24Jak nazywa się gwałtowny wzrost liczby zachorowań w populacji zwierząt?
padlinie
Dobrze znosi też niskie temperatury, ale jest wrażliwy na wysoką temperaturę i światło słoneczne.
Q 15Jaka część zgonów z powodu wścieklizny przypada na Afrykę, Azję i Amerykę Południową?
ponad 99%
Dla porównania w USA z powodu tej choroby umiera średnio zaledwie kilka osób rocznie.
Q 16Czego całkowicie zakazuje się w Polsce wobec zwierząt podejrzanych o wściekliznę?
leczenia
Takie zwierzęta zwykle się uśmierca, a opiekujący się nimi personel musi stosować zaostrzone środki ochrony osobistej.
Q 17Ile miesięcy trwa średnio okres utajenia wścieklizny?
1–3
W skrajnych przypadkach choroba ujawnia się już po 10 dniach albo dopiero po ponad roku.
Q 18Ile osób umiera średnio w ciągu roku na wściekliznę w USA?
2–4
Większość tych zgonów wiąże się z późnym wykryciem choroby po ugryzieniu przez nietoperza, które łatwo zignorować.
Q 19Nietoperze z jakiej rodziny roznoszą wściekliznę w tropikach Ameryki Południowej i Środkowej?
wampirów
Zwierzęta te żywią się krwią innych zwierząt, co sprzyja przenoszeniu wirusa.
Q 20Jako kto pracował później Joseph Meister w instytucie imienia swojego wybawcy?
dozorca
Meister był pierwszym człowiekiem, u którego skutecznie zastosowano szczepienie przeciwko wściekliźnie.
epizootia
Wśród psów zdarza się ona dziś rzadko, bo od dawna obowiązują je szczepienia przeciwko wściekliźnie.
Q 25Jaki kształt ma wirion wirusa wścieklizny?
naboju karabinowego
Wirion składa się z nukleokapsydu oraz otoczki; bywa też porównywany do torpedy.
Q 26Które gruczoły są głównym celem wirusa wścieklizny wędrującego włóknami eferentnymi?
ślinianki
Drugim głównym celem jest skóra; wcześniej wirus masowo replikuje się w istocie szarej mózgu.
Q 27W komórkach jakiej tkanki wirus wścieklizny wstępnie się namnaża po wniknięciu przez ranę?
mięśni szkieletowych
Stamtąd przez płytkę motoryczną trafia do aksonu i wędruje wzdłuż niego do rdzenia kręgowego.
Q 28Ile dni najwyżej przeżyje pies, w którego ślinie pojawił się już wirus wścieklizny?
10–12
Dlatego pies, który przeżył obserwację, w chwili pogryzienia nie mógł zakazić człowieka.
Q 29U jakiej części osobników wystawionych na kontakt z wirusem wścieklizny rozwija się choroba?
15–20%
Najbardziej zagrożeni są pogryzieni w twarz, szyję lub klatkę piersiową albo pokąsani głęboko.
Q 30Które białko wirusa wścieklizny oznacza się literą G?
glikoproteina
To białko zewnętrzne; polimerazę RNA oznacza się literą L, a białko zaczynające samoporządkowanie wirionu – literą M.