Getting your questions ready
Getting your questions ready
Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Bloed is de vloeistof die zuurstof, voedingsstoffen en warmte door het lichaam vervoert. Het bestaat uit plasma en drie soorten bloedcellen, en de kleur verraadt hoeveel zuurstof erin zit. Deze quiz test wat je weet over bloedgroepen, bloedarmoede, transfusies en de opvallende bloedkleuren in het dierenrijk. Van makkelijke basisvragen tot pittige details voor wie biologie studeerde: ontdek hoe goed je het bloed kent.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welk eiwit in rode bloedcellen bindt zuurstof in de longen?
Hemoglobine
Bij kleine organismen die geen transporteiwit nodig hebben, is het bloed kleurloos en lijkt het meer op lymfe.
Q 02Hoe heet een tekort aan rode bloedcellen?
Bloedarmoede
Oorzaken lopen uiteen van te snelle afbraak van rode cellen tot een rood beenmerg dat door een virus, geneesmiddel of bestraling te weinig nieuwe cellen vormt.
Q 03Welke kleur lijken aderen door de huid heen te hebben, hoewel het bloed erin rood is?
Blauw
Schematische medische tekeningen versterken de misvatting, omdat vaten met zuurstofarm bloed er meestal in een andere kleur dan rood in staan.
Q 04Welke kleur heeft zuurstofrijk arterieel bloed dat vanuit het hart naar de organen stroomt?
Helderrood
Veneus bloed, dat vanuit de weefsels terugstroomt naar het hart, bevat minder zuurstof en is daardoor duidelijk donkerder van kleur.
Q 05Welke bloedgroep wordt gezien als de universele donor?
0 resus D-negatief
In spoedsituaties, als er geen tijd is voor een kruisproef, wordt altijd bloedgroep 0- gegeven.
Q 06Welke zeldzame erfelijke aandoening bij mannen belet of vermindert de bloedstolling?
Hemofilie
Door de gebrekkige stolling blijft een patiënt zelfs bij een kleine verwonding lang bloeden.
Q 07Onder welke Nederlandse naam staat sepsis ook bekend?
Bloedvergiftiging
Het is een ontsteking in het hele lichaam van het bloed of de lymfe, en komt dus niet alleen in het bloed zelf voor.
Q 08Welke bloedgroep geldt als de universele ontvanger die bloed van iedereen kan krijgen?
AB resus D-positief
Voor het AB0-systeem is dat geen absoluut gegeven: antistoffen in donorbloed van groep A, B of 0 kunnen toch reageren met de rode cellen van de ontvanger.
Q 09Welk verbrandingsproduct uit de cellen vervoert het bloed terug naar de longen?
Koolstofdioxide
De longen scheiden dit gas via diffusie in de longhaarvaten uit aan de buitenlucht.
Q 10Hoeveel bloed heeft een volwassen man gemiddeld?
5 tot 6 liter
Bij een volwassen vrouw is het gemiddeld 4 tot 5 liter, wat neerkomt op 60 tot 98 ml bloed per kilo lichaamsgewicht.
Q 11Hoe heet het medische vakgebied van het bloed, de bloedvormende organen en de lymfeklieren?
Hematologie
Bij hemolytische anemie, een van de aandoeningen uit dit vakgebied, worden rode bloedcellen te snel vernietigd.
Q 12Welke geloofsgemeenschap accepteert uit geloofsoverwegingen geen bloedtransfusie?
Jehova's getuigen
Wie zo'n behandeling toch toestaat en daar geen berouw van heeft, wordt uitgesloten; bloedfracties, de cellsaver en dialyse zijn wel toegestaan.
Q 13Welk percentage van het bloed bestaat ongeveer uit plasma?
55%
Bij centrifugeren vormt het plasma de lichtste laag; de rode bloedcellen zijn het zwaarst en nemen ongeveer 45% van het volume in.
Q 21Tussen welke waarden ligt de normale pH van menselijk bloed?
7,35 en 7,45
Het zuur-base-evenwicht wordt bewaakt door chemische buffers, zoals de waterstofcarbonaat-ionen in het plasma.
Q 22Welk eiwit verzorgt het zuurstoftransport in het bloed van de degenkrab?
Hemocyanine
Ook inktvissen hebben dit koperhoudende eiwit, waardoor hun bloed werkelijk blauw is.
Q 23Welke dichter schreef het oude volkslied ‘Wiens Neerlands bloed door d'aadren vloeit’?
Hendrik Tollens
Bloed stond, net als het Duitse ‘Blut’ en het Engelse ‘blood’, vroeger in overdrachtelijke zin voor verwantschap of afstamming.
Q 14Door welke bewerking van volbloed worden rode bloedcellen van plasma gescheiden?
Centrifugeren
Na de scheiding worden de rode bloedcellen als erytrocytenconcentraat gegeven bij anemie, groot bloedverlies en rond operaties.
Q 15Welke dieren hebben bloed dat echt een blauwe kleur heeft?
Degenkrabben en inktvissen
Bij peniswormen en armpotigen komt een roze bloedkleur voor; de kleur hangt af van het eiwit dat de zuurstof vervoert.
Q 16Wat ontbreekt bij volgroeide rode bloedcellen van zoogdieren zoals de mens?
Celkern
Rijpe rode bloedcellen zitten vooral vol met het eiwit dat het grootste deel van het gastransport verzorgt; ze ontstaan via erytropoëse in het beenmerg.
Q 17Hoe heet het volumepercentage van de rode bloedcellen in het bloed?
Hematocriet
Bij een gezond mens maken de rode bloedcellen ongeveer 45% van het bloedvolume uit; de witte cellen en bloedplaatjes samen minder dan 1%.
Q 18Welke erfelijke hemolytische anemie ontstaat door een afwijking in de rode bloedkleurstof?
Sikkelcelanemie
Bij deze ziekte is in de bètaketen van de bloedkleurstof één aminozuur veranderd; de rode bloedcellen worden daardoor te snel vernietigd.
Q 19Welk metaal bevat het zuurstofdragende eiwit van de degenkrab in plaats van ijzer?
Koper
Bij mensen zorgt een ijzerion in de rode bloedkleurstof voor de rode tint; het koperhoudende eiwit van de degenkrab kleurt het bloed blauw.
Q 20Welk soort transfusie wordt in Nederland niet meer gegeven vanwege ernstige bijwerkingen?
Volbloedtransfusie
Tegenwoordig krijgt een patiënt alleen rode bloedcellen, bloedplaatjes of plasma, afhankelijk van wat er ontbreekt.
Q 24Welke vorm van anemie is een auto-immuunziekte die vooral bij ouderen voorkomt?
Pernicieuze anemie
Bij deze ziekte raakt het maagslijmvlies beschadigd, zodat het lichaam een belangrijke vitamine niet meer goed opneemt.
Q 25Welke vissen uit zeer koud water hebben wit bloed?
IJsvissen
Een zuurstofdragende stof is in het ijskoude water niet nodig: er lost al genoeg zuurstof op in het bloedplasma zelf.
Q 26In welke stad is het hoofdkantoor van de International Society of Blood Transfusion gevestigd?
Amsterdam
Een bloedzak heet in een klinische omgeving een ‘packed cell’; tegenwoordig krijgen patiënten alleen rode bloedcellen en geen volbloed meer.
Q 27Hoe heet het dunne laagje met witte bloedcellen en bloedplaatjes tussen plasma en rode cellen?
Buffy coat
Het laagje is minder dan 1% van het volume; het plasma erboven is het lichtst, de rode cellen eronder zijn het zwaarst.
Q 28Welke twee clubs speelden tussen 1931 en 1939 jaarlijks de bloedtransfusiewedstrijd?
Sparta Rotterdam en Feyenoord
De opbrengst van deze jaarlijkse wedstrijd kwam ten goede aan het Rode Kruis.
Q 29Welke kleur heeft het bloed van skinken van het geslacht Prasinohaema?
Groen
De oorzaak is een hoog gehalte aan galkleurstof in het bloed van deze hagedissen.
Q 30Hoeveel aminozuren telt de bètaketen waarvan er bij sikkelcelziekte één is veranderd?
146
Hemolytische anemie kan ook ontstaan door een transfusie met de verkeerde bloedgroep of door sommige bacteriën en parasieten.