Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Zimbabwe to śródlądowe państwo w południowej Afryce, którego nazwa pochodzi od średniowiecznego królestwa i jego kamiennej stolicy. Kraj sawann i wyżyn ma za sobą burzliwe dzieje: od dawnych królestw, przez kolonię Rodezję Południową, po niepodległość. Quiz sprawdza wiedzę o geografii, ludach i językach, historii kolonialnej, rządach Roberta Mugabego, przewrocie z 2017 roku oraz jednej z największych hiperinflacji w dziejach świata. Pytania mają różny poziom trudności: od podstaw po szczegóły dla znawców Afryki.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Która rzeka wyznacza północną granicę Zimbabwe z Zambią?
Zambezi
Na południu granicę z Południową Afryką tworzy inna rzeka, Limpopo, a na wschodzie od Mozambiku oddzielają kraj góry Inyanga.
Q 02Kto stanowi ponad 80% społeczeństwa Zimbabwe pod względem wyznania?
chrześcijanie
Nieco ponad połowa z nich należy do kościołów apostolskich; w 2020 roku animizm wyznawało 15,9% ludności, a islam 0,73%.
Q 03Jaka formacja roślinna dominuje w krajobrazie Zimbabwe?
sawanny
Kraj leży w strefie międzyzwrotnikowej, niemal w całości na obszarze wyżynnym, i ma dwie pory roku: suchą oraz deszczową.
Q 04Który dział gospodarki zatrudnia ponad połowę mieszkańców Zimbabwe?
rolnictwo
Drugim filarem gospodarki jest eksploatacja złóż mineralnych, a poziom rozwoju kraju jest porównywalny z innymi państwami Afryki Subsaharyjskiej.
Q 05W którym roku ustanowiono państwo Zimbabwe?
1980
Doprowadziły do tego wieloletnia izolacja międzynarodowa Rodezji i wojna partyzancka; wcześniej panował tam system rządów białej mniejszości.
Q 06Które miasto jest obok stolicy drugim znaczącym ośrodkiem miejskim Zimbabwe?
Bulawayo
Podobnie jak Harare ma ono status miasta wydzielonego, równorzędnego z ośmioma prowincjami, na które dzieli się kraj.
Q 07Który lud stanowi większość mieszkańców Zimbabwe?
Szona
Ludy afrykańskie stanowiły w 2022 roku 99,6% ogółu ludności, a drugą co do znaczenia grupą są Matabele, zwani też Ndebele.
Q 08Co oprócz wojsk lądowych wchodzi w skład sił zbrojnych Zimbabwe?
siły powietrzne
Kraj nie ma dostępu do morza, stąd tylko dwa rodzaje wojsk; w 2014 roku lotnictwo miało m.in. 30 samolotów transportowych i 26 śmigłowców.
Q 09Kto stał na czele rządu rodezyjskiego, który w 1965 roku jednostronnie ogłosił niepodległość?
Ian Smith
Deklarację potępiły ONZ i Organizacja Jedności Afrykańskiej, a nowe państwo otrzymało pomoc Portugalii i Republiki Południowej Afryki.
Q 10Jaka waluta zastąpiła w 2024 roku zdeprecjonowanego dolara Zimbabwe?
złoto Zimbabwe
Poprzedni pieniądz zniszczyła wieloletnia hiperinflacja; władze próbowały go przywrócić w 2019 roku, ale po pięciu latach znów go wycofały.
Q 11Jak miała na imię żona Roberta Mugabego szykowana w 2017 roku na jego następczynię?
Grace
W czasie przewrotu pojawiły się doniesienia, że wyjechała z kraju, podczas gdy jej mąż został umieszczony w areszcie domowym.
Q 12Która obca waluta miała według decyzji z 2015 roku zastąpić wycofywanego dolara Zimbabwe?
dolar amerykański
Już 31 stycznia 2009 roku minister finansów ogłosił, że krajowy pieniądz przestał być jedyną obowiązującą walutą.
Q 13Kogo 6 listopada 2017 roku usunięto ze stanowiska wiceprezydenta Zimbabwe?
Emmerson Mnangagwa
Niespełna trzy tygodnie później, 24 listopada, ten sam polityk został zaprzysiężony na prezydenta kraju.
Q 21W którym roku Brytyjczycy ustanowili kolonię Rodezję Południową?
1923
Prawa polityczne mieli w niej jedynie biali, a pierwsza organizacja czarnoskórej większości, Afrykański Kongres, powstała dopiero w 1939 roku.
Q 22W jakich latach Rodezja Południowa była częścią Federacji Rodezji i Niasy?
1953–1963
Po rozpadzie federacji kraj stał się odrębną kolonią brytyjską, a władzę sprawował już wtedy skrajnie prawicowy Front Rodezyjski.
Q 23Gmach jakiej instytucji przejęła armia w nocy po wkroczeniu do Harare w listopadzie 2017 roku?
radia i telewizji
Wojskowi zapewniali przy tym, że nie jest to zamach stanu, a prezydent i jego rodzina są bezpieczni.
Q 14Które urządzenia nie radziły sobie z liczbą zer w kwotach w czasie hiperinflacji w Zimbabwe?
bankomaty
Był to jeden z powodów denominacji z sierpnia 2008 roku, którą ogłosił szef banku centralnego Gideon Gono.
Q 15Kto kierował Kongresem Związków Zawodowych Zimbabwe podczas strajku generalnego w 1997 roku?
Morgan Tsvangirai
Do protestu doprowadziły niezrealizowana reforma rolna i słabnąca gospodarka; lider związkowców stanął później na czele Ruchu na rzecz Demokratycznej Zmiany.
Q 16Kto wysłał wojskową wyprawę, która w 1890 roku założyła osadę dającą początek Harare?
Cecil Rhodes
Wyprawa miała podbić i zająć Mashonaland na rzecz Korony brytyjskiej; w 1897 roku osada przekształciła się w gminę.
Q 17Hiperinflacja którego kraju z 1946 roku jako jedyna w dziejach przewyższyła zimbabweńską?
Węgier
Tamtejsze ceny podwajały się co 15,6 godziny. Zimbabweński kryzys zajął drugie miejsce w historii świata, wyprzedzając jugosłowiański z 1994 roku.
Q 18Który lud prawdopodobnie zamieszkiwał tereny Zimbabwe już od I tysiąclecia p.n.e.?
Buszmeni
Od IV wieku n.e. osiedlały się tu ludy rolnicze, które żyły z dawnymi mieszkańcami pokojowo; dopiero późniejsi przybysze zepchnęli ich na południe.
Q 19Który prezydent RPA wysłał w 2017 roku przedstawicieli na negocjacje wojska z Robertem Mugabem?
Jacob Zuma
Demonstranci, którzy 18 listopada wyszli na ulice Harare, domagali się, by władze innych państw nie ingerowały w wewnętrzne sprawy kraju.
Q 20Kto w 1961 roku utworzył działający w podziemiu Afrykański Ludowy Związek Zimbabwe?
Joshua Nkomo
Organizacja znana jest pod skrótem ZAPU; dwa lata później jej radykalne elementy doprowadziły do rozłamu i założyły własny związek, ZANU.
Q 24Jaką formę miała rezygnacja Roberta Mugabego z urzędu prezydenta w listopadzie 2017 roku?
listu odczytanego w parlamencie
Dwa dni wcześniej władze ZANU-PF odwołały go z funkcji przywódcy partii, a deputowani szykowali się do wszczęcia procedury impeachmentu.
Q 25Ile języków ma w Zimbabwe status języka urzędowego?
16
Ojczystym dla 80,9% ludności jest shona, dla 11,5% ndebele, a angielski tylko dla 0,3%, choć posługuje się nim zdecydowana większość mieszkańców.
Q 26W którym roku Robert Mugabe został prezydentem Zimbabwe?
1987
Wcześniej był premierem; urząd głowy państwa objął po kompromisie, który połączył dwie rywalizujące partie i wprowadził ustrój prezydencki.
Q 27Jak nazywała się koalicja ruchów wyzwoleńczych Rodezji zawiązana w 1976 roku?
Patriotyczny Front Zimbabwe
Koalicję popierały Organizacja Jedności Afrykańskiej i tak zwane państwa frontowe, a partyzanci mogli działać z terytorium Mozambiku i Zambii.
Q 28Jaki odsetek głosujących poparł nową konstytucję Zimbabwe w referendum z marca 2013 roku?
95%
Nowa ustawa zasadnicza zmniejszyła uprawnienia prezydenta i ograniczyła sprawowanie tego urzędu przez jedną osobę do dwóch kadencji.
Q 29Państwo którego ludu powstało w XI wieku z ośrodkiem w Wielkim Zimbabwe?
Karanga
Od XV wieku ziemie te wchodziły w skład imperium Monomotapa, które osiągnęło rozkwit w XV–XVI wieku.
Q 30Po najeździe którego ludu rozpadło się w 1693 roku imperium Monomotapa?
Rozwi
W XVIII wieku najeźdźcy stworzyli silne państwo plemienne i kontynuowali tradycje Wielkiego Zimbabwe.