Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Onweer is een natuurverschijnsel met plotselinge elektrische ontladingen: eerst de lichtflits, dan het gerommel. Het komt bijna overal ter wereld voor en kan van plaats tot plaats sterk verschillen. Deze quiz gaat over hoe onweersbuien ontstaan, welke soorten er zijn, wat bliksem en donder precies zijn en hoe je je bij een bui het best beschermt. De vragen lopen op van makkelijk tot pittig.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Hoe heet de typische onweerswolk?
Cumulonimbus
Zo'n wolk groeit uit een gewone stapelwolk en bevat veel onderkoeld water en, op grote hoogte, ijskristallen.
Q 02Waar op aarde komt onweer vrij zelden voor?
Binnen de poolcirkels
In Centraal-Afrika is het juist andersom: daar onweert het op meer dan 200 dagen per jaar.
Q 03Welke naam heeft de angst voor onweer?
Brontofobie
Het grootste gevaar van een bui komt van de bliksem zelf; daarnaast kunnen rondvliegende dakpannen en takken mensen raken.
Q 04Als wat fungeert een metalen auto met gesloten dak bij een blikseminslag?
Kooi van Faraday
De lading wordt direct afgevoerd. De restlading op de auto is zo gering dat je daarna niet tegen een paaltje hoeft te rijden.
Q 05Wat kan het roterende karakter van de stijgstromen in zware onweersbuien veroorzaken?
Windhozen
Vaak blijft het bij een begin van hoosvorming in de lucht. Reikt de slurf wel tot de grond, dan is schade onvermijdelijk.
Q 06Hoe heet het oplichten van een wolk door verre bliksem zonder hoorbare donder?
Weerlicht
Bij helder weer is een bliksemflits nog op zeer grote afstand te zien, terwijl de donder veel minder ver draagt.
Q 07Hoe heet een buitengewoon grote eencellige onweersbui?
Supercel
Zo'n bui draait door verticale windschering om zijn eigen as en houdt het vaak meerdere uren vol.
Q 08Welke houding kun je bij onweer in het open veld het best aannemen?
Gehurkt, voeten tegen elkaar
Blijf ook uit de buurt van hoge punten en zorg vooral dat je zelf niet het hoogste punt bent.
Q 09Hoe heet onweer waarbij de neerslag verdampt voordat die de grond bereikt?
Droog onweer
Normaal speelt juist vaste neerslag, zoals hagel en ijskristallen, een belangrijke rol bij het opbouwen van elektrische lading in de wolk.
Q 10Hoe ver weg is een bliksem ongeveer als de donder 10 seconden later te horen is?
3 kilometer
Omdat een bui zich over vele vierkante kilometers uitstrekt, zegt dit weinig over waar de volgende ontlading valt.
Q 11Waar vormen buienwolken zich in berggebieden meestal het eerst?
Bij de toppen
In het dal kan de zon dan nog gewoon schijnen. Juist daar bestaat bij onweer het risico van plotselinge overstromingen.
Q 12Waarin kan een gewoon stuk ijzer of staal veranderen als de bliksem het raakt?
Magneet
Op de plek van een inslag lopen enorme elektrische stromen, die ook een gebouw kunnen vernielen of er brand kunnen veroorzaken.
Q 13Tot ongeveer welke temperatuur kan de binnenkant van een bliksem oplopen?
30.000 K
Dat is ruim vijf keer zo heet als het oppervlak van de zon, dat 5780 K haalt.
Q 21Welke wolk gaat meestal aan een buienlijn van onweersbuien vooraf?
Shelf cloud
Vóór de wolk is het bijna droog. Zodra hij overtrekt, steekt een felle wind op, gevolgd door heel felle regen.
Q 22Wanneer wint een MCS, een onweerscomplex van enorme omvang, juist aan kracht?
Na zonsondergang
Zo'n systeem kan een doorsnee van enkele honderden kilometers hebben en een hele nacht doorgaan met veel neerslag.
Q 23Tot op welke afstand is bliksem bij helder weer nog te zien?
150 à 200 km
Op grote hoogte en in volle duisternis valt een flits zelfs van heel ver nog op.
Q 14Welk gas ruiken mensen soms als een scherpe, prikkelende geur bij onweer?
Ozon
De sterke elektrische ontladingen zetten plaatselijk chemische reacties in gang die anders nauwelijks voorkomen.
Q 15Hoe heet de zeer sterke wind op grote hoogte die onweersbuien het hevigst maakt?
Straalstroom
Zware buien ontstaan in een vochtig overgangsgebied van zeer warm naar veel kouder weer.
Q 16Tot ongeveer welke hoogte kunnen de buienwolken van zwaar onweer uitgroeien?
15 kilometer
Op die hoogte ligt de tropopauze. Sommige buien leveren meer dan tien millimeter regen in een half uur op.
Q 17In welk stadium van warmteonweer gaan de daalwinden de stijgwinden overheersen?
Uitdovingsstadium
De koude daalwinden snijden de toevoer van warme, vochtige lucht af, waarna de bui uitregent en oplost.
Q 18Welke soort bliksem is meestal alleen te zien als het oplichten van de buienwolk?
Intrawolkbliksem
Het is ook de soort die het vaakst voorkomt. Schichten naar de grond zijn veel beter zichtbaar en daardoor bekender.
Q 19Tot op ongeveer welke afstand is de donder van een onweersbui nog te horen?
25 km
Over grote afstanden worden de hogere frequenties geabsorbeerd, zodat van de scherpe knal alleen een dof gerommel overblijft.
Q 20Hoeveel onweersbuien zijn er naar schatting op elk moment wereldwijd actief?
1.800
Samen zorgen die buien ervoor dat het op aarde elke seconde gemiddeld 50 tot 100 keer bliksemt.
Q 24In welk Afrikaans land onweert het op wel 240 dagen per jaar?
Oeganda
Ter vergelijking: in Nederland onweert het gemiddeld op 21 tot 34 dagen per jaar, afhankelijk van de streek.
Q 25Hoe heten de glazen vormsels die ontstaan waar bliksem door woestijnzand gaat?
Fulgurieten
Zand isoleert zeer goed, dus zoekt de bliksem in de woestijn het laagste punt op, waar de weg naar het grondwater het kortst is.
Q 26Welke radiotechniek ondervindt vrijwel geen storing van onweersbuien?
Frequentiemodulatie
Op de lange golf en de middengolf is bliksem daarentegen al op grote afstand te horen als geknetter.
Q 27Welke Indonesische stad geldt als de stad die het meest door onweersbuien werd getroffen?
Bogor
In 1916 werden daar op 322 dagen van het jaar onweersbuien geteld.
Q 28Welke wolken met torentjes als van kastelen verraden soms een dag vooraf kans op onweer?
Altocumulus castellanus
Soms zijn ze 's ochtends al te zien, klaart het daarna helemaal op en groeien in de middag of avond stapelwolken uit tot buien.
Q 29Met welke snelheid beweegt de lading zich bij de hoofdontlading door het bliksemkanaal?
150.000 km/s
Bliksem bestaat uit een reeks gedeeltelijke ontladingen. Door hetzelfde kanaal volgen meestal nog meerdere ontladingen.
Q 30Hoe heten de hogere radiofrequenties voor omroep in onweersrijke tropische gebieden?
Tropenbanden
Boven ongeveer 3 MHz doven de radiogolven van bliksem sneller uit en reiken ze minder ver, waardoor die frequenties relatief storingsvrij zijn.