Getting your questions ready
Getting your questions ready
Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Zaćmienie Słońca to jedno z najbardziej widowiskowych zjawisk na niebie: Księżyc wsuwa się między Ziemię a Słońce i na kilka minut zasłania jego tarczę. W starożytności budziło grozę, dziś ściąga w pas cienia tłumy łowców zaćmień. Ten quiz sprawdza, co wiesz o mechanice zaćmień, ich rodzajach i rekordach – od diamentowego pierścienia po zaćmienia widoczne z Polski. Pytania mają różny poziom trudności, od podstaw po detale dla pasjonatów astronomii.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Podczas której fazy Księżyca może dojść do zaćmienia Słońca?
Nów
Ustawienie Słońca, Księżyca i Ziemi w jednej linii nosi nazwę syzygium; bez niego cień Księżyca po prostu mija naszą planetę.
Q 02Która budowla w Anglii służyła prawdopodobnie do pomiarów ruchów Słońca i Księżyca?
Stonehenge
Ta kamienna konstrukcja zaliczana jest do najstarszych pozostałości prób zrozumienia zjawisk zachodzących wśród ciał niebieskich.
Q 03Jak nazywa się ostatni błysk promieni słonecznych tuż przed fazą całkowitą zaćmienia?
Diamentowy pierścień
Błysk ten pojawia się dwukrotnie: na początku fazy całkowitej oraz tuż po III kontakcie, gdy Słońce zaczyna się wyłaniać zza Księżyca.
Q 04Jaką średnicę kątową mają na ziemskim niebie zarówno Słońce, jak i Księżyc?
0,5 stopnia
Obserwowany rozmiar tarczy Księżyca zmienia się w ciągu miesiąca znacznie bardziej niż rozmiar tarczy Słońca w ciągu roku.
Q 05O jakiej porze dnia Polacy oglądali głębokie częściowe zaćmienie Słońca 12 sierpnia 2026 roku?
O zachodzie Słońca
Kolejne zaćmienie widoczne z Polski, 2 sierpnia 2027 roku, będzie dość płytkie i przypadnie przed południem.
Q 06Ile zaćmień Słońca w ciągu roku może być maksymalnie całkowitych?
Dwa
Orbity Ziemi i Księżyca przecinają się na liniach węzłowych, co daje od dwóch do pięciu zaćmień Słońca rocznie.
Q 07Ile razy mniejszy od Słońca jest Księżyc, który jest zarazem tyle samo razy bliżej Ziemi?
400 razy
Gdyby Księżyc krążył nieco dalej, nigdy nie zakrywałby tarczy słonecznej w całości i każde zaćmienie centralne byłoby obrączkowe.
Q 08Który lud już około 2800 roku p.n.e. dostrzegł rytm w występowaniu zaćmień Słońca?
Chińczycy
W większości starożytnych kultur zaćmienie uchodziło za złą wróżbę; wierzono na przykład, że smok próbuje pożreć Słońce.
Q 09W którym dziele Klaudiusz Ptolemeusz opisał teorię ruchu Słońca i Księżyca oraz zaćmienia?
„Almagest”
Teoria Ptolemeusza tłumaczyła zaćmienia ruchem obu ciał, porzucając dawną wizję walki Słońca z Księżycem.
Q 10Pod jakim kątem względem orbity Ziemi nachylona jest orbita Księżyca?
Ponad 5 stopni
Gdyby orbita Księżyca leżała dokładnie w płaszczyźnie ekliptyki, zaćmienie Słońca zdarzałoby się podczas każdego nowiu.
Q 11Która sonda udokumentowała w 2006 roku zakrycie Słońca przez Saturna?
Cassini
Znane są tylko dwa udokumentowane przypadki zakrycia Słońca przez ciało niebieskie inne niż Księżyc, oba zaobserwowane spoza Ziemi.
Q 12Co ile lat, statystycznie, całkowite zaćmienie Słońca powtarza się w tym samym miejscu?
370 lat
Bywają wyjątki: Brisbane w Australii oglądało całkowite zaćmienia 5 kwietnia 1856 i 25 marca 1857 roku.
Q 13Bitwę między jakimi ludami przerwało zaćmienie Słońca w 585 roku p.n.e.?
Lidyjczykami i Medami
Do starcia doszło na terenie dzisiejszej Turcji; obie armie uznały nagłą ciemność za znak z nieba i zawarły pokój.
Q 21Ile potrwa najdłuższe całkowite zaćmienie Słońca, przewidywane na rok 2186?
7 minut i 29 sekund
Cień Księżyca sunie po Ziemi najwolniej w rejonach równikowych, z prędkością nieco ponad 0,5 km/s, co wydłuża fazę całkowitą.
Q 22Jak szeroki może być pas całkowitego zaćmienia Słońca, gdy Księżyc jest w perygeum?
273 km
Przeciętna szerokość pasa zaćmienia wynosi około 100 km, ale w rejonach okołobiegunowych może wzrosnąć do 600 km.
Q 23O ile procent Hipparchos zawyżył odległość Księżyca od Ziemi, licząc ją z zaćmienia Słońca?
11 %
Hipparchos wykorzystywał zaćmienia do naukowych obserwacji; swój pomiar wykonał około roku 130 p.n.e.
Q 14W którym miesiącu Ziemia mija aphelium, co sprzyja całkowitym zaćmieniom Słońca?
Lipiec
Gdy Ziemia jest blisko peryhelium na początku stycznia, bardziej prawdopodobne staje się zaćmienie obrączkowe.
Q 15Ile łącznie zaćmień Słońca i Księżyca może najwyżej zajść w jednym roku?
Siedem
W jednym roku może zdarzyć się nawet pięć zaćmień Księżyca, jednak nigdy w komplecie z pięcioma zaćmieniami słonecznymi.
Q 16Czym Edmund Halley poprawnie wyjaśnił zjawisko pereł Baily'ego?
Przeświecaniem promieni między górami Księżyca
Halley zaobserwował i opisał to zjawisko ponad sto lat przed Francisem Bailym, od którego wzięło ono nazwę.
Q 17W którym roku z terenu Polski będzie widoczne najbliższe całkowite zaćmienie Słońca?
2135
Zjawisko obejmie Dolny Śląsk i Małopolskę; pas całkowitego cienia jest wąski, stąd tak długie oczekiwanie.
Q 18Załoga której misji obserwowała w 1969 roku zaćmienie Słońca spowodowane przez Ziemię?
Apollo 12
Takie zakrycie Słońca przez ciało inne niż Księżyc można obserwować tylko z przestrzeni kosmicznej, z dala od powierzchni Ziemi.
Q 19W którym roku Johannes Kepler zapisał naukowe obserwacje zaćmienia Słońca?
1605
Większość współczesnej wiedzy o zaćmieniach pochodzi dopiero z II połowy XIX i z XX wieku.
Q 20Jaką długość może osiągnąć na powierzchni Ziemi pas całkowitego zaćmienia Słońca?
14 000 km
Im głębiej wierzchołek stożka cienia wpada pod powierzchnię Ziemi, tym szerszy jest pas całkowitości i dłuższe zaćmienie.
Q 24W okolicach którego polskiego miasta całkowite zaćmienia Słońca widziano w 1842 i 1851 roku?
Hrubieszowa
Podobnie wybrzeże Angoli doświadczyło dwóch całkowitych zaćmień w krótkim odstępie: 21 czerwca 2001 i 4 grudnia 2002 roku.
Q 25Który astronom z Aleksandrii pierwszy wyznaczył początek, kulminację i koniec zaćmienia?
Teon
Teon żył w latach 335–405 i działał w Aleksandrii, gdzie kilka wieków wcześniej tworzył Klaudiusz Ptolemeusz.
Q 26Który chiński astronom z I wieku p.n.e. napisał, że Księżyc zasłania Słońce na swojej drodze?
Liu Xiang
Liu Xiang był jednym z pierwszych uczonych, którzy zrozumieli podstawowy mechanizm zaćmień, zamiast tłumaczyć je walką ciał niebieskich.
Q 27Podczas zaćmienia z którego roku Francis Baily opisał mieniący się pierścień jasnych punktów?
1836
Od nazwiska tego angielskiego astronoma jaśniejące punkty na brzegu tarczy Księżyca nazywa się dziś perłami Baily'ego.
Q 28Relację z którego zaćmienia Słońca opublikował Edmond Halley?
22 kwietnia 1715
Opisując to zjawisko, Halley w znacznym stopniu błędnie zinterpretował swoje obserwacje.
Q 29W którym roku ostatnio zdarzył się komplet aż siedmiu zaćmień Słońca i Księżyca?
1982
Następny taki rok, 2038, przyniesie cztery półcieniowe zaćmienia Księżyca, jedno całkowite i dwa obrączkowe zaćmienia Słońca.
Q 30Gdzie będzie widoczne najdłuższe całkowite zaćmienie Słońca, 16 lipca 2186 roku?
Kolumbia, Wenezuela, Gujana i Namibia
Obliczenia dotyczące tak odległych zaćmień obarczone są sporym ryzykiem błędu, więc różne źródła mogą podawać nieco inne wyniki.