Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Paaseiland, door de bewoners Rapa Nui genoemd, is een van de meest geïsoleerde eilanden ter wereld. Het Polynesische eiland in de Grote Oceaan hoort bij Chili en is beroemd om zijn honderden moai. Deze quizvragen gaan over de beelden en hun groeves, de vogelmancultus van Orongo, het onontcijferde schrift en de ontbossing van het eiland. Ook de komst van de Hollanders in 1722 en latere bezoekers komen aan bod.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Hoe heet de hoofdstad van Paaseiland?
Hanga Roa
In 2002 woonde 87% van alle eilandbewoners in deze plaats. Het vliegveld van het eiland ligt er vlak buiten.
Q 02Welke Hollandse ontdekkingsreiziger gaf Paaseiland in 1722 zijn naam?
Jacob Roggeveen
Hij deed het eiland op paaszondag 5 april aan met drie schepen en noteerde de naam als Paasch-Eyland.
Q 03Wie stellen de moai, de beroemde beelden van Paaseiland, voor?
Voorouders
De beelden smeken om vruchtbaarheid: op zo'n extreem afgelegen eiland was voortplanting van cruciaal belang om te overleven.
Q 04Welk Nederlands waddeneiland is ongeveer even groot als Paaseiland?
Texel
Paaseiland meet 163,6 vierkante kilometer en is daarmee een fractie kleiner dan zijn Nederlandse evenknie van 170 km².
Q 05Hoe heet het hiërogliefenschrift dat vroeger op Paaseiland werd gebruikt?
Rongorongo
Het schrift is tot op vandaag niet ontcijferd. De tekens zijn in hout gekerfd; in totaal zijn er zo'n 14.000 gliefen bewaard.
Q 06Welke Britse zeevaarder zag in 1774 dat veel beelden op Paaseiland waren omgegooid?
James Cook
Bij het eerste Europese bezoek, 52 jaar eerder, stonden de beelden nog overeind. Waarom ze daarna werden omgegooid, is onbekend.
Q 07Welke Noor leidde in 1955-1956 een expeditie naar Paaseiland?
Thor Heyerdahl
Hij verzamelde er in 1956 zaden van een boompje dat op het eiland uitstierf; ze kwamen terecht in botanische tuinen in Göteborg en Kew.
Q 08Welk dier speelde waarschijnlijk een grote rol bij het verdwijnen van de paaseilandpalm?
Polynesische rat
Van de gevonden gefossiliseerde palmzaden bleek 99% aangeknaagd, waardoor het bos zich niet meer kon verjongen.
Q 09Hoe bereikten de moai volgens de legende van de eilanders hun platformen?
Lopend op eigen kracht
De beelden zouden elke dag een korte afstand hebben afgelegd; 's nachts wandelden ze rond en verkondigden ze orakels.
Q 10Welke ruimtevaartorganisatie kon de landingsbaan van Paaseiland gebruiken voor een noodlanding?
NASA
De baan gold als uitwijkplaats voor de Spaceshuttle. Het vliegveld bij de hoofdstad heeft één geasfalteerde startbaan.
Q 11Wat betekent ‘Te pito o te henua’, een oude inheemse naam voor Paaseiland?
Navel van de wereld
Een andere inheemse naam, ‘Mata ki te rani’, verwijst naar de beelden met hun schuin omhoog gerichte oogkassen.
Q 12Uit welke groeve komt negentig procent van de moai op Paaseiland?
Rano Raraku
De beelden werden liggend op hun rug uitgehakt met toki, werktuigen van basalt waarvan er duizenden zijn teruggevonden.
Q 13Welk eiland is het dichtstbijzijnde bewoonde eiland bij Paaseiland, op 2075 km afstand?
Pitcairn
Het dichtstbijzijnde onbewoonde eiland, Salas y Gómez, ligt een stuk dichterbij: 391 km naar het oosten.
Q 21Bij welke plek kwam opperhoofd Hotu Matu'a volgens de overlevering op Paaseiland aan?
Anakena
Hij zou er met zijn vrouw en familie in twee kano's zijn gearriveerd. Ook de koninklijke Miru-stam kwam uit deze streek.
Q 22Welke scheppergod zou Hotu Matu'a volgens de overlevering naar Paaseiland hebben gebracht?
Makemake
Rond deze god ontstond later de vogelmancultus, waarvan bij Orongo honderden rotstekeningen getuigen.
Q 23Naar welk rotseilandje zwommen jonge mannen elke lente vanuit Orongo op Paaseiland?
Motu Nui
Het eilandje ligt iets ten zuidwesten van Paaseiland en geldt als het westelijkste punt van Chili.
Q 14Uit welk zacht gesteente zijn de moai van Paaseiland meestal vervaardigd?
Tufsteen
De beelden zijn tot negen en een halve meter hoog. Een klein deel is gehouwen uit het veel hardere basalt.
Q 15Waarmee vergeleken de Hollanders in 1722 de huizen op Paaseiland, behalve met bijenkorven?
Omgekeerde Groenlandse sloep
De ellipsvormige huizen heten hare paenga. Ze waren gemiddeld 12 tot 14 meter lang en 2 meter breed, met de ingang aan de zeezijde.
Q 16Welke Nederlandse historicus stelt dat Paaseiland minder inwoners had dan vaak wordt gedacht?
Rutger Bregman
Hij betwist bovendien of er op het eiland ooit sprake is geweest van oorlog of veldslagen.
Q 17Hoe heet het hoofddeksel van rode steen dat sommige moai op Paaseiland droegen?
Pukao
De hoofddeksels stonden los op de beelden, waardoor de meeste in de loop der jaren verloren zijn gegaan.
Q 18Om het ei van welke zeevogel draaide het vogelmanritueel op Paaseiland?
Bonte stern
Wie als eerste een onbeschadigd ei naar het hoofdeiland bracht, werd uitverkoren tot Vogelman en kreeg bijzondere voorrechten.
Q 19Hoeveel inwoners had Paaseiland nog toen de pokkenepidemie in 1877 voorbij was?
110
De ontvolking begon in 1862, toen slavenhandelaren de helft van de bevolking wegvoerden en de pokken uitbraken.
Q 20Binnen welke Chileense regio vormt Paaseiland een provincie?
Valparaíso
Het eiland is tegelijk een Chileens nationaal park en staat sinds 1995 in zijn geheel op de werelderfgoedlijst van UNESCO.
Q 24Hoe heet het mimosa-achtige boompje dat vroeger op Paaseiland groeide?
Toromiro
Het laatste wilde exemplaar stond in de krater van de Rano Kau en overleefde tot 1960. Botanische tuinen werken aan een herintroductie.
Q 25Uit welke kleine sintelkegel kwam de rode steen voor de hoofddeksels van de moai?
Puna Pau
De lichtrode vulkanische steen heet scoria. De sintelkegel ligt vlak bij de hoofdstad van het eiland.
Q 26Uit welk jaar dateert de laatste vermelding van rechtopstaande beelden op Paaseiland?
1838
Daarna lagen alle beelden omver. Sindsdien zijn er weer veel overeind gezet.
Q 27Voor welke Spaanse koning werd Paaseiland in 1770 geannexeerd?
Karel III
De expeditie stond onder leiding van Felipe González de Ahedo en kwam 48 jaar na de eerste Europese bezoekers.
Q 28Welke afwijkende moai op Paaseiland heeft een baard en een knielende houding?
Tukuturi
Het is waarschijnlijk een van de laatst vervaardigde beelden. In de 17e eeuw hield het maken van moai op.
Q 29Hoeveel generaties koningen zouden er volgens de traditie sinds Hotu Matu'a zijn geweest?
57
Bij gemiddeld 25 jaar per generatie komt de aankomst van het eerste opperhoofd daarmee uit rond 450 na Christus.
Q 30Hoeveel procent van de 473 vogelman-petrogliefen van Paaseiland ligt in of rond Orongo?
86
Sommige rotstekeningen worden deels overlapt door huizen en zijn dus ouder dan die gebouwen.