Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Peter Higgs was de Britse natuurkundige die verklaarde waar de massa van elementaire deeltjes vandaan komt. Het deeltje dat uit zijn theorie volgt, draagt zijn naam. Deze quiz gaat over zijn jeugd en loopbaan, de lange jacht op het higgsboson bij de grote versnellers en de prijzen die volgden. Van makkelijke instappers tot vragen voor echte kenners van de deeltjesfysica.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Met welke bijnaam werd het higgsboson in de populaire media bekend?
Godsdeeltje
Natuurkundigen verafschuwen de term over het algemeen, omdat hij misleidend is.
Q 02In welke stad was Peter Higgs hoogleraar theoretische natuurkunde aan de universiteit?
Edinburgh
Voor hij er zijn persoonlijke leerstoel kreeg, had hij wisselende onderwijsposities, onder meer in Londen.
Q 03Welke deeltjesversneller ontdekte in 2012 een deeltje met de massa van het higgsboson?
Large Hadron Collider
Hoogstwaarschijnlijk gaat het om het deeltje dat bijna een halve eeuw eerder was voorspeld.
Q 04In welke stad staat het CERN, waar de LHC in gebruik werd genomen?
Genève
De versneller draait er sinds 10 september 2008; men hoopte het higgsboson er op indirecte wijze mee waar te nemen.
Q 05Bij welke omroep werkte de vader van Peter Higgs als geluidtechnicus?
BBC
Vanwege dat werk verhuisde het gezin in de jeugd van Higgs veelvuldig.
Q 06Welke aandoening zorgde ervoor dat Peter Higgs als kind vooral thuis les kreeg?
astma
Ook de Tweede Wereldoorlog en de vele verhuizingen van het gezin speelden daarbij een rol.
Q 07Welk model van de deeltjesfysica rekent het higgsmechanisme tot zijn belangrijke ingrediënten?
standaardmodel
Het mechanisme was al algemeen aanvaard voordat het bijbehorende deeltje daadwerkelijk werd gevonden.
Q 08In welk jaar werd het higgsboson voor het eerst voorspeld?
1964
Het deeltje is naar Peter Higgs vernoemd, maar draagt in een van zijn namen ook die van twee andere natuurkundigen.
Q 09Welke grondlegger van de kwantummechanica inspireerde de jonge Peter Higgs op school?
Paul Dirac
Hij was een oud-leerling van de Cotham Grammar School in Bristol, die Higgs van 1941 tot 1946 bezocht.
Q 10Op welke datum werd officieel aangekondigd dat een mogelijk higgsdeeltje gevonden was?
4 juli 2012
Het nieuwe deeltje had een heeltallige spin ongelijk aan één, wat bij de voorspelling paste.
Q 11Hoe oud werd natuurkundige Peter Higgs?
94
Hij overleed op 8 april 2024 in de stad waar hij decennialang had gewerkt.
Q 12Welke oudste wetenschapsprijs ter wereld kreeg Peter Higgs in 2015 toegekend?
Copley Medal
Twee jaar eerder had hij al de Nobelprijs voor Natuurkunde gewonnen.
Q 13In welk jaar werd natuurkundige Peter Higgs geboren?
1929
Achter zijn naam mocht hij de afkortingen FRSE en FRS voeren.
Q 14Wat was de nationaliteit van de twee natuurkundigen die Higgs enkele weken voor waren?
Q 21Welk gevoel over het onvindbare deeltje wilde Lederman met zijn eerst bedachte boektitel uiten?
frustratie
Tegen vrienden zou hij hebben gezegd dat hij een heel wat grovere titel in gedachten had.
Q 22Welke massa, in GeV/c², werd in juli 2012 voor het nieuw ontdekte deeltje bij de LHC gemeten?
125,3
De meetonzekerheid bedroeg 0,6 GeV/c² en de statistische zekerheid 4,9 σ.
Q 23In welk jaar kreeg Peter Higgs zijn persoonlijke leerstoel in de theoretische fysica?
1980
Zijn beroemde postulaat over de herkomst van massa had hij toen al zestien jaar eerder gepubliceerd.
Welke ondergrens bepaalden de LEP-experimenten voor de massa van het higgsboson, in GeV/c²?
Belgische
Hun gelijkaardige hypothese verscheen op 31 augustus, geheel onafhankelijk van het werk van Higgs.
Q 15Welke twee LHC-detectoren namen als eerste aanwijzingen voor het higgsboson waar?
ATLAS en CMS
De waarschijnlijkheid van die eerste waarneming bedroeg 2,3 σ, ofwel 97 procent.
Q 16Van welke afkomst was de moeder van Peter Higgs?
Schotse
Zijn vader was een Engelsman; later vond Higgs in het land van zijn moeder zijn vaste academische thuis.
Q 17Welke Nobelprijswinnaar schreef het boek ‘The God Particle’ over het higgsboson?
Leon Lederman
Aan dit boek uit de jaren negentig dankt het deeltje zijn omstreden bijnaam.
Q 18In welk vakgebied promoveerde Peter Higgs aan King's College London?
moleculaire fysica
Hij kwam er in 1947 aan, na de City of London School, en promoveerde in 1954.
Q 19Bij welk laboratorium in Chicago hoorde de Tevatron-versneller die op het higgsdeeltje joeg?
Fermilab
De Tevatron werd op 30 september gesloten, nog vóór de officiële aankondiging van het nieuwe deeltje.
Q 20Van welke deeltjes verklaarde Peter Higgs in het bijzonder de herkomst van de massa?
W- en Z-bosonen
Hij deed dat op 15 september met zijn postulaat van spontane lokale symmetriebreking.
114
Daarmee viel de waarde die indirecte berekeningen het waarschijnlijkst achtten al af.
Q 25In welk jaar zou de bijnaam van het higgsboson voor het eerst zijn gebruikt?
1993
De naam gaat terug op de titel van een populairwetenschappelijk boek van een Nobelprijswinnaar.
Q 26In welk jaar ontving Peter Higgs de Wolfprijs voor Natuurkunde?
2004
In 1997 had de European Physical Society hem al de Prijs voor Hoge-energie- en Deeltjesfysica toegekend.
Q 27Welk begrip kenmerkt de theorieën waarin een hele familie van higgsbosonen zou bestaan?
supersymmetrie
In het gangbare beeld bestaat er juist maar één soort van dit deeltje.
Q 28Op welke datum bevestigde CERN nogmaals onder voorbehoud dat het higgsdeeltje bestaat?
14 maart 2013
Later dat jaar volgde de Nobelprijs voor twee van de natuurkundigen die het deeltje hadden voorspeld.
Q 29Welke lengte markeert de theoretische grens tot waar het gangbare deeltjesmodel bruikbaar lijkt?
plancklengte
Veel theoretici verwachten dat al ver vóór die grens geheel nieuwe natuurkundige wetten zullen blijken te gelden.
Q 30Welke functie had James Gillies bij CERN?
woordvoerder
Over de omstreden bijnaam van het deeltje toonde hij zich milder dan Peter Higgs zelf.