Getting your questions ready
Getting your questions ready
Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Meteorologie is de wetenschap van het weer: van de dagelijkse toestand van de atmosfeer tot de verwachting voor morgen. Het vak kreeg zijn naam van een boek uit de oudheid en groeide met elk nieuw meetinstrument. Deze quiz volgt die geschiedenis, van de eerste thermometer en barometer via de eerste wolkenclassificaties tot weersatellieten en supercomputers. Daarnaast duik je in de schaal van Saffir-Simpson: hoe orkanen in categorieën worden ingedeeld en wat elke categorie aanricht.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Hoe wordt de meteorologie in het Nederlands ook wel genoemd?
Weerkunde
Naast algemene weersverwachtingen maakt het vak ook specifieke verwachtingen, bijvoorbeeld voor landbouw, luchtvaart en watersport.
Q 02De toename van welk gas in de atmosfeer lijkt het klimaat warmer te maken?
Kooldioxide
Menselijke activiteiten stoten stoffen uit die in de atmosfeer terechtkomen; naast opwarming kan dat lokaal ook tot luchtvervuiling leiden.
Q 03Welk verschijnsel kan door lokale luchtvervuiling ontstaan?
Smog
Het weer beïnvloedt de mens, maar omgekeerd brengen menselijke activiteiten stoffen in de atmosfeer die het weer veranderen.
Q 04Welke aan de meteorologie verwante wetenschap bestudeert het klimaat?
Klimatologie
De meteorologie zelf concentreert zich op het actuele weer, het historische weer en de weersverwachtingen.
Q 05Wat deelt de schaal van Saffir-Simpson naar kracht in?
Tropische cyclonen
De indeling helpt om onderscheid te maken tussen krachtige en verwoestende orkanen en om zich beter op de te verwachten schade voor te bereiden.
Q 06Welke straling bereikt de aarde in grotere hoeveelheid als de ozonlaag wordt afgebroken?
Ultraviolette
De afbraak van de ozonlaag wordt veroorzaakt door de uitstoot van bepaalde stoffen, een van de onopzettelijke invloeden van de mens op het weer.
Q 07Welke windkracht heeft een orkaan op de schaal van Beaufort?
12
De Beaufortschaal werkt meestal met een gemiddelde windsnelheid over tien minuten of een uur, niet met de maximale windstoot.
Q 08Hoe kan de mens het weer opzettelijk veranderen?
Regen maken
Onopzettelijk beïnvloedt de mens het weer eveneens, onder meer via uitstoot die het klimaat opwarmt en de ozonlaag aantast.
Q 09Welke uitvinding uit 1843 maakte weergegevens over grote afstanden snel vergelijkbaar?
Telegraaf
Ruim een eeuw later kwam een volgende doorbraak uit de ruimte: met weersatellieten werd weerinformatie wereldwijd beschikbaar.
Q 10Wie vond in 1643 de barometer uit?
Torricelli
Galileo had in de 16e eeuw al de thermometer geconstrueerd, een van de eerste nauwkeurige meetinstrumenten van het vak.
Q 11Welke natuurkundige onderzocht het verband tussen gasvolume en druk?
Robert Boyle
Ook de opkomst van de thermodynamica en de bliksemexperimenten van Benjamin Franklin brachten de meteorologie vanuit de natuurkunde vooruit.
Q 12Wie stelde in de jaren zestig de chaostheorie op na onderzoek aan de atmosfeer?
Edward Lorenz
Hij begreep als eerste het chaotische karakter van de atmosfeer; de inzichten sijpelden later terug in de weersverwachting.
Q 13Welke twee factoren combineert de Saffir-Simpsonschaal voor de verwachte schade?
Windsnelheid en stormvloed
Q 21In welk land is een vijfpuntige cycloonschaal in gebruik die op windstoten is gebaseerd?
Australië
De Saffir-Simpsonschaal gaat daarentegen uit van de doorstaande wind en wordt niet overal ter wereld gehanteerd.
Q 22Hoe heet de modellering waarin de aarde als één samenhangend systeem wordt gezien?
Earth System Modeling
In zulke modellen zijn behalve de atmosfeer ook de oceanen, de vegetatie en de menselijke invloed opgenomen.
Q 23Welke leerling van Aristoteles publiceerde het ‘Boek der tekens’?
Theophrastus
Dit werk concentreerde zich op het voorspellen van het weer, zonder afzonderlijke verschijnselen te verklaren of naar de oorzaak te vragen.
De werkelijke schade hangt ook af van de ligging, de bouwvoorschriften ter plekke, de begroeiing en eventuele overstromingen.
Q 14Hoe heette de eerste weersatelliet, die in 1960 werd gelanceerd?
Tiros 1
Sindsdien zijn weersatellieten onmisbaar bij uiteenlopende verschijnselen, van bosbranden tot El Niño, en is weerinformatie wereldwijd beschikbaar.
Q 15Welk verband toonden Blaise Pascal en René Descartes aan?
Luchtdruk en hoogte
Nauwkeurige meetinstrumenten bleken noodzakelijk voor verdere voortgang op meteorologisch gebied, en die kwamen pas tijdens en na de renaissance beschikbaar.
Q 16Na welk jaar werden numerieke berekeningen van de atmosfeer met computers mogelijk?
1950
Daarvoor loste men stelsels differentiaalvergelijkingen analytisch op en verwaarloosde men relatief onbelangrijke termen.
Q 17Uit welk jaar stamt ongeveer het boek ‘Meteorologica’ van Aristoteles?
340 v.Chr.
In dit werk combineerde Aristoteles waarnemingen met speculaties over de oorzaken van verschijnselen aan het firmament, en gaf zo het vakgebied zijn naam.
Q 18Wie bouwde in 1667 de anemometer voor het meten van windsnelheden?
Robert Hooke
Ruim een eeuw later, in 1780, werd de lijst van belangrijke meteorologische instrumenten volledig met een apparaat dat de luchtvochtigheid meet.
Q 19Wie stelde in 1803 een classificatie voor wolken op?
Luke Howard
Drie jaar later, in 1806, volgde Francis Beaufort met een vergelijkbare indeling voor windsnelheden.
Q 20In welk jaar trof de hittegolf Europa die als voorbeeld geldt voor regionale weermodellen?
2003
Regionale modellen worden ook ingezet om de gevolgen van plaatselijke grote regenval te beoordelen, zoals die van 2002 in Midden-Europa.
Q 24Van welke categorie is een orkaan die in waarschuwingen ‘extremely dangerous hurricane’ heet?
Vierde of vijfde
Orkanen vanaf de derde categorie worden al tot de majeure orkanen gerekend.
Q 25Wie zag in 1735 als eerste dat de aardrotatie de bewegingen van de atmosfeer beïnvloedt?
George Hadley
Ferrel publiceerde ruim een eeuw later werk over de effecten in de atmosfeer die tegenwoordig corioliseffecten worden genoemd.
Q 26Hoeveel maal zo verwoestend als een categorie 1-orkaan is een orkaan van de hoogste categorie?
250
De schaal loopt steil op: categorie 2 richt 10 keer zoveel schade aan als een zwakke categorie 1, categorie 3 50 keer en categorie 4 100 keer zoveel.
Q 27Waarmee bracht Gustave-Gaspard Coriolis in 1835 het later naar hem genoemde effect in verband?
Mechanische roterende systemen
Hij dacht daarbij aan een waterrad of een machine met bewegende onderdelen; omdat hij het principe als eerste beschreef, kreeg het effect zijn naam.
Q 28Over welke periode middelt de Wereld Meteorologische Organisatie de continue windsnelheid?
10 minuten
De meting gebeurt op een hoogte van 10 meter; de meeste weerbureaus volgen deze aanbeveling van de WMO.
Q 29In welk jaar publiceerde Ferrel zijn werk over de effecten die nu corioliseffecten heten?
1856
Met deze effecten kan de richting waarin de wind draait worden verklaard, al bleek later dat Coriolis het principe eerder had beschreven.
Q 30Onder welke dakhoek kan een versterkt stenen huis de zwaarste orkanen doorstaan?
35 graden
Het dak mag dan geen enkel overhangend stuk hebben en de ramen moeten van orkaanbestendig veiligheidsglas zijn of met rolluiken zijn afgesloten.