Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Galileo Galilei richtte in 1609 een verbeterde telescoop op de hemel en zag wat niemand eerder had beschreven: kraters op de maan, manen rond Jupiter en de schijngestalten van Venus. Deze quiz volgt zijn leven van Pisa en Padua tot het huisarrest in Arcetri. De vragen gaan over zijn ontdekkingen, zijn boeken, zijn natuurkunde en het conflict met de Kerk. Van makkelijke instappers tot vragen voor echte kenners: test wat je weet over de vader van de moderne astronomie.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Rond welke planeet ontdekte Galileo Galilei met zijn telescoop vier heldere manen?
Jupiter
De vier manen heten Io, Europa, Ganymedes en Callisto. Samen worden ze de Galileïsche manen genoemd.
Q 02Als de vader van welke moderne wetenschap wordt Galileo Galilei beschouwd?
Astronomie
Daarnaast legde hij de grondslag voor de experimentele natuurkunde, onder meer met zijn onderzoek naar slingers en vallende voorwerpen.
Q 03Welke paus zuiverde in 1992 met een excuus de naam van Galileo Galilei?
Johannes Paulus II
Daarmee werd Galilei ook erkend als gelovig mens. In kerkelijke kringen vond men al veel langer dat hij betreurenswaardig was behandeld.
Q 04Aan welke faculteit van de Universiteit van Pisa werd Galileo Galilei in 1580 ingeschreven?
Geneeskunde
Zijn vader wilde dat hij dokter werd, net als een vijftiende-eeuwse voorzaat naar wie hij was genoemd. De studie sprak hem niet aan.
Q 05Welk beroep had Vincenzo Galilei, de vader van Galileo Galilei?
Luitspeler
Vincenzo componeerde ook en schreef boeken over muziektheorie. Toch had het gezin moeite om rond te komen.
Q 06Welke Nederlander concludeerde in 1656 dat Galileo Galilei de ringen van Saturnus had gezien?
Christiaan Huygens
Galilei zelf merkte alleen iets op aan beide zijden van de planeet en dacht dat het om twee manen ging.
Q 07Waar kwamen de twee onwettige dochters van Galileo Galilei terecht?
Klooster
Door hun onwettige geboorte zou niemand hen willen trouwen. De oudste, Maria Celeste, bleef een bron van steun voor haar vader.
Q 08Aan welke universiteit doceerde Galileo Galilei tot 1610 meetkunde, mechanica en sterrenkunde?
Padua
Hij had het er erg naar zijn zin en verdiende er aanzienlijk meer, mede dankzij bijlessen en studenten die bij hem in huis woonden.
Q 09Welke uitvinder van de telescoop inspireerde Galileo Galilei in 1609 tot een betere kijker?
Hans Lipperhey
Galilei vond de telescoop dus niet zelf uit: hij verbeterde de Hollandse kijker en deed er nog datzelfde jaar opzienbarende ontdekkingen mee.
Q 10Tegen de ideeën van welke Griekse denker ging Galileo Galilei's leer over de valversnelling in?
Aristoteles
Galilei leerde zijn studenten dat de valversnelling niet afhangt van de massa van een voorwerp: zwaar en licht vallen even snel.
Q 11In welk jaar werd Galileo Galilei in Pisa geboren?
1564
Hij kwam op 15 februari ter wereld als oudste zoon van Vincenzo Galilei en Giulia Ammananti.
Q 12In welk werk uit 1610 beschreef Galileo Galilei zijn waarnemingen van de maan en de Melkweg?
Sidereus Nuncius
De titel betekent Sterrenbode. Het jaar daarop demonstreerde Galilei zijn telescoop in Rome en werd hij lid van de Accademia dei Lincei.
Q 13In welke taal is het boek van de natuur volgens Galileo Galilei geschreven?
Wiskunde
De letters van die taal zijn volgens hem driehoeken, cirkels en andere geometrische figuren. Hij schreef dit in Il saggiatore.
Q 21Welke Engelse dichter bezocht Galileo Galilei tijdens diens huisarrest?
John Milton
Ook de filosoof Thomas Hobbes kwam langs, en later zijn voormalige leerling Benedetto Castelli.
Q 22Welk personage verdedigt in Galileo Galilei's „Dialogo“ het copernicaanse standpunt?
Salviati
Zijn tegenspeler verliest de discussie overtuigend en kreeg opmerkingen van de paus in de mond gelegd. Die was daar woedend over.
Q 23Welke dieren staan op het Barberini-wapen dat Galileo Galilei op een titelpagina zette?
Bijen
Het schild telt er drie. Galilei plaatste het boven aan het boek dat hij opdroeg aan zijn vriend Maffeo Barberini, die toen paus was.
Q 14Welk lichaamsdeel van Galileo Galilei werd bij zijn opgraving afgehakt?
Middelvinger
Waarom dat gebeurde is onduidelijk. Het relikwie, afkomstig van zijn rechterhand, is te zien in het Museo di Storia della Scienza in Florence.
Q 15In welke Nederlandse stad verscheen in 1638 de „Discorsi“ van Galileo Galilei?
Leiden
Galilei liet het manuscript tijdens zijn huisarrest naar de Nederlanden smokkelen. Het boek gaat over twee nieuwe wetenschappen.
Q 16Welk verschijnsel nam Galileo Galilei met zijn telescoop waar bij de planeet Venus?
Schijngestalten
Venus vertoont fasen zoals de maan. Vooral die waarneming bracht Galilei tot de conclusie dat de zon in het midden van het zonnestelsel staat.
Q 17In welk jaar overleed Galileo Galilei?
1642
Hij stierf op 8 januari. De groothertog van Toscane wilde een marmeren mausoleum voor hem laten bouwen, maar de paus protesteerde daartegen.
Q 18Welke vorm had de aardbaan volgens Kepler, terwijl Galileo Galilei van een cirkel uitging?
Ellips
In zijn Dialogo zweeg Galilei ook over het model van Brahe en over Keplers Astronomia Nova.
Q 19In welke plaats bij Florence stond de villa waar Galileo Galilei vanaf 1633 huisarrest had?
Arcetri
Hij mocht er niets meer doceren en zijn sociale contacten werden beperkt, al werd het huisarrest na een tijdje minder streng.
Q 20Hoe oud was Galileo Galilei toen hij in 1633 zijn vonnis te horen kreeg?
69
Het vonnis luidde levenslang huisarrest. De beroemde woorden die hij daarna zou hebben geroepen, zijn door geen enkele tijdgenoot opgetekend.
Q 24Van welke getallen zijn er volgens de paradox van Galilei evenveel als gehele getallen?
Kwadraatgetallen
Dat is opmerkelijk, omdat de meeste gehele getallen zelf geen perfect kwadraat zijn. Het geldt als zijn enige originele bijdrage aan dit vakgebied.
Q 25Wie gebruikte nog vóór Galileo Galilei een telescoop voor astronomische waarnemingen?
Thomas Harriot
Lange tijd dacht men dat Galilei de eerste was. Hij was in maart 1610 wel de eerste die zijn waarnemingen publiceerde.
Q 26Welke schildertechniek hielp Galileo Galilei om schaduwen op de maan te herkennen?
Chiaroscuro
Waar een andere waarnemer alleen vlekken zag, begreep Galilei dat de maan reliëf vertoonde: hij had de kraters gevonden.
Q 27Welke waarneming ontbrak Galileo Galilei om de beweging van de aarde om de zon te bewijzen?
Sterrenparallax
Zijn waarnemingen ondersteunden de theorie van Copernicus wel, maar een sluitend bewijs leverden ze dus niet.
Q 28Hoeveel scudi per jaar verdiende Galileo Galilei als hoogleraar in Pisa?
60
Dat gold als relatief laag. Om rond te komen gaf hij bijlessen en nam hij studenten in huis.
Q 29In welk jaar werd Galileo Galilei herbegraven in het voornaamste deel van de Santa Croce?
1737
Eerst lag hij in een kleine kamer naast de novicenkapel. De herbegrafenis volgde nadat er een fraai grafmonument voor hem was opgetrokken.
Q 30Met hoeveel correcties op het boek van Copernicus kwam de Congregatie van de Index in 1620?
10
Daarna mocht het boek gewoon verkocht worden, met de correcties op een speciaal inlegvel. Het wereldbeeld werd voortaan als hypothese gepresenteerd.