Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Ivan Pavlov was een Russisch fysioloog die wereldberoemd werd door zijn proeven met honden. Hij ontdekte dat dieren al speeksel aanmaken bij een geluid dat steeds aan het voeren voorafgaat. Deze quiz gaat over zijn leven, zijn Nobelprijs en zijn kritiek op de machthebbers in zijn land. Ook de leer die uit zijn werk voortkwam komt aan bod: prikkels, reflexen, uitdoving en de hersengebieden die erbij betrokken zijn. De vragen lopen op van makkelijk naar pittig.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welke reactie toonden Pavlovs honden al voordat ze hun voedsel kregen?
Speekselafscheiding
Het gebeurde zelfs wanneer hij, zonder voedsel, alleen deed alsof hij de dieren ging voeren.
Q 02Wat wilde Ivan Pavlov bij honden meten toen hij ze verschillende soorten voedsel gaf?
Speekselproductie
Die meting was een onderdeel van zijn grotere fysiologische onderzoek en leidde hem bij toeval naar zijn bekendste ontdekking.
Q 03Hoe heet het door Ivan Pavlov ontdekte leerverschijnsel met twee gekoppelde prikkels?
Klassieke conditionering
Als een geluid herhaaldelijk aan het voeren voorafgaat, wekt dat geluid op den duur zelf de speekselvloed op, ook zonder eten.
Q 04Onder welke twee Sovjetleiders verzette Ivan Pavlov zich openlijk tegen misstanden?
Lenin en Stalin
Hij deed dat onbevreesd, in woord en daad, tegen praktijken waar hij het niet mee eens was.
Q 05Voor onderzoek naar welk lichaamsproces kreeg Ivan Pavlov de Nobelprijs?
Spijsvertering
De prijs ging dus niet naar het werk over reflexieve conditionering waarmee hij later wereldberoemd werd.
Q 06Welke tweede belangrijke vorm van conditioneren bestaat er naast klassiek conditioneren?
Operante conditionering
De twee vormen mogen niet met elkaar worden verward, al kunnen ze allebei helpen bij de behandeling van gedragsstoornissen.
Q 07Waarvoor staat de afkorting CS in de leer van het klassiek conditioneren?
Conditionele stimulus
Een toontje of een lichtflits zijn bekende voorbeelden; deze prikkel is aanvankelijk neutraal.
Q 08In welk jaar ontving Ivan Pavlov de Nobelprijs voor de Fysiologie of Geneeskunde?
1904
De bekroning gold niet zijn beroemde hondenproeven met geluid, maar ander fysiologisch werk.
Q 09Tot wat herleidden vroege behavioristen zelfs het meest gecompliceerde gedrag?
Kettingen van reflexen
Het ging om complexe aaneenschakelingen van zowel aangeboren als geconditioneerde reacties.
Q 10Van welk dier wilde Ivan Pavlov nog niet de achterpoten afstaan aan het sociale experiment?
Kikker
Met die uitspraak liet hij merken hoe weinig hij ophad met het communistische bewind in zijn eigen land.
Q 11Hoe heet het verdwijnen van een geconditioneerde reactie wanneer de UCS uitblijft?
Extinctie
In het Nederlands spreekt men ook van uitdoving; het gebeurt pas nadat de koppeling enige tijd is weggebleven.
Q 12In het spoor van welke Russische leer deed Ivan Pavlov zijn experimenten met honden?
Reflexleer
Hij voerde deze serie psychologische experimenten uit in de eerste jaren van de 20e eeuw.
Q 13Hoe worden Pavlovs Russische collega's zoals Vladimir Bechterew genoemd?
Reflexologen
Twee van zijn Russische collega's kregen dit etiket, al werd Pavlov zelf uiteindelijk de bekendste naam.
Q 21Van welk soort leren is oogknipconditionering een vorm?
Motorisch leren
Oog-handcoördinatie is een ander voorbeeld van dit soort leren, dat door het cerebellum wordt gedirigeerd.
Q 22Wat bereikte Ivan Pavlov met een opening in de slokdarm van zijn proefhonden?
Zuiver maagsap zonder voedselresten
Het ingeslikte voedsel viel door het gat weer naar buiten en bereikte de maag dus nooit.
Q 23Welk instrument liet volgens Leo Africanus getrainde kamelen ‘op bevel’ dansen?
Tamboerijn
Na het leerproces danste het dier bij het horen van het instrument, ook zonder de hete ondergrond die eerst de pijn veroorzaakte.
Q 14Na een bezoek aan welk land noemde Ivan Pavlov het marxisme ongeschikt voor Rusland?
Verenigde Staten
Hij verklaarde dat openlijk en vond het internationale marxisme zelfs totaal ongeschikt om de maatschappij te besturen.
Q 15In navolging van welke denker ontstond het mechanische wereldbeeld in Pavlovs tijd?
Descartes
Uitvloeiselen van het darwinisme en het wetenschappelijk materialisme bevorderden de vorming van dat wereldbeeld.
Q 16Welk hersendeel is betrokken bij het klassiek conditioneren van de oogknipreflex?
Kleine hersenen
Dit hersendeel staat ook bekend onder de Latijnse naam cerebellum.
Q 17Wat leren organismen volgens de gangbare aanname dankzij klassiek conditioneren?
Toekomstige prikkels voorspellen
Het gaat om prikkels met een overlevingswaarde; het mechanisme erachter geldt daarom als adaptief.
Q 18Welke eigenschap heeft de onvoorwaardelijke prikkel bij klassiek conditioneren meestal?
Biologische relevantie
Pijn is daarvan een negatief voorbeeld, voedsel een positief.
Q 19In welke Russische stad werd fysioloog Ivan Pavlov in 1849 geboren?
Rjazan
Hij kwam ter wereld op 14 september en overleed op 27 februari 1936 in Leningrad.
Q 20Tot welk geheugen rekent de cognitieve psychologie klassiek geconditioneerd leergedrag?
Impliciet
Dit geheugen wordt ook het niet-declaratieve geheugen genoemd en kent meerdere ondervormen.
Q 24Welke behaviorist stelde dat er slechts drie aangeboren emotionele reacties bestaan?
John Watson
Volgens hem waren dat vrees, woede en liefde; zo wilde hij ook het ingewikkelde gevoelsleven verklaren.
Q 25Welke neurotransmitter komt bij de zeeslak Aplysia vrij door de onvoorwaardelijke prikkel?
Serotonine
De andere stof in dit samenspel is calcium, dat juist door de aangeleerde prikkel wordt opgewekt.
Q 26Welke onderzoeker ontrafelde klassiek conditioneren op celniveau bij de zeeslak Aplysia?
Eric Kandel
Hij bestudeerde daarvoor de kieuwreflex van het dier, dat voluit Aplysia californica heet.
Q 27Welke Russische psycholoog experimenteerde als eerste met reflexen?
Ivan Setsjenov
Toch werd Pavlov uiteindelijk veel bekender dan deze voorganger.
Q 28Welke andere naam heeft klassiek conditioneren, naast S-leertype?
Stimulussubstitutie
Alle drie de namen komen neer op hetzelfde: het leren van voorwaardelijke reflexen.
Q 29Wiens experimenten op Alexis St. Martin inspireerden Ivan Pavlov bij zijn hondenproeven?
William Beaumont
Pavlov liet honden chirurgisch ombouwen tot meetinstrumenten, onder meer met fistels in speekselklier, maag en pancreas.
Q 30Uit welk jaar stamt ‘Over de beschrijving van Afrika’ van Johannes Leo Africanus?
1526
In dat boek staat een methode om kamelen te leren dansen, eeuwen voordat Pavlov zijn honden bestudeerde.