Getting your questions ready
Getting your questions ready
Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Bonsai is de Japanse kunst van het kweken van miniatuurbomen in potten. Wat begon als Chinese penjing groeide in Japan uit tot een eigen traditie met een strenge schoonheidsleer, gevormd door het zen-boeddhisme en wabi sabi. Deze quiz test je kennis van de geschiedenis, van de handrollen uit de middeleeuwen tot het bonsai-dorp Ōmiya, en van de stijlen: chokkan, kengai, bunjin-gi en de bezemstijl. Ook kweektechnieken als snoeien, metaaldraad en jin komen langs, net als potten, toontafels en formaatklassen.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Wat betekent het Japanse woord bonsai letterlijk?
Plant in pot
De Japanse uitspraak van de Chinese karakters voor 'penzai' leverde het woord op dat nu wereldwijd voor miniatuurpotbomen wordt gebruikt.
Q 02Onder invloed van welke stroming ontwikkelde de bonsai zijn sobere schoonheidsleer?
Zen-boeddhisme
Traditioneel gebruikt men in Japan alleen winterharde plantensoorten, die buiten worden tentoongesteld.
Q 03Op welke Chinese kunstvorm is de meer dan duizend jaar oude bonsaitraditie gestoeld?
Penzai
Een Japanse bonsai oogt doorgaans soberder dan zijn Chinese tegenhanger, omdat de Japanse schoonheidsleer onder invloed van zen werd gevormd.
Q 04Hoe heet de alkoof in een Japanse ontvangst- of theekamer waar siervoorwerpen worden getoond?
Tokonoma
Begin 20e eeuw zetten veel Japanners hun bonsai daar neer, al blijven de meeste soorten maar enkele dagen binnen gezond.
Q 05Wat betekent de Chinese term penjing letterlijk?
Landschap in bak
Een traditionele penjing kan variëren van een enkele klein gehouden boom tot een complex landschap van planten, water en stenen op een groot blad.
Q 06Tussen bonsaikwekers van welke twee steden bestond tientallen jaren lang een rivaliteit?
Kioto en Tokio
De ene stad stond om subtiele bomen met een slanke stam bekend, de andere om bomen met een overdreven dikke stam.
Q 07Welke shogun gaf zijn bonsaihobby niet op, ook niet toen raadsman Hikozemon een boom weggooide?
Tokugawa Iemitsu
Zijn raadsman vond dat de shogun te veel tijd aan zijn liefhebberij besteedde, ten koste van staatszaken.
Q 08In welke stad maakte het Westen op de wereldtentoonstelling van 1862 kennis met Japanse bonsais?
Londen
Veel bonsais bleven na zo'n tentoonstelling achter, waardoor steeds meer buitenlanders de kunstvorm leerden kennen.
Q 09Hoe werden miniatuurpotbomen in Japan vanaf de 14e eeuw genoemd?
Hachi no ki
De term verwijst naar een komvormige pot, niet naar de ondiepe bak die later ingeburgerd raakte.
Q 10In welke Chinese provincie ligt de pottenstad Yixing, leverancier van veel bonsaipotten?
Jiangsu
Ook uit Guangzhou (Kanton) werden potten ingevoerd, vooral exemplaren uit de tijd van de Ming-dynastie.
Q 11Welke stad hield in het Tenmei-tijdperk (1781–1788) elk jaar een tentoonstelling van miniatuurdennen?
Kioto
Kenners uit vijf provincies toonden er hun bomen, die door de bezoekers werden beoordeeld.
Q 12Hoe heet de bonsaistijl met een korte dikke stam en lange golvende takken, populair vanaf 1829?
Octopusstijl
Een kweker in de Tokiose wijk Asakusa begon ermee; binnen twintig jaar legden diverse kwekerijen daar zich toe op de bonsaihandel.
Q 13Welke hervormingen zorgden vanaf 645 voor een grotere Chinese invloed in Japan?
Taika-hervormingen
In dezelfde periode groeide in Japan ook de belangstelling voor miniatuurlandschappen, al is er geen enkel stuk uit die tijd bewaard gebleven.
Q 21Hoe noemden beschrijvingen uit de Tang-dynastie de kleine landschapstukken met dwergbomen?
Punsai
Al in de 1e eeuw n.Chr. gebruikten Chinese taoïsten miniatuurtuintjes bij contemplatie en meditatie.
Q 22Van welk Chinees werk is Kai-shi-en Gaden, de bron van veel bonsaitermen, de Japanse vertaling?
Handboek van de Mosterdzaadtuin
Japanse geleerden namen hieruit ook de term 'bonsai' over, de Japanse uitspraak van het Chinese 'penzai'.
Q 23In welk jaar werd in Tokio een bonsai-kunstwedstrijd gehouden, verslagen in een driedelig herdenkingsboek?
1892
Uit dat herdenkingsboek blijkt dat Japanners bonsai toen al als een opzichzelfstaande kunstvorm beschouwden.
Q 14Waarnaar is de Japanse vertelling Utsubo Monogatari van omstreeks 970 vernoemd?
Holle boom
De tekst verwoordt het Japanse idee dat de schoonheid van een boom pas tot haar recht komt door liefdevolle manipulatie door mensen.
Q 15Welke drie miniatuurbomen verbrandt de verarmde samoerai Tsuneyo in het no-spel van Zeami Motokiyo?
Pruim, kers en den
Als beloning voor zijn gastvrijheid ontving Tsuneyo later drie landgoederen, elk vernoemd naar een van de verbrande bomen.
Q 16Welke soort is Sandai-Shogun-No Matsu, de oudste nog levende bonsaiboom?
Pinus parviflora
Deze Japanse witte den werd in ieder geval al in 1610 als miniatuurboom gekweekt, naar verluidt door een shogun zelf.
Q 17Welke Japanse keizerin ontving tussen 592 en 628 penjing-bomen en gongshi-stenen uit China?
Suiko
De geschenken van de Chinese diplomaten werden aan het keizerlijk hof zeer bewonderd.
Q 18Wat betekent kowatari, de naam voor Chinese potten die tussen 1465 en circa 1800 zijn gemaakt?
Oude kruising
Deze diepe, ongeglazuurde en meestal paarsbruine potten werden in China voor penjing gebruikt.
Q 19Naar welk keizerlijk paleis verhuisde keizer Meiji in 1868, een jaar na de Meiji-restauratie?
Kokyo
De keizer liet binnen en buiten de paleismuren bonsais plaatsen; hovelingen die er niets in zagen, vielen meestal uit de gratie.
Q 20Met welk materiaal probeerde men in de late jaren 1860 stam en takken van bonsais in vorm te brengen?
Bevochtigde hennepvezels
Het was een lastig karwei met zelden bevredigend resultaat; metaaldraad bleek later eenvoudiger en nauwkeuriger.
Q 24Welke handrol uit 1195 bevat de oudst bekende Japanse afbeelding van een penjing?
Saigyo Monogatari Emaki
De rol behandelt het leven van de rijke dichtermonnik Saigyo; penjingstukken waren destijds voorbehouden aan welgestelde families.
Q 25Welk essay over esthetische standaarden voor dwergbomen schreef Kokan Shiren rond 1300?
Bonseki no Fu
Ondanks die vroege standaarden bleef de uitvoering van Japanse potbomen tot het midden van de 15e eeuw sterk variëren.
Q 26Welke ambtenaar bezoekt, vermomd als reizende monnik, de samoerai Tsuneyo in Zeami's no-spel?
Tokyori
Het verhaal werd eeuwenlang afgebeeld in houtsnedes, waardoor de Japanse term voor miniatuurpotbomen gemeengoed werd.
Q 27Welk boek uit 1829 was het eerste werk dat de klassieke bonsai behandelde?
Sōmoku Kin'yō-shū
Het beschreef in detail en met illustraties hoe een den als bonsai kan worden gekweekt; vier jaar later volgde een driedelig album over langlevende planten.
Q 28Uit welk jaar dateert de handrol Boki Ekotoba met de vroegst bekende Japanse dwergbomen?
1351
Elke boom op die rol staat in een diepe pot, zonder stenen of andere attributen, geheel in de sobere geest van zen.
Q 29Waar kwamen vroeg in de 19e eeuw Japanse geleerden in Chinese kunst regelmatig bijeen over potbomen?
Itami
Deze geleerden introduceerden ook de term 'bonsai', die tegen het eind van de eeuw algemeen in gebruik raakte.
Q 30Welke ambtenaar aan het hof van Meiji was bekend om zijn bonsaiverzameling en kweekexperimenten?
Kijoji Itoh
Onder Meiji hadden al snel bijna alle hogere ambtenaren bonsais in hun bezit.