Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
De menselijke hersenen wegen nauwelijks anderhalve kilo, maar sturen zintuigen, spieren, ademhaling en geheugen aan. Tientallen miljarden zenuwcellen werken daarvoor samen in één reusachtig netwerk. Deze quiz gaat over de bouw van de hersenen, de vliezen en het vocht eromheen, de bloedvoorziening en de ontwikkeling bij baby's en kinderen. Ook het beroemde ongeluk van Phineas Gage komt voorbij.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welk orgaan vormt samen met de hersenen het centrale zenuwstelsel?
Ruggenmerg
De hersenen zelf liggen in de schedel, waarvan de botten ze beschermen.
Q 02Wat is de Nederlandse naam voor het cerebellum?
Kleine hersenen
De meest gangbare indeling van de hersenen kent daarnaast het cerebrum en de truncus cerebri.
Q 03Hoeveel procent van het lichaamsgewicht beslaan de menselijke hersenen?
2%
Ondanks dat kleine aandeel verbruiken de hersenen een kwart van de totale glucosevoorraad van het lichaam.
Q 04Welke mechanische functie heeft het hersenvocht voor de hersenen?
Schokdemper
Chemisch gezien is het vocht daarnaast belangrijk voor de stofwisseling.
Q 05Welk voordeel levert de geplooide vorm van de neocortex bij zoogdieren op?
Groter oppervlak
Meer oppervlak betekent meer verbindingen tussen de cellen. De neocortex is evolutionair bezien het jongste deel van de hersenschors.
Q 06Hoeveel gram wegen de hersenen van een volwassen man?
1375
Bij een volwassen vrouw ligt het hersengewicht met 1245 gram iets lager.
Q 07In welk deel van de hersenen liggen de kernen die de ademhaling besturen?
Hersenstam
Ademhalen is een onwillekeurige spierfunctie: ze verloopt zonder dat iemand er bewust opdracht toe geeft.
Q 08Welk deel van het bloed stroomt voortdurend naar de menselijke hersenen?
20%
Glucose en zuurstof leveren via de celademhaling in de zenuwcellen de biochemische energie die de hersenen nodig hebben.
Q 09Waartegen beschermt de bloed-hersenbarrière de hersenen enigszins?
Toxines
De barrière is een functionele scheiding tussen de bloedvaten en het hersenweefsel.
Q 10Welke cellen vormen samen met de zenuwcellen het weefsel van de hersenen?
Gliacellen
Beide soorten komen in verschillende celtypen voor, elk met een eigen functie.
Q 11Waaruit bestaat de grijze stof in de hersenen?
Cellichamen van zenuwcellen
Witte stof bestaat juist uit zenuwvezels, de axonen, die zenuwcellen over lange afstand met elkaar verbinden.
Q 12Naar wie is de wet genoemd die verklaart waarom de hersenen in hersenvocht blijven drijven?
Archimedes
Zonder die opwaartse kracht zouden de hersenen door hun massa en dichtheid onder hun eigen gewicht in elkaar zakken.
Q 13Via welke klier verloopt in de hersenen de besturing van veel hormonen?
Hypofyse
De hersenen produceren zelf een deel van de hormonen en reageren ook op hormonen die elders in het lichaam zijn gemaakt.
Q 21Via welke hersenstructuur bereikt informatie van ogen en oren de hersenschors?
Thalamus
Ook gevoelsinformatie passeert eerst specifieke kernen van deze structuur en gaat daarna naar het bijbehorende schorsgebied.
Q 22Hoe heet het proces waarbij ongebruikte verbindingen in de kinderhersenen weer verdwijnen?
Pruning
Het proces treedt na de geboorte op, tijdens de kinderjaren en de adolescentie, en verloopt met relatief grote snelheid.
Q 23Welke Latijnse naam dragen de hersenwindingen van de neocortex?
Gyri
De windingen worden van elkaar gescheiden door diepe fissuren en door ondiepe hersengroeven.
Q 14Welke vettige, isolerende stof geeft de witte stof van de hersenen haar kleur?
Myeline
De laag ligt beschermend rond de axonen, de lange uitlopers waarmee zenuwcellen met elkaar verbonden zijn.
Q 15Wat genereren zenuwcellen om informatie naar andere cellen door te sturen?
Actiepotentialen
In elk hersengebied liggen cellen die signalen opwekken en cellen die signalen ontvangen.
Q 16Van welk zintuig gaat de informatie eerst naar de bulbus olfactorius?
Reuk
Dit zintuiglijke systeem is fylogenetisch het oudste van allemaal.
Q 17In welk primitiever deel van de hersenen bevinden zich onder meer angst en agressie?
Limbisch systeem
Het is nauw verbonden met de neocortex, waardoor een reactie op de omgeving vaak een mengeling van verstand en gevoel is.
Q 18Welk vlies vormt de buitenste laag van de drie vliezen rond de hersenen?
Hard hersenvlies
Het middelste vlies is ermee verbonden; samen worden die twee soms als één laag gezien.
Q 19Hoe heten de holtes in de hersenen waardoor het hersenvocht circuleert?
Ventrikels
Het vocht circuleert daarnaast ook tussen de lagen van de hersenvliezen.
Q 20Welke neurotransmitter wordt in de substantia nigra geproduceerd?
Dopamine
De stof speelt een belangrijke rol bij het aansturen van bewuste bewegingen van de skeletspieren.
Q 24Wat betekent het Griekse woord waaraan de steuncellen van de hersenen hun naam danken?
Lijm
Deze cellen geven structuur aan het netwerk van zenuwcellen en verwerken afvalstoffen van de stofwisseling in het hersenweefsel.
Q 25Uit hoeveel lagen is de neocortex van de menselijke hersenen opgebouwd?
6
De neocortex bestaat uit grijze stof; cellichamen liggen daarnaast ook in kernen in de onderliggende witte stof.
Q 26Naar wie is de cirkel genoemd waarin de grote slagaders naar de hersenen samenkomen?
Willis
De cirkel werkt als beveiliging: raakt een deel afgesloten, bijvoorbeeld door atherosclerose, dan blijft de bloedvoorziening via de andere weg gewaarborgd.
Q 27Welke zenuwcellen hebben geen verbindingen buiten het hersengebied waarin ze liggen?
Interneuronen
Zij zorgen voor de lokale verwerking van signalen binnen hun eigen gebied.
Q 28Welk deel van de menselijke genen wordt door de hersenen benut?
84%
Genetisch wijken de hersenen van verschillende mensen weinig van elkaar af, wat erop kan wijzen dat ze volgens dezelfde genen worden opgebouwd.
Q 29Hoe heet de verhouding tussen het gewicht van de hersenen en de lichaamsgrootte?
Encefalisatie
Bij mensen is die verhouding vooral uitgesproken in de neocortex, het buitenste en meest complexe deel van de hersenen.
Q 30Hoe heet de doorbloeding van de hersenen, met bloedvaten die van buiten naar binnen lopen?
Centripetaal
Daarmee wijken de hersenen af van de meeste andere organen in het menselijk lichaam.