Getting your questions ready
Getting your questions ready
Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
De natuur omvat alles wat het heelal bevat en doet: van atomen en natuurkrachten tot planten, dieren en hele ecosystemen. De natuurwetenschappen proberen dat alles te begrijpen. Deze quiz gaat van de oerknal en de opbouw van de Aarde naar leven, wildernis en natuurbescherming, en duikt af naar de Challengerdiepte in de Marianentrog. Speel de vragen direct online of print ze uit voor een quizavond.
Alle 29 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01De hoeveelste planeet vanaf de Zon is de Aarde?
Derde
De atmosfeer van de Aarde is sinds haar ontstaan voortdurend en aanmerkelijk veranderd, mede door de activiteit van primitieve organismen.
Q 02Ongeveer welk deel van het aardoppervlak bestaat uit oceanen?
70%
Die oceanen met zout water vormen een complex stroomsysteem; de rest van het oppervlak bestaat uit continenten en eilanden.
Q 03Hoe noemt men natuur die niet door menselijke activiteit is beïnvloed?
wildernis
Zulke gebieden gelden als belangrijk voor ecologisch onderzoek en worden ook om culturele, spirituele en esthetische redenen gewaardeerd.
Q 04Op welk halfrond bevindt zich het grootste deel van het bewoonde land?
Noordelijk halfrond
Het klimaat kent twee grote poolgebieden, twee smalle gematigde zones en brede tropische en subtropische stroken rond de evenaar.
Q 05Welke natuurkracht houdt materie op grote schaal bij elkaar?
Zwaartekracht
Op de allerkleinste schaal doet een andere kracht het werk: die bindt quarks tot protonen en neutronen.
Q 06Welke winden maken grote hoeveelheden energie vrij?
tornado's, orkanen en cyclonen
Ook onweer hoort bij de krachtige weersverschijnselen: het produceert bliksem en gaat vaak gepaard met neerslag.
Q 07Wat is een oorzaak van de afname van het aantal soorten in de afgelopen eeuw?
vernietiging van de habitat
Ook jacht wordt genoemd als menselijke activiteit die soorten doet verdwijnen, naast de natuurlijke wisselwerking van evolutie en uitsterven.
Q 08Hoe heet het deel van de atmosfeer, hydrosfeer en vaste Aarde waar leven voorkomt?
Biosfeer
Biotische en abiotische processen beïnvloeden elkaar daar en vormen samen een ecosysteem in dynamisch evenwicht.
Q 09Welke twee elementen ontstonden als eerste uit de elementaire deeltjes na de oerknal?
waterstof en helium
Pas zo'n 200 miljoen jaar later konden uit dit materiaal de eerste sterren en sterrenstelsels worden gevormd.
Q 10Volgens welke theorie staan ruimte en tijd niet los van elkaar?
Relativiteitstheorie
De natuurkunde beschrijft het universum als een geheel van drie ruimtelijke dimensies plus de tijd als vierde dimensie.
Q 11Waardoor ontstaan de seizoenen?
door de axiale variatie van de aardas
Diverse levensvormen zijn afhankelijk van de seizoensgebonden variaties van het weer; het leven past zich aan of sterft uit.
Q 12Hoe lang geleden ontstond het heelal in de oerknal?
13,7 miljard jaar
Het heelal begon als een heet, puntvormig begin met een oneindige dichtheid en temperatuur, en dijt sindsdien uit terwijl het afkoelt.
Q 13Uit hoeveel dimensies bestaat het model waarmee de natuurkunde het universum beschrijft?
vier
Naast lengte, breedte en hoogte telt het model de tijd als dimensie mee: de duur van gebeurtenissen.
Q 21Sinds wanneer groeide in het westen de natuurbeschermingsbeweging?
sinds het midden van de negentiende eeuw
Meestal wezen overheden bepaalde gebieden aan als natuurreservaat of nationaal park; in Europa ging het vaak om door de mens bewerkte landschappen.
Q 22Tijdens welke Chinese dynastie ontstond de traditie om landschappen af te beelden?
Tangdynastie
Het realisme was een belangrijk aspect van de Chinese schilderkunst en had grote invloed op de kunsten in de rest van Azië.
Q 23Vanaf wanneer worden via rewilding-projecten gebieden aan de natuur overgelaten?
vanaf omstreeks 1980
Q 14Wat brengt het magnetisch veld van de Aarde voort?
een ijzerhoudende kern
Het binnenste van de planeet is actief; de aardkorst bestaat uit schollen die over de onderliggende aardmantel schuiven.
Q 15Welke twee woestijnen gelden als voorbeelden van ongerepte natuur?
Sahara en de Gobi
Andere voorbeelden zijn delen van de toendra, de taiga, regenwouden, het Tibetaans Hoogland en de Australische outback.
Q 16In welk land stond bij natuurbehoud de ongerepte natuur centraal, anders dan in Europa?
Verenigde Staten
In Nederland, België, Duitsland en Engeland draaide natuurbehoud juist veelal om landschappen die door mensen zijn bewerkt.
Q 17Welk aandeel van de totale biomassa op aarde is plantaardig?
meer dan 90%
Meer dan de helft van alle soorten organismen leeft bovendien parasitair, dus ten koste van andere organismen.
Q 18Welke twee schilders probeerden in de Romantiek de natuur in schilderijen vast te leggen?
John Constable en William Turner
Vóór die tijd toonden schilderijen vooral religieuze taferelen; het verheerlijken van het landschap werd daarna een aspect van de westerse cultuur.
Q 19Hoeveel dier- en plantensoorten zijn er wetenschappelijk beschreven?
2 miljoen
Schattingen van het werkelijke aantal soorten lopen uiteen van enkele miljoenen tot ruim over de 50 miljoen.
Q 20Wiens poëzie beschrijft bewondering voor een natuur die voorheen als gevaarlijk gold?
William Wordsworth
In diezelfde periode ontstond in de westerse cultuur het idee dat ongerepte natuur een intrinsieke waarde heeft.
Aan het eind van de twintigste eeuw groeide het besef dat het maken van ongerepte natuur niet eenvoudig is, mede door de opwarming van de Aarde.
Q 24Welke Franse wiskundige sprak over de diepere schoonheid van de harmonieuze ordening?
Henri Poincaré
Volgens hem kan alleen een pure intelligentie die ordening van de delen werkelijk begrijpen.
Q 25In welk decennium kregen bomen en rivieren in het Amerikaanse milieurecht een subjectief recht?
Jaren 1970
De redenering: als bedrijven rechten kunnen krijgen, dan ook natuurlijke objecten. Sinds begin deze eeuw is dat in sommige landen wet.
Q 26Welk begrip geeft aan dat veel ecosystemen onvermijdelijk door mensen beïnvloed zijn?
novel ecosystems
Het begrip ontstond toen duidelijk werd dat de opwarming van de Aarde door menselijke invloed het herstellen van ongerepte natuur bemoeilijkt.
Q 27Hoeveel procent van het aardoppervlak was in 2003 aangewezen als beschermd gebied?
10,9%
Naar schatting is tussen de 20 en 50% van het aardoppervlak grotendeels ongerepte natuur, waarvan dus maar een deel bescherming geniet.
Q 28In welke eeuw stelde kunstenaar Shi Erji zijn lijst van twaalf te vermijden dingen op?
13e eeuw
Op die lijst stond onder meer een tafereel zonder enige plaats die door de natuur ontoegankelijk is gemaakt.
Q 29Hoeveel biomassa bevat de Aarde?
75 triljard ton
Verreweg het grootste deel van die biomassa is plantaardig; dierlijk leven is sterk afhankelijk van planten.