Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Het hart en vaatstelsel, ook wel de bloedsomloop, voert zuurstof, voedingsstoffen, hormonen en warmte door het hele lichaam en neemt afvalstoffen weer mee. Deze quiz begint bij het menselijk hart: kamers, boezems, kleppen, hartslag en bloeddruk. Daarna volgt de evolutie van de bloedsomloop, van insecten en regenwormen tot longvissen en krokodilachtigen. De vragen lopen op van basiskennis tot echte kennersvragen.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Hoe heet de grote lichaamsslagader die bloed vanuit het hart naar het lichaam voert?
Aorta
Het bloed verlaat het hart door de samentrekking van de linkerkamerwand en keert na een rondgang door het lichaam zuurstofarm terug in de rechterboezem.
Q 02Onder welke naam staat een myocardinfarct in de volksmond bekend?
Hartaanval
Meestal is de oorzaak een stolsel, ook wel trombus, dat een bloedvat van het hart plotseling volledig verstopt.
Q 03Welk deel van het menselijk hart is het krachtigst?
Linkerhartkamer
Dit deel moet het bloed door het hele lichaam stuwen, waar de weerstand veel hoger ligt dan in de longcirculatie.
Q 04In welke bloedvaten bevindt zich de grootste hoeveelheid bloed van het lichaam?
Aders
Door hun slappe wand kunnen ze sterk uitzetten; ze dienen vooral als opslagplaats en heten daarom ook capaciteitsvaten.
Q 05Welk hormoon beïnvloedt met name hoe snel het hart samentrekt?
Adrenaline
Ook zenuwsignalen, met name via de nervus vagus, kunnen de frequentie van het hart remmen of versnellen.
Q 06Welk onderzoek maakt de elektrische geleiding van de contractiegolf in het hart goed zichtbaar?
ECG
Ook de doorbloeding van het hartspierweefsel is er vrij nauwkeurig mee te beoordelen, en schade door een infarct kan erop worden vermoed.
Q 07Hoe heet de fase waarin de hartspier samentrekt en het bloed wegpompt?
Systole
Het wegpompen is een actief proces; daarna volgt een rustfase waarin de spiercellen zich opnieuw opladen voor de volgende contractie.
Q 08Via welk bloedvat stroomt zuurstofrijk bloed van de longen terug naar het hart?
Longader
Dit bloed komt uit in de linkerboezem, nadat de longen zuurstof en koolstofdioxide hebben uitgewisseld met de bloedbaan.
Q 09Hoeveel bloed pompt het hart van een volwassene in rust ongeveer per minuut rond?
5 liter
Bij inspanning kan die hoeveelheid ongeveer vervijfvoudigen, afhankelijk van trainingstoestand en leeftijd.
Q 10Welke medische naam heeft het hartzakje dat het menselijk hart helemaal omgeeft?
Pericard
Het vezelige deel van dit zakje is vergroeid met het middenrif, wat een overvulling van het hart verhindert.
Q 11Met welke normale maximale druk stuwt het menselijk hart het bloed de grote bloedsomloop in?
120 mmHg
Door die hoge druk stroomt het bloed met grote snelheid door de slagaders tot in de organen.
Q 12Welke slagaders voorzien het hart zelf van brandstof en zuurstof?
Kransslagaders
Ze liggen op het hartoppervlak, zodat ze bij het samentrekken van de hartspier zelf niet worden dichtgedrukt.
Q 13Hoeveel weegt het hart van een volwassen mens ongeveer?
300 gram
Het is ongeveer zo groot als twee vuisten samen; het hart van een kind is één vuist groot.
Q 21Welke aangeboren hartafwijking is een combinatie van vier afwijkingen onder één noemer?
Tetralogie van Fallot
De meest voorkomende aangeboren afwijkingen zijn hartgaatjes: een gaatje in het tussenschot van de boezems of van de kamers.
Q 22Op welke manier strekken spinnen hun pootgewrichten, bij gebrek aan strekspieren?
Hydraulisch
Voor het buigen hebben spinnen wel spieren; tijdens het rennen kan de druk zo oplopen dat de circulatie vanaf het hart tot stilstand komt.
Q 23Naar wie zijn de vezels genoemd die met de bundel van His de impuls naar de hartpunt geleiden?
Purkinje
Vanaf de punt gaat de impuls omhoog: de samentrekking van de kamers begint dus onderin en verplaatst zich naar boven.
Q 14Welk gebiedje in de wand van de rechterboezem wekt de hartslag spontaan op?
Sinusknoop
Er komt geen impuls uit de hersenen aan te pas: een hart dat uit het lichaam is verwijderd, blijft nog enige tijd vanzelf kloppen.
Q 15Welke klep ligt tussen de linkerboezem en de linkerkamer van het menselijk hart?
Mitralisklep
Deze klep wordt ook bicuspidalisklep genoemd; aan het einde van de diastole trekt de boezem samen om de kamer zo vol mogelijk te stuwen.
Q 16Hoeveel keer zo lang als de samentrekkingsfase duurt de diastole van het hart ongeveer?
Tweemaal
Bij een snellere hartslag wordt juist deze rustfase korter, waardoor het hart minder tijd heeft om zich met bloed te vullen.
Q 17Van welk getal trek je je leeftijd af voor de vuistregel van de maximale hartslag?
220
De hartslag is dynamisch en past zich snel aan de behoeften van het lichaam aan.
Q 18Welk ademhalingspigment geeft het bloed van sommige dieren een blauwe kleur?
Hemocyanine
Kleine dieren missen vaak zo'n pigment: hun bloed hoeft weinig of geen zuurstof te vervoeren en is daardoor kleurloos.
Q 19Welke weekdieren hebben als enige een gesloten bloedsomloop?
Inktvissen
Hun bloedsomloop telt twee kieuwharten en een systemisch hart; de gesloten circulatie is een reactie op toegenomen grootte en activiteit.
Q 20Hoe heet het vernauwen van de bloedvaten waarmee het lichaam de bloeddruk verhoogt?
Vasoconstrictie
Vernauwde bloedvaten geven ook minder warmte af aan de omgeving, wat het lichaam gebruikt voor de thermoregulatie.
Q 24Hoe heet de ruimte tussen de twee longen waarin het menselijk hart ligt?
Mediastinum
Het hart ligt nagenoeg midden achter het borstbeen; pijn aan het hart wordt daar ook bijna altijd gevoeld.
Q 25Hoe heet de zomerslaap waarmee longvissen periodes van droogte overleven?
Estivatie
Afrikaanse en Amerikaanse longvissen zijn obligate luchtademhalers: ze verdrinken als ze onder water worden gehouden.
Q 26Hoelang zou diffusie alleen nodig hebben om een afstand van 1 meter te overbruggen?
32 jaar
Over 1 millimeter duurt het nog maar 17 minuten; diertjes groter dan ongeveer een millimeter hebben daarom aanvullend stromingstransport nodig.
Q 27Hoeveel procent van het hartspierweefsel van zoogdieren bestaat uit compact weefsel?
99%
Dat kan dankzij de coronaire bloedsomloop, die de dicht op elkaar liggende spiercellen van zuurstof voorziet.
Q 28Hoeveel paar ostia telt het buisvormige hart van een kakkerlak?
12
Bij insecten is een verkorting van het hart te zien: huisvliegen hebben nog maar drie paar van deze klepjes.
Q 29Hoeveel procent van de hartspier van de grootoogtonijn bestaat uit compact weefsel?
70%
Bij zalmen is dat aandeel ongeveer 40 procent; de binnenzijde van het hart van zulke vissen blijft sponsachtig.
Q 30Bij welke vroege geleedpotige uit het Cambrium is de oudste circulatie teruggevonden?
Fuxianhuia protensa
Sommige kleine geleedpotigen van nu, zoals watervlooien, hebben wel een hart maar geen bloedvaten.