Getting your questions ready
Getting your questions ready
Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Het schaap is een van de vroegst gedomesticeerde dieren en staat al duizenden jaren dicht bij de mens: voor wol, melk, vlees en zelfs om dijken stevig te houden. Deze quiz test wat je weet over het dier zelf: zijn gebit, zijn wilde voorouders, de Nederlandse heide- en weiderassen, het dekblok van de ram en de bijnaam voor Dordtenaren. Ook wol komt ruim aan bod: van de schubben op de vezel en het jeukpunt tot merino, lanoline en uitdrukkingen als 'onder de wol kruipen'.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Wat betekent de uitdrukking 'onder de wol kruipen'?
Gaan slapen
Wie 'door de wol geverfd' is, is juist zeer ervaren.
Q 02Hoe heet een gecastreerde ram?
Hamel
Bij schapen heet het mannetje een ram, het vrouwtje een ooi en het jong een lam.
Q 03Wat betekent 'veel geblaat en weinig wol'?
Meer rumoer dan inhoud
Varianten zijn 'veel geschreeuw maar weinig wol' en 'veel wol weinig truien'.
Q 04In welke drie landen wordt de meeste wol geproduceerd?
Australië, China en Nieuw-Zeeland
Australië neemt het grootste deel van de productie voor zijn rekening en is veruit de grootste wolexporteur.
Q 05Welk uiterlijk kenmerk van geiten ontbreekt bij schapen?
Een sik
Schapen missen ook de sterke geurklieren van geiten, en de hoorns van een ram draaien achter de oren langs omlaag.
Q 06Welk natuurlijk wolvet wordt als bijproduct verkocht en in cosmetica gebruikt?
Lanoline
Voor het spinnen is het juist nuttig dat de wol nog enigszins vet is.
Q 07Van welk wild schaap stamt het gedomesticeerde schaap hoogstwaarschijnlijk af?
De moeflon
Andere wilde schapen zijn de oerial en het dikhoornschaap; alle schaapstypen zijn kuddedieren.
Q 08In welke traditionele gerechten wordt de schapenmaag gebruikt?
Tripes en haggis
Behalve voor wol worden schapen ook gehouden voor melk en vlees, waarbij vooral lamsvlees wordt gewaardeerd.
Q 09Uit welk land is het Merinoschaap oorspronkelijk afkomstig?
Spanje
Zo'n 200 jaar geleden werd het ras naar Australië gebracht; de sterk gekroesde merinowol wordt onder meer voor sjaals gebruikt.
Q 10Hoe heet de wol van de angorageit?
Mohair
Angorawol komt juist van het angorakonijn en wordt voor extra sterkte met schapenwol vermengd.
Q 11Wat is de wetenschappelijke naam van het gedomesticeerde schaap?
Ovis aries
De naam werd in 1758 gepubliceerd; het schaap is een evenhoevig zoogdier en een herkauwer.
Q 12Hoeveel schapen lopen er ongeveer rond in Australië?
150 miljoen
Daar staan maar zo'n 20 miljoen mensen tegenover; bijna alle wol wordt uitgevoerd.
Q 13Waardoor onderscheidt wol zich van gewoon haar?
Door schubben op de vezel
Daardoor blijven zaden en takjes erin hangen, wat de huid beschermt: een schaap loopt zonder schade door doornige begroeiing.
Q 21Hoeveel tanden en kiezen heeft een schaap?
32
Hoektanden ontbreken; boven en onder hebben ze 6 voorkiezen en 6 kiezen.
Q 22Welke uitdrukking dankt zijn oorsprong aan schapen die dijken vasttrappen?
Vier gouden pootjes en een gouden bekkie
Grazende schapen voorkomen dat struiken en bomen op de dijk groeien die met hun wortels de dijk beschadigen.
Q 23Hoeveel chromosomen heeft een schaap?
54
Een geit heeft er 60, waardoor een echte kruising van schaap en geit volgens wetenschappers onmogelijk is.
Q 14Welke leeftijd kan een schaap in theorie halen?
15 tot 20 jaar
In de praktijk komt dat zelden voor: op hoge leeftijd verliest een schaap zijn tanden en kiezen en kan het niet meer goed eten.
Q 15Op welke gronden zijn de Nederlandse heideschapen ontstaan?
Op voedselarme heide- en zandgrond
Door de ontwikkeling van kunstmest werden ze overbodig; sommige rassen worden met uitsterven bedreigd.
Q 16Vóór welk jaar werd het schaap, net als de geit, al gedomesticeerd?
7500 v.Chr.
Vanuit het Midden-Oosten, waar dat waarschijnlijk gebeurde, verspreidde het schaap zich over de hele wereld.
Q 17Hoe heet het stempelkussen met kleurkrijt dat een ram op zijn buik gebonden krijgt?
Dekblok
Zo ziet de boer aan de gekleurde rug welke ooien gedekt zijn en wanneer ze ongeveer moeten lammeren.
Q 18Waarin werden heideschapen 's avonds bijeengedreven om hun mest te verzamelen?
Potstal
Zo kon de mest worden verzameld en opnieuw gebruikt voor de armetierige akkers.
Q 19Hoe noemt men een schaap dat op zijn rug ligt en niet meer kan opstaan?
Verwenteld schaap
Ondeskundige hulp kan leiden tot maagkanteling, waardoor het dier in coma kan raken en kan sterven.
Q 20Hoe wordt een vermeende kruising tussen een geit en een schaap in het Nederlands genoemd?
Gaap of scheit
Embryo's uit zulke paringen worden volgens wetenschappers al snel afgestoten.
Q 24Welke wetenschapper stelde de zes eigenschappen voor domesticeerbaarheid op?
Jared Diamond
Eén ervan is een sociale structuur met sterk leiderschap; schapen onthouden bovendien hun graas- en schuilplekken.
Q 25Van welk schapenras leeft een wilde kudde op de Saint Kilda-archipel bij Schotland?
Het Soay-schaap
Hun primitieve vacht lijkt op die van de bronstijdschapen, waarvan ze mogelijk rechtstreeks afstammen.
Q 26Welk wild schaap uit Centraal-Azië droeg waarschijnlijk ook bij aan het gedomesticeerde schaap?
De argali
Zijn wetenschappelijke naam is Ovis ammon; de belangrijkste voorouder komt uit Zuidwest-Azië.
Q 27Vanuit welk gebied werd het wolschaap mogelijk in Europa ingevoerd?
De Pontisch-Kaspische Steppe
Datzelfde gebied bracht aan het begin van de Bronstijd ook metallurgie, paarden en de Indo-Europese talen naar Europa.
Q 28Inwoners van welke stad worden, net als die van Lier en Birdaard, schapenkoppen genoemd?
Dordrecht
Het is een van de weinige betekenissen van 'schaap' die niets met het dier zelf te maken heeft.
Q 29Waar zitten de acht snijtanden van een schaap?
Alleen in de onderkaak
Met die snijtanden knippen schapen gras en kruiden af, met een beweging als van een tondeuse.
Q 30Welke archeologische vindplaats in Turkije toont de overgang van wilde naar gehouden schapen?
Aşıklı Höyük
De botten van de eerste 500 jaar waren van wilde dieren; daarna nam het aandeel schapenbotten gestaag toe.