Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
De moesson is de periodieke wind van de tropen: een halfjaar lang waait hij uit één richting, om daarna bijna volledig om te draaien. Met die wind komt een andere luchtsoort mee, en dus een heel ander weerbeeld: nat of droog. Deze quiz behandelt het mechanisme achter de moesson, van opwarmend land en lagedrukgebieden tot de intertropische convergentiezone, en de gebieden waar hij het weer bepaalt. Ook de geschiedenis komt aan bod: Griekse en Romeinse zeevaarders kenden de moesson al in de Oudheid en gebruikten hem om rechtstreeks naar India te varen.
Alle 23 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Wat warmt in de zon sneller op dan zee, maar koelt ook sneller af?
Land
Boven het warme oppervlak stijgt de lucht op, waardoor koelere zeelucht die plaats kan innemen; dat is de kern van het moessonmechanisme.
Q 02Wat wordt gebruikt in de aanduiding van een moesson, zoals bij 'zuidwest-moesson'?
Windrichting
Met de draaiing van de wind komt een andere luchtsoort mee, waardoor het weerbeeld sterk verandert.
Q 03Welke twee soorten moesson onderscheidt men op basis van het weerbeeld?
Natte en droge
Het verschil ontstaat doordat de gedraaide wind een andere luchtsoort aanvoert, waardoor het weer sterk verandert.
Q 04Hoe lang waait een moesson achtereen uit dezelfde richting?
Zes maanden
Omdat de wind daarna een heel andere luchtsoort aanvoert, verandert het weerbeeld in het moessongebied sterk.
Q 05Welk gebergte sluit het Indisch subcontinent af van de koude lucht van hogere breedten?
Himalaya
Mede daardoor, en door de enorme landmassa van Azië, zijn de moessoneffecten in Zuid-Azië het duidelijkst van alle moessongebieden.
Q 06In welke maanden valt in Noord-India evenveel regen als in een heel jaar in West-Europa?
Juni, juli en augustus
Tot begin juni is het noorden van India droog, en na de regenmaanden blijft het droog tot de volgende moesson aanbreekt.
Q 07Uit welke richting waait 's zomers de vochtige moessonwind vanaf de Indische Oceaan naar Azië?
Westen
Het Aziatische vasteland wordt 's zomers heet, de lucht stijgt op en vochtige zeelucht stroomt toe om die plaats in te nemen.
Q 08Aan welke expeditie naar India nam de Griekse moessononderzoeker Aristobulus deel?
Alexander de Grote
De moesson was in de Oudheid dus al bekend; enkele eeuwen later gebruikten ook de Romeinen hem voor hun zeeroute naar India.
Q 09Hoe heet de overgang tussen twee moessons?
Kentering
De overgang valt samen met een draai van de wind van ongeveer 180 graden, waarna een andere luchtsoort wordt aangevoerd.
Q 10In welk Europees jaargetijde valt de regentijd van zuidelijk Afrika en Indonesië?
Winter
Ten zuiden van de evenaar zijn de seizoenen omgekeerd, zodat de natte tijd daar in onze koude maanden valt.
Q 11Wat is El Niño?
Hoge zeetemperatuur bij de evenaar
In sommige gebieden hangt de moesson met dit verschijnsel samen, en omdat het goed voorspelbaar is, zijn die moessons dat ook.
Q 12Hoe wordt de wolkenband genoemd die meeschuift met de zenitale zonnestand?
Intertropische convergentiezone
Het verschuiven van deze gordel geldt als de wetenschappelijk correctste verklaring voor de moesson; de band volgt de zon met een kleine vertraging.
Q 13Welke moessons zijn moeilijk voorspelbaar en zorgen onverwacht voor droogte of overstromingen?
Indiase en Chinese
Q 21Welke moessons zijn dankzij de goede voorspelbaarheid van El Niño ook goed te voorspellen?
Indonesië en Zuid-Amerika
Voor West-Afrika geldt juist de temperatuur van de Atlantische Oceaan als een geschikte graadmeter.
Q 22Welke graadmeter is geschikt om de moesson in West-Afrika te voorspellen?
Temperatuur van de Atlantische Oceaan
Het West-Afrikaanse moessongebied beslaat het kustgebied tussen 5 en 20 graden noorderbreedte.
Q 23Welke Griekse handelsreiziger zou de moessonroute over de Indische Oceaan hebben ontdekt?
Hippalos
Voorspellen is lastig omdat de regen meestal uit buien valt, met grote verschillen van plaats tot plaats.
Q 14Welke Romein beschreef hoe de zuidwestmoesson werd gebruikt om naar India te varen?
Plinius de Oudere
Hij schreef in de eerste eeuw na Christus; de route zelf zou door een Griekse handelsreiziger zijn ontdekt.
Q 15Welke kust van Midden-Amerika vormt een moessongebied?
Westkust
Andere moessongebieden liggen in Zuid- en Oost-Azië, rond Indonesië en Noord-Australië en aan de kust van West-Afrika.
Q 16Boven welk land staat de zon 's zomers loodrecht, waardoor de lucht er extra snel stijgt?
Bangladesh
Het tekort aan lucht in dat lagedrukgebied wordt aangevuld met vochtige lucht van over zee, wat de moesson steeds heviger maakt.
Q 17Waar zorgt de Aziatische winterwind aan de overzijde van de Indische Oceaan voor veel regen?
Oost-Afrika
In de winter is het vasteland van China en Rusland koud, waardoor de wind boven India precies omgekeerd waait ten opzichte van de zomer.
Q 18Langs de kust van welke landen zorgt de NO-moesson voor veel slecht weer?
China en Vietnam
Onder invloed van het reliëf nemen laaghangende bewolking, mist en neerslag er tijdens die moesson toe.
Q 19In welke zeestraat veroorzaakt de gang van land- en zeewind zware buien tijdens de ZW-moesson?
Straat Malakka
De buien zijn er zo hevig dat ze een eigen naam hebben gekregen, ontleend aan het grote eiland aan de overkant.
Q 20Welk weerverschijnsel komt aan de kust van een droog gebied voor bij aflandige wind?
Heiigheid
Dit doet zich onder meer voor bij het Arabisch Schiereiland, Somalië, West-Afrika en Noord-Australië.
Dankzij die route konden Romeinse schepen rechtstreeks van de Arabische kust naar Zuid-India zeilen in plaats van langs de kust.