Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Het weer is de toestand van de lucht op één moment en op één plek. Zon, wind, wolken en regen bepalen samen wat je buiten merkt. Deze quiz gaat over hoe wind ontstaat, hoe het weer wordt voorspeld en hoe stormen en strenge winters de geschiedenis hebben veranderd. Ook onweer komt aan bod: hoe heet een bliksemschicht wordt, waar je veilig schuilt en hoe je uitrekent hoe ver een bui nog weg is.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welke eeuwenoude rituelen worden in sommige landen nog uitgevoerd om neerslag op te roepen?
Regendansen
Het verlangen om het weer te beheersen is van alle tijden; tegenwoordig probeert men wolken ook met techniek te laten uitregenen.
Q 02Welk instituut verzamelt in Nederland de gegevens over het weer?
KNMI
In België doet het KMI dat werk; zulke instituten registreren weercijfers, gemiddelden, extremen en trends op lange termijn.
Q 03Hoe heet de wetenschap die het weer bestudeert?
Meteorologie
Onderzoekers gebruiken waarnemingen, satellietgegevens en computermodellen om veranderingen in de lucht te begrijpen en voorspellingen te maken.
Q 04Welke Nederlandse provincie werd in juli 2021 getroffen door zware overstromingen?
Limburg
Ook aangrenzende regio's in Duitsland en België werden getroffen; de schade liep op tot honderden miljoenen euro's.
Q 05Waar op aarde komt de meeste zonnestraling binnen?
Rond de evenaar
Doordat zonlicht de aarde ongelijk verwarmt, ontstaan temperatuurverschillen die uiteindelijk de lucht in beweging zetten.
Q 06Wat voor natuurverschijnsel is bliksem?
Elektrische ontlading
Bliksem gaat samen met donder en komt behalve op aarde ook voor op andere planeten met een dampkring.
Q 07Hoe noem je het gemiddelde van het weer over een lange periode, zoals dertig jaar?
Klimaat
Het weer zelf is juist zeer veranderlijk: processen in de lucht kunnen binnen minuten tot dagen sterk variëren.
Q 08In welk land werd voor de Olympische Zomerspelen van 2008 het weer kunstmatig beïnvloed?
China
De overheid liet naderende wolkenvelden vervroegd uitregenen, zodat het tijdens de openingsceremonie droog zou blijven.
Q 09Waarin kan een gewoon stuk ijzer of staal veranderen als de bliksem het raakt?
Magneet
Een inslag is krachtig: op de plek waar de bliksem inslaat kunnen stromen van meer dan 100 kA lopen.
Q 10Wat zet lucht in beweging, zodat er wind ontstaat?
Verschillen in luchtdruk
Zo ontstaan grootschalige circulatiepatronen, die onder meer tot uiting komen in passaatwinden en straalstromen.
Q 11Waardoor wordt een weersverwachting onnauwkeuriger naarmate ze verder vooruit kijkt?
Processen in de lucht zijn chaotisch
Kleine veranderingen nu hebben later grote effecten, en metingen van de beginsituatie zijn nooit helemaal precies.
Q 12Als wat werkt een metalen auto met gesloten dak tijdens een blikseminslag?
Kooi van Faraday
De lading wordt direct afgevoerd; wat op de auto achterblijft is zo gering dat je daarna niet tegen een paaltje hoeft te rijden.
Q 13Hoe heet bliksem die je alleen als een oplichtende wolk ziet, zonder de donder te horen?
Weerlicht
Q 21Hoe heet de periode van strenge winters en korte zomers tussen ongeveer 1300 en 1850?
Kleine IJstijd
Vooral in Europa leidde de relatieve kou tot mislukte oogsten, hongersnood en economische neergang.
Q 22Hoe vaak bliksemt het op de hele aarde gemiddeld per seconde?
50 tot 100 keer
Naar schatting zijn er op elk willekeurig moment ongeveer 1800 onweersbuien tegelijk actief.
Q 23Wat bracht tussen 1300 en 1850 stof en zwaveldeeltjes in de lucht, waardoor het afkoelde?
Vulkanen
Vermoedelijk speelde ook een geringere zonnevlekactiviteit mee bij de daling van de wereldwijde temperatuur.
Bliksem binnen één wolk is de meest voorkomende soort en is meestal alleen op deze manier te zien.
Q 14In welke laag van de dampkring spelen de meeste weersverschijnselen zich af?
Troposfeer
Het is de onderste laag van de dampkring; alleen verschijnselen als de straalstroom vallen daar deels buiten.
Q 15Wat verwoestte in de dertiende eeuw tot twee keer toe de Mongoolse invasievloot?
Tyfoons
De Mongolen probeerden Japan in 1274 en in 1281 binnen te vallen; beide pogingen liepen op zee stuk.
Q 16In welk jaar werd Napoleons leger in Rusland verrast door een extreem koude winter?
1812
Tienduizenden soldaten stierven door kou, honger en ziekte, waardoor de veldtocht mislukte.
Q 17Welk verschijnsel ontstaat doordat land en zee verschillend opwarmen en afkoelen?
Zeewind
Ook de moesson komt voort uit dat verschil tussen land en zee, dat regionale verschillen in het weer versterkt.
Q 18Wat betekent het Japanse woord kamikaze letterlijk?
Goddelijke wind
De Japanners gaven die naam aan de stormen die in 1274 en 1281 een vijandelijke vloot voor hun kust vernielden.
Q 19In welk jaar kostte een hittegolf in Europa tienduizenden mensen het leven?
2003
Overstromingen, hittegolven en stormen hebben in Europa ook geleid tot evacuaties en verplaatsingen van bevolkingen.
Q 20Tot ongeveer welke temperatuur kan de binnenkant van een bliksemschicht oplopen?
30.000 K
Daarmee is bliksem heter dan het oppervlak van de zon, dat 5780 K is.
Q 24Hoe heet een weersverwachting uit meerdere berekeningen met iets andere uitgangspunten?
Pluimverwachting
Met het gemiddelde of meest waarschijnlijke resultaat van al die berekeningen, de modelconsensus, valt de onzekerheid goed in te schatten.
Q 25Welke stof wordt bij cloud seeding in wolken losgelaten om condensatie te bevorderen?
Zilverjodide
Deze techniek geldt als de meest geslaagde vorm van moderne weersbeïnvloeding, al blijft het effect vaak beperkt en afhankelijk van de natuurlijke omstandigheden.
Q 26Hoe heten de ontladingen die hoog boven onweerswolken kunnen optreden?
Sprites
Over dit verschijnsel hoog boven de buien is pas betrekkelijk kort geleden meer bekend geworden.
Q 27Welke codenaam droeg de Amerikaanse operatie die in Vietnam de moesson moest verlengen?
Popeye
Het Amerikaanse leger wilde zo tijdens de Vietnamoorlog de bevoorrading van Vietnam bemoeilijken.
Q 28Hoeveel volt per meter bedraagt de doorslagspanning van lucht?
3 miljoen
De spanning in het veld onder een onweerswolk is 100 à 1000 keer te klein om in één keer naar de grond over te slaan.
Q 29Tot welke breedtegraad ontvangt de aarde meer zonnestraling dan ze zelf uitstraalt?
38°
Buiten dat gebied overheerst de uitstraling; de algemene circulatie en de zeestromen voeren de overtollige warmte af.
Q 30Hoe snel beweegt de lading bij de hoofdslag van een bliksem door het bliksemkanaal?
150.000 km/s
De hoofdslag begint zodra de stapsgewijze voorontlading het vangontladingskanaal bereikt; daarna volgen vaak nog meer ontladingen door hetzelfde kanaal.