Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
De Noordelijke IJszee is de kleinste oceaan op aarde en ligt rond de Noordpool, ingesloten door Eurazië, Noord-Amerika en Groenland. Een groot deel van het jaar is het water bedekt met zee-ijs. Deze quiz gaat over de geografie, het poolijs, de zeestromen en het leven in het koude water. Ook de grondstoffen onder de zeebodem komen aan bod. Daarnaast test je je kennis van de Noordwestelijke Doorvaart: van de eerste ontdekkingsreizigers tot de schepen die er nu doorheen varen.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welke titel draagt de Noordelijke IJszee onder de vijf oceanen op aarde?
Kleinste oceaan
Die status kent de Internationale Hydrografische Organisatie toe; sommige oceanografen zien het water eerder als een soort middellandse zee van het noordpoolgebied.
Q 02Welk schip ging in 1912 verloren na een botsing met een ijsberg?
Titanic
IJsbergen die van het land losbreken, drijven met de zeestromen tot in de drukke vaarroute tussen Europa en Noord-Amerika.
Q 03Welke twee oceanen verbindt de Noordwestelijke Doorvaart met elkaar?
Atlantische en Grote Oceaan
De route slingert door de poolarchipel van Canada en heet in het Engels Northwest Passage.
Q 04Onder welke naam staat de Noordelijke IJszee bekend in vertalingen uit het Engels?
Arctische Oceaan
Het water ligt ten noorden van Eurazië en Noord-Amerika en herbergt het grote ijsveld van de Noordpool.
Q 05Welke smalle zeestraat verbindt de Noordelijke IJszee als enige met de Grote Oceaan?
Beringstraat
Aan de Atlantische kant is de toegang veel breder: daar ligt de voornaamste opening, met een zeebodem op gemiddeld 600 meter diepte.
Q 06Welke schepen hielpen de olietanker SS Manhattan op delen van de Noordwestelijke Doorvaart?
IJsbrekers
Ze kwamen van de Canadese en de Amerikaanse marine en kustwacht.
Q 07Dankzij welk proces vermenigvuldigt het plankton in de Noordelijke IJszee zich 's zomers snel?
Fotosynthese
In de poolzomer schijnt de zon dag en nacht; in de winter is er juist nauwelijks genoeg licht om te overleven.
Q 08Welke Noor bevoer in 1903-1906 als eerste daadwerkelijk de Noordwestelijke Doorvaart?
Roald Amundsen
Tegen die tijd was het gebied door de vele zoektochten wel in kaart gebracht, maar een vaarroute was nog niet gevonden.
Q 09Welke warme zeestroom remt de ijsvorming aan de Europese kant van de Noordelijke IJszee?
Golfstroom
Daardoor ligt de grens van de ijskap daar duidelijk noordelijker dan bij Alaska.
Q 10Naar welk gebied zochten zeevaarders rond 1600 een kortere route via het hoge noorden?
Verre Oosten
Vooral aan het eind van de 16e en het begin van de 17e eeuw trok de ene expeditie na de andere erop uit om de gedroomde doorvaart te vinden.
Q 11Wie werd in 1845 uitgezonden om de Noordwestelijke Doorvaart te vinden?
John Franklin
Zijn schip kwam vast te zitten in het ijs bij King William Island en alle opvarenden kwamen om.
Q 12Welke vorm van plantenleven komt als vrijwel enige volop voor in de Noordelijke IJszee?
Fytoplankton
Het voedt zich met voedingsstoffen uit rivieren en uit de zeestromingen van de Atlantische en de Grote Oceaan.
Q 13In welke maand bereikt het zee-ijs op de Noordelijke IJszee zijn grootste omvang?
Maart
Het minimum valt een half jaar later, in september: de hoeveelheid zee-ijs volgt een duidelijk seizoenspatroon.
Q 21Hoeveel zee-ijs verloor de Noordelijke IJszee in de zomermaanden ruwweg tussen 1979 en 2020?
40%
In de winterperiode bleef het verlies veel kleiner; een kentering in de dalende trend is niet zichtbaar.
Q 22Hoe heet het moment waarop het zomerzee-ijs rond de Noordpool geheel verdwenen zal zijn?
Blue ocean event
Ramingen uit 2020 plaatsten dat moment rond 2035, als de dalende trend zich voortzet.
Q 23Op hoeveel miljard vaten wordt de aardolievoorraad in de Noordpoolregio geschat?
90
Dat is zo'n 13% van de wereldoliereserve; onder meer Noorwegen, Denemarken en Canada maken aanspraak op de delfstoffen.
Q 14Welke baai werd ontdekt tijdens de vroege zoektochten naar de Noordwestelijke Doorvaart?
Hudsonbaai
De doorvaart zelf vonden zeevaarders als Martin Frobisher, John Davis en Jens Munk niet.
Q 15Welke kaap kunnen zeeschepen vermijden door langs de noordkust van Canada te varen?
Kaap Hoorn
Ook de lange omweg via het Panamakanaal vervalt, nu het terugtrekkende ijs de noordelijke routes vrijmaakt.
Q 16Welke randzee van de Noordelijke IJszee blijft dankzij warm water het hele jaar ijsvrij?
Barentszzee
Deze zee ligt ten noorden van Noorwegen en wordt in het oosten begrensd door Nova Zembla; andere randzeeën vriezen in de winter meestal dicht.
Q 17Welke ontdekkingsreiziger zocht de Noordwestelijke Doorvaart vanaf de Grote Oceaan?
James Cook
Na de napoleontische oorlogen nam de Britse marine de zoektocht intensief ter hand.
Q 18Voorbij welk eiland komen zuidwaarts drijvende ijsbergen in de vaarroute Europa–Noord-Amerika?
Newfoundland
Ze worden meegevoerd door de Oost-Groenland- of de Labradorstroom en kunnen zo groot zijn dat ze de scheepvaart bedreigen.
Q 19Hoe heet de polaire zeestroom die de Noordelijke IJszee in zuidelijke richting verlaat?
Oost-Groenlandstroom
Door dezelfde opening stroomt juist warm Atlantisch water naar binnen; de koude stroom loopt langs de oostkust van Groenland.
Q 20Welke wind overheerst enigszins boven de Noordelijke IJszee en stuurt zo het drijvende ijs?
Oostenwind
Het gevolg is een stroming van water en ijs van oost naar west, met uitzonderingen bij de opening naar de Atlantische Oceaan.
Q 24De lange as van de arctische ijskap loopt van welke eilandengroep naar het westen van Alaska?
Spitsbergen
Aan de Europese kant reikt de ovale ijskap minder ver naar het zuiden, omdat warm Atlantisch water daar de ijsvorming afremt.
Q 25Wat voor dier is de Cyanea capillata, die overvloedig voorkomt in de Noordelijke IJszee?
Schijfkwal
In hetzelfde water leeft de Pholis fasciata, de enige soort botervis die er voorkomt.
Q 26Naar welk eiland loopt de 1800 km lange onderzeese rug vanaf de Nieuw-Siberische Eilanden?
Ellesmere-eiland
Onderweg kruist de rug de Noordpool; het eindpunt ligt bij Canada.
Q 27Wie kreeg van de Britse marine de prijs voor het ontdekken van de Noordwestelijke Doorvaart?
Robert McClure
Echt bevaren had hij de route niet: een deel van de afstand tussen twee schepen legde zijn expeditie met sleden af.
Q 28Wie leidde net als John Ross tussen 1818 en 1833 expedities in het Canadese poolgebied?
William Parry
Hun tochten vielen in de periode waarin de Britse marine intensief naar de doorvaart zocht.
Q 29Hoeveel kilometer meet de kustlijn van de Noordelijke IJszee?
45.390
Die kust hoort bij Eurazië, Noord-Amerika, Groenland en een reeks eilanden die samen de oceaan vrijwel insluiten.
Q 30Valse verhalen over een bevaren Noordwestelijke Doorvaart spraken van de Straat van wat?
Anián
De naam bleef hangen, hoewel in die tijd geen enkel schip de route werkelijk had gevonden.