Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
De Kuipergordel is een ring van ijzige brokken aan de rand van ons zonnestelsel, ver voorbij de buitenste planeten. Pluto is er de bekendste bewoner van. Deze quiz gaat over de ontdekking van de gordel, de grootste objecten zoals Eris en Sedna, hun banen en hun ingewikkelde naamgeving. Ook de ruimtesonde New Horizons en haar scheervlucht langs het verre Arrokoth komen aan bod.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Met welk figuur werd de tweedelige vorm van Arrokoth aanvankelijk vergeleken?
sneeuwpop
Het object heeft een grote 'romp' en een wat kleiner 'hoofd'.
Q 02Waarom zijn de meeste Kuipergordelobjecten moeilijk waar te nemen?
ze weerkaatsen weinig licht
Dat komt door hun grote afstand tot de zon.
Q 03Hoe heten Kuipergordelobjecten die de baan van Pluto volgen?
plutino's
Pluto zelf geldt als een van de grootste ijsdwergen van de gordel.
Q 04Hoelang doet een Kuipergordelobject over één omwenteling om de zon?
honderden jaren
De objecten bewegen dan ook maar traag door de ruimte.
Q 05Welke kleur heeft het Kuipergordelobject Arrokoth?
rood
De 'hals' tussen de twee delen is juist opvallend licht gekleurd.
Q 06Hoe draaien Kuipergordelobjecten om de zon vergeleken met de planeten?
dezelfde richting
Ook de planetoïden wentelen op die manier rond de zon.
Q 07Welke astronoom opperde in 1950 een sfeer op 100.000 AE waaruit kometen komen?
Jan Oort
Dat verre gebied rond het zonnestelsel is later naar hem genoemd.
Q 08Met beelden van welke ruimtetelescoop werd Arrokoth in 2014 ontdekt?
Hubble
De ontdekking was op 26 juni; als catalogusnummer kreeg het object 486958.
Q 09Welke maan was vermoedelijk ooit zelf een object uit de Kuipergordel?
Triton
De grote massa van zijn planeet zou hem in een baan om zich heen hebben getrokken.
Q 10Hoe wordt het vrij plotselinge einde van de Kuipergordel bij 50 AE genoemd?
Kuiper-klif
Aan de buitenzijde lijkt de gordel abrupt op te houden, en een sluitende verklaring daarvoor ontbreekt nog.
Q 11Wie mag een Kuipergordelobject uiteindelijk een naam geven?
de ontdekker zelf
Meestal gebeurt dat niet en houdt het object alleen zijn nummers.
Q 12Wat voor baan beschrijven Pluto en zijn manen?
elliptische
Daardoor komen ze soms dichter bij de zon dan de achtste planeet.
Q 13Onder welke groep worden de objecten van de Kuipergordel geschaard?
transneptunische objecten
De naam zegt waar ze te vinden zijn: voorbij de baan van de achtste planeet.
Q 21Welke instelling geeft een Kuipergordelobject een catalogusnummer?
Minor Planet Center
Dat nummer komt er pas als de precieze baan is berekend; ook planetoïden krijgen er zo een.
Q 22In welk jaar werd het bestaan van een tweede object in de Kuipergordel aangetoond?
1992
Sindsdien zijn er nog duizenden objecten bij gevonden.
Q 23Waar komt Sedna mogelijk oorspronkelijk vandaan?
buiten het zonnestelsel
Sedna zou daarmee een uitzondering zijn onder de verre ijzige objecten rond de zon.
Q 14Op hoeveel astronomische eenheden van de zon bevindt de Kuipergordel zich?
30 tot 50
Eén AE is ongeveer 150 miljoen km, dus de gordel begint op zo'n 4,5 miljard km van de zon.
Q 15In welk jaar lanceerde NASA de ruimtesonde New Horizons naar Pluto?
2006
De lancering was op 19 januari; ook Pluto's maan Charon was een doel van de missie.
Q 16Wat bleek Arrokoth te zijn toen scherpere foto's van New Horizons binnenkwamen?
twee samengevoegde objecten
Dat werd op 2 januari 2019 vastgesteld; tot dan toe was de precieze vorm nog een open vraag.
Q 17In welk jaar suggereerde Gerard Kuiper het bestaan van de Kuipergordel?
1951
Kuiper was een Nederlands-Amerikaanse astronoom; hij meende dat er op relatief korte afstand van de zon zo'n gordel moest zijn.
Q 18Wat geeft het voorlopige nummer van een Kuipergordelobject aan, naast een volgnummer?
het jaartal van de ontdekking
Pas later volgt een definitief nummer, en in sommige gevallen ook een echte naam.
Q 19Waaruit werd Pluto volgens Gerard Kuiper ooit gevormd?
samenklonterende brokken
Daardoor is Pluto nu een van de grootste van de familie van ijsdwergen in de gordel.
Q 20Welke primeur heeft Arrokoth onder de door ruimtesondes bezochte hemellichamen?
nog niet ontdekt bij de lancering
New Horizons was al ruim acht jaar onderweg toen het object in 2014 werd gevonden.
Q 24Welke astronoom schreef al in 1943 en 1949 over wat nu de Kuipergordel heet?
Kenneth Edgeworth
Daarom draagt de gordel soms een dubbele naam, met die van hem voorop.
Q 25Welke naam kreeg de grote 'romp' van Arrokoth?
Ultima
Het wat kleinere 'hoofd' kreeg de andere helft van de werknaam die de missie voor het object gebruikte.
Q 26Met welke vorm is de 'romp' van Arrokoth volgens APL het best te vergelijken?
platte steen
Op 8 februari 2019 bleek dat dit deel minder bol is dan eerder werd aangenomen; ook het 'hoofd' is niet erg bol.
Q 27Uit de taal van welk volk komt de naam Arrokoth?
Powhatan
Het woord betekent lucht of hemel.
Q 28Welke naam kreeg het Kuipergordelobject met het ronde catalogusnummer 20000?
Varuna
Voordat het zijn naam kreeg, stond het object bekend onder het voorlopige nummer 2000 WR106.
Q 29Hoeveel maanden duurde het om alle gegevens over Arrokoth naar de aarde te sturen?
20
De laatste gegevens van de ontmoeting kwamen binnen in september 2020.
Q 30Met hoeveel kilometer per seconde vloog New Horizons langs Arrokoth?
14,3
De sonde bleef daarbij op 3500 km afstand, driemaal dichterbij dan bij Pluto in 2015.