Getting your questions ready
Getting your questions ready
Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Wulkany to miejsca, w których wnętrze Ziemi wydostaje się na powierzchnię: lawa, gazy i popiół kształtują krajobraz i potrafią zmienić klimat całej planety. Od Ognistego Pierścienia Pacyfiku po Islandię, od stratowulkanów po kriowulkany na księżycach Saturna. Ten quiz sprawdza, ile wiesz o rodzajach wulkanów, najsłynniejszych erupcjach w historii, najwyższych szczytach wulkanicznych świata i o tym, jak pyły i gazy wulkaniczne wpływają na atmosferę. Znajdziesz tu pytania łatwe, średnie i naprawdę trudne — dla każdego, kto lubi geografię i nauki o Ziemi.
Wszystkie 29 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Który wulkan jest najwyższym szczytem Afryki i mierzy 5895 m n.p.m.?
Kilimandżaro
Jego najwyższy wierzchołek nosi nazwę Kibo; drugi wulkan Tanzanii, Meru, jest niższy o ponad 1300 metrów.
Q 02Imię którego rzymskiego boga dało nazwę wulkanom?
Boga ognia
Łacińskie imię Vulcanus stało się też określeniem form terenu, choć poprawniej mówi się o górze, stożku czy kopule wulkanicznej.
Q 03W której strefie występuje najwięcej czynnych wulkanów lądowych na Ziemi?
Ognisty Pierścień Pacyfiku
Strefa ta rozciąga się wokół Oceanu Spokojnego i skupia ponad 90% czynnych wulkanów lądowych naszej planety.
Q 04Na której planecie znajduje się Olympus Mons, największy znany wulkan?
Mars
Wygasłe wulkany występują też na Wenus, a w Układzie Słonecznym wulkany mają ciała ze stałą powierzchnią i silnym wewnętrznym źródłem ciepła.
Q 05Który indonezyjski wulkan wybuchł 27 sierpnia 1883 roku?
Krakatau
Dziś wulkan ten mierzy zaledwie 813 m n.p.m. — znacznie mniej niż Semeru (3680 m) czy Marapi (2890 m).
Q 06Jak nazywa się krater powstały po zapadnięciu się stropu komory wulkanicznej?
Kaldera
Taki rozległy krater może też powstać podczas zbyt gwałtownej erupcji, gdy wulkan dosłownie rozsadza własny stożek.
Q 07Który amerykański wulkan wybuchł 18 maja 1980 roku?
Mount St. Helens
Po erupcji góra ma około 3000 m n.p.m., podczas gdy sąsiedni Rainier sięga 4390 m n.p.m.
Q 08Który hawajski wulkan jest największym czynnym wulkanem na Ziemi?
Mauna Loa
Sięga 4170 m n.p.m., o 35 metrów mniej niż sąsiednia Mauna Kea, ale pod względem objętości nie ma sobie równych wśród czynnych wulkanów.
Q 09Jaką wysokość nad poziomem morza osiąga sycylijska Etna?
3340 m n.p.m.
To najwyższy z aktywnych wulkanów Europy — drugi w kolejności norweski Beerenberg ma 2277 m n.p.m.
Q 10Które gazy najczęściej dominują w wyziewach wulkanicznych?
Para wodna, dwutlenek węgla i dwutlenek siarki
Skład wyziewów różni się między wulkanami; w mniejszych ilościach pojawiają się wodór, tlenek węgla, halony i lotne chlorki metali.
Q 11Na ile szacuje się obecnie liczbę czynnych wulkanów na Ziemi?
800
Ponad połowa z nich leży na lądzie; do tego dochodzi kilka tysięcy nieczynnych wulkanów lądowych i kilkadziesiąt tysięcy podwodnych.
Q 12Jaki jest typowy kąt nachylenia stromego stożka stratowulkanu?
30°
Stratowulkany, zwane też mieszanymi, należą do najbardziej eksplozywnych — wyrzucają bomby wulkaniczne, lapille i gazy.
Q 13Ile lat temu doszło do wielkiej erupcji superwulkanu Yellowstone?
640 tys. lat temu
Znacznie młodsza jest erupcja Pól Flegrejskich we Włoszech, datowana na 37 tys. lat.
Q 21Na której wyspie leży wulkan Piton de la Fournaise?
Reunion
Ten wulkan, podobnie jak hawajskie, powstał nad plamą gorąca położoną z dala od granic płyt litosfery.
Q 22Co wywołuje erupcję freatyczną, typową dla maarów?
Ciśnienie pary wodnej
Para powstaje w wyniku kontaktu wód powierzchniowych z magmą, a jej gwałtowne rozprężenie rozrywa skały nad ogniskiem.
Q 23Kiedy w przybliżeniu doszło do wielkiej erupcji Santorynu (Thiry)?
1450 r. p.n.e.
Dzisiejszy Santoryn to najniższy z ważnych wulkanów Europy — jego szczyt sięga zaledwie 131 m n.p.m.
Q 14Jaką szerokość mogą osiągać niskie i rozległe wulkany tarczowe?
Do 40 km
Wypływająca z nich lawa jest zasadowa i bazaltowa, o małej lepkości, dlatego rozlewa się szeroko zamiast budować stromy stożek.
Q 15Który indonezyjski wulkan wybuchł 10 kwietnia 1815 roku?
Tambora
Wulkan ten wznosi się na 2850 m n.p.m. i należy do najważniejszych wulkanów Azji obok Semeru i Marapi.
Q 16Który meksykański wulkan narodził się w 1943 roku i wygasł już w 1952 roku?
Paricutin
Jego narodziny, obok powstania wysepki Surtsey u brzegów Islandii, były wyjątkową w czasach historycznych okazją do obserwacji powstawania nowego wulkanu.
Q 17Gdzie na dnie oceanicznym najczęściej występują wulkany linijne?
W strefach spreadingu
W wulkanie linijnym magma nie wypływa w jednym punkcie, lecz wzdłuż długiej szczeliny w podłożu.
Q 18Do jakiej temperatury może dochodzić lawa wypływająca z wulkanu?
1350–1400 °C
Lawa krzepnie dopiero przy 600–800 °C; lawy zasadowe mają zwykle 1100 °C lub więcej, a kwaśne poniżej 1000 °C.
Q 19Jaką gęstą i lepką lawę wyrzucają stratowulkany?
Andezytową
Jeszcze gęstsze i bardziej kwaśne są lawy ryolitowe, które wyrzucają wulkany eksplozywne razem z materiałem piroklastycznym.
Q 20Który wulkan o wysokości 5700 m n.p.m. jest najwyższym w Ameryce Północnej?
Orizaba
Ta meksykańska góra przeszła też do historii wielkich erupcji — jedna z nich nastąpiła 26 grudnia 1687 roku.
Q 24Ile erupcji wulkanicznych miało miejsce na Ziemi w ciągu ostatnich 10 tysięcy lat?
7900
W tym samym okresie czynnych było około 1500 wulkanów, więc na jeden przypada średnio kilka erupcji.
Q 25Na której wyspie leży antarktyczny wulkan Erebus?
Wyspa Rossa
Erebus wznosi się na 3794 m n.p.m. i jest jedynym antarktycznym wulkanem wymienianym wśród najważniejszych na świecie.
Q 26Ile lawy wylał islandzki wulkan Laki podczas erupcji w latach 1783–1784?
12 km³
Zwykle podczas erupcji wydobywa się tylko kilkaset metrów sześciennych lawy, a islandzkie wulkany potrafią wylewać ją w tempie 75 ton na sekundę.
Q 27Który wulkan wybuchł 8 maja 1902 roku?
Montagne Pelée
Dziesięć lat później, w 1912 roku, doszło do kolejnej wielkiej erupcji — tym razem wulkanu Novarupta na Alasce.
Q 28Ile lat temu doszło do wielkiej erupcji superwulkanu Toba?
73 tys. lat temu
Datowanie ma niepewność około 4000 lat; nieco późniejsza była erupcja Laacher See, około 10 900 lat p.n.e.
Q 29Jaką objętość ma Gardner Pinnacles, wygasły podmorski wulkan na Pacyfiku?
150 tys. km³
Ten podwodny olbrzym ma 4500 m wysokości, co czyni go jednym z największych wulkanów na naszej planecie.