Getting your questions ready
Getting your questions ready
Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
COVID-19 werd eind 2019 voor het eerst opgemerkt in China en groeide binnen enkele maanden uit tot een wereldwijde pandemie. De ziekte, veroorzaakt door een nieuw coronavirus, zette de wetenschap aan tot een ongekende zoektocht naar tests, medicijnen en vaccins. Deze quiz gaat over de ontdekking en naamgeving van de ziekte, de manier waarop het virus zich verspreidt en cellen binnendringt, de symptomen en het ziekteverloop. Ook de virusvarianten, de immuniteit na besmetting en de behandelingen die wel of juist niet bleken te werken komen aan bod.
Alle 28 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01In welk land werd de toen nog onbekende ziekte COVID-19 eind 2019 voor het eerst opgemerkt?
China
Binnen drie maanden verspreidde de ziekte zich naar andere delen van de wereld, wat in 2020 tot de coronapandemie leidde.
Q 02In welke Chinese miljoenenstad werd COVID-19 voor het eerst vastgesteld?
Wuhan
Het ging om patiënten met een longontsteking zonder aanwijsbare oorzaak in de hoofdstad van de provincie Hubei.
Q 03Welk zintuig valt vaak uit, als een van de belangrijkste symptomen van COVID-19?
Reukzin
Andere belangrijke symptomen zijn droge hoest en vermoeidheid; ook zere keel, hoofdpijn, kortademigheid, diarree en buikpijn komen voor.
Q 04Via welke route vindt overdracht van COVID-19 tussen mensen vooral plaats?
Druppels en aerosolen
Infecties ontstaan vooral dicht bij een virusdrager en in gesloten, slecht geventileerde ruimtes; besmette oppervlakken spelen vermoedelijk een kleinere rol.
Q 05Hoeveel dagen bedraagt de mediane incubatietijd van COVID-19 ongeveer?
Vijf
De uitersten lopen van één tot twaalf dagen; Chinese onderzoekers meldden zeldzame incubatietijden tot 24 dagen.
Q 06Welke directeur-generaal van de WHO eiste dat de naam niet naar een plek, dier of groep mensen verwees?
Tedros Adhanom Ghebreyesus
De naam moest ook uitspreekbaar zijn; op dezelfde dag, 11 februari 2020, kreeg het virus zelf zijn officiële naam van een taxonomisch comité.
Q 07Welke twee soorten lymfocyten vormen samen de verworven (adaptieve) immuunrespons?
T-cellen en B-cellen
Wie de ziekte mild doormaakte kan negatief testen op antilichamen en toch positief scoren op een test van de cellulaire afweer.
Q 08Welke bloedbank stelt dat overdracht van het coronavirus via bloedtransfusie nooit is aangetoond?
Sanquin
Rode Kruis-Vlaanderen deelt die visie: ook wie ongemerkt besmet is, kan met zijn bloed geen kwaad voor patiënten.
Q 09Op welke datum maakte de WHO officieel bekend dat er sprake was van een pandemie?
11 maart 2020
Een maand eerder had de organisatie de ziekte haar officiële naam gegeven, een afkorting van coronavirus disease plus het jaartal van ontdekking.
Q 10Welk goedkoop middel vermindert de sterfte bij patiënten die zuurstof of beademing nodig hebben?
Dexamethason
Het immuunsuppressivum remt de overreactie van het immuunsysteem in de longen af, maar heeft weinig of geen effect bij milde symptomen.
Q 11Welk symptoom kwam volgens de WHO-telling van februari 2020 het vaakst voor, bij 87,9% van de patiënten?
Koorts
De telling was gebaseerd op 55.924 in laboratoria positief geteste personen; bindvliesontsteking stond onderaan met 0,8%.
Q 12Via welke receptoren dringt het coronavirus de menselijke cellen binnen?
ACE2-receptoren
Die receptoren zitten ook op vetcellen, waardoor het virus zich bijvoorbeeld in buikvet kan nestelen.
Q 13Hoeveel patiënten genezen spontaan in circa twee weken?
Vier op de vijf
Bij een mild verloop duurt het herstel gemiddeld acht dagen, bij een zwaar verloop drie tot zes weken.
Q 21Waarop lijkt het zeldzame syndroom dat bij kinderen na een coronabesmetting kan optreden?
Ziekte van Kawasaki
Vermoed wordt dat de ontstekingen ontstaan door een hyperreactiviteit van het immuunsysteem; de aandoening staat bekend als MIS-C.
Q 22Met welke dieren is in experimenten bewezen dat het virus zich via de lucht kan verspreiden?
Fretten
Hoe lang het virus buiten het lichaam besmettelijk blijft is onbekend; bij andere virussen hangt dat af van luchtvochtigheid, temperatuur en zonlicht.
Q 23Wat doen gevaccineerden bij een infectie vaker dan niet-gevaccineerden?
Niezen
Volgens Brits onderzoek hebben gevaccineerden 47% minder kans op long covid en 73% minder kans op ziekenhuisopname.
Q 14Welke oorsprong veronderstelt de Wereldgezondheidsorganisatie voor COVID-19?
Zoönotisch
Anno 2021 bestond daarover nog geen consensus, maar een groot onderzoek in 2024 leek de veronderstelling te bevestigen.
Q 15Tot welk syndroom kan de longontsteking bij een ernstig verloop van COVID-19 leiden?
ARDS
Geïnfecteerde cellen kunnen samensmelten tot megacellen of syncytia, die in de longen van patiënten worden gevonden.
Q 16Welk type antistof zorgt voor bescherming op de langere termijn en blijft aanwezig?
Immunoglobuline G
Die antistoffen blijken na verloop van tijd zelfs effectiever te worden, zodat er minder van nodig zijn voor hetzelfde effect.
Q 17Hoe wordt de 501.V2-variant, in oktober 2020 voor het eerst gevonden, in de media ook genoemd?
Bètavariant
De variant werd in de media ook de Zuid-Afrikaanse genoemd; de eerder gevonden Britse variant kreeg de eerste Griekse letter.
Q 18Welk deel van de besmette personen blijft waarschijnlijk asymptomatisch, volgens een review uit 2020?
20%
De auteurs benadrukten dat de schattingen uiteenliepen van 3 tot 67% en dat de data geen definitieve uitspraak toelieten.
Q 19Via welk proces neemt een menselijke cel het coronavirus op?
Endocytose
Er ontstaat een instulping in de celmembraan die zich afsnoert tot een blaasje; nieuwe virussen verlaten de cel later via exocytose.
Q 20Welke dokter waarschuwde op 30 december 2019 vergeefs de autoriteiten voor een dreigende epidemie?
Li Wenliang
De ziekte verspreidde zich daarna razendsnel door de afwezigheid van immuniteit en doordat internationale reizigers het virus mee naar huis namen.
Q 24Waarop lijken de kenmerkende ondoorzichtige veranderingen van het longparenchym op een CT-scan?
Melkglas
Radiologen uit Changsha beschreven patiënten bij wie de CT-scan de diagnose gaf terwijl de PCR-test pas na herhalingen positief werd.
Q 25Welk percentage van de besmette personen ontwikkelde in een Franse studie antilichamen?
98%
Ook na slechts milde symptomen ontstaat een sterke immuunreactie, met antilichamen die het virus minstens 41 dagen kunnen neutraliseren.
Q 26Hoe heet de tijdelijke overeenkomst uit 2020 die patenten vrijgaf voor onderzoek naar de ziekte?
Open COVID Pledge
Creative Commons hielp bij het opstellen ervan; uitgevers van toonaangevende tijdschriften gaven vrije toegang tot relevante publicaties.
Q 27In welke stad zetelt de Foundation for Innovative New Diagnostics (FIND)?
Genève
De stichting houdt een lijst bij van nieuwe coronatesten en evalueert die samen met internationale laboratoria.
Q 28Welke variant, die in mei 2020 circuleerde, heeft een stabieler spike-eiwit dan de oorspronkelijke D614?
G614
De door mutatie ontstane variant circuleerde in Amerika, Groot-Brittannië en Europa en is mogelijk besmettelijker dan het origineel.