Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Sparta was eeuwenlang een van de machtigste stadstaten van het oude Griekenland. De stad zonder muren stond bekend om haar sobere leven, haar ijzeren tucht en een opvoeding die van jongens geharde hoplieten maakte. Deze quiz gaat over het ontstaan van de stad, het bestuur met twee koningen, de opvoeding in de kazerne en de oorlogen die Sparta groot en weer klein maakten. Ook de beroemdste dagen uit de Spartaanse geschiedenis komen voorbij: de Slag bij Thermopylae, waar koning Leonidas met zijn 300 man de Perzen opwachtte.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Met welke stadstaat vocht Sparta de uitputtende Peloponnesische Oorlog uit?
Athene
Aan het einde van die oorlog was Sparta niet alleen te land, maar ook ter zee de belangrijkste macht van Griekenland geworden.
Q 02Van welke landstreek was het antieke Sparta de hoofdstad?
Laconië
Sparta was eeuwenlang een van de belangrijkste poleis, de stadstaten van het oude Griekenland, en werd ook Lakedemonië genoemd.
Q 03Hoe heetten de staatsslaven die het land van de Spartaanse burgers bewerkten?
Heloten
Elke volwaardige burger kreeg van de volksraad een groot stuk land toegewezen, een klèros, dat hij dus niet zelf hoefde te bewerken.
Q 04Welke regisseur verfilmde de Slag bij Thermopylae in 2006 als de film 300?
Zack Snyder
Critici omschreven de film wel als geweldsporno, en in Iran werd er geïrriteerd op gereageerd.
Q 05In welk jaar v.Chr. vond de Slag bij Thermopylae plaats?
480
Een alliantie van Griekse stadstaten stond er tegenover de Achaemenidische Perzen van Xerxes de Grote.
Q 06Welke taak hadden de Spartaanse koningen in oorlogstijd?
Het leger aanvoeren
In vredestijd traden de koningen op als rechters en priesters; hun werkelijke politieke macht was niet erg groot.
Q 07Hoe heet de dichte slagorde van hoplieten die de Grieken bij Thermopylae vormden?
Falanx
De opstelling is weinig wendbaar, maar in een smalle bergpas konden de Grieken niet omsingeld worden.
Q 08Welk berucht gerecht aten de Spartanen gezamenlijk in de kazerne?
Zwarte bloedsoep
De naam Sparta roept vooral ijzerharde tucht, zelfbeheersing en een sober kazerneleven in dienst van de staat op.
Q 09Aan welke rivier lag het antieke Sparta?
Eurotas
De stad lag op de westelijke oever, in het noorden van een centrale vlakte op de Peloponnesos.
Q 10Op welke leeftijd nam de staat de opvoeding van een Spartaans kind over?
7 jaar
Jonge Spartanen woonden daarna in kazernes en hielden zich vooral bezig met sport.
Q 11Welk stenen dier werd bij Thermopylae opgericht ter herdenking van Leonidas en zijn Spartanen?
Leeuw
Na de oorlog verzamelden de Grieken hun doden en begroeven die op de heuvel bij het slagveld.
Q 12Hoe heetten de elite-infanteristen van het Perzische leger bij Thermopylae?
Onsterfelijken
Zelfs zij braken niet door de Griekse linies, mede doordat Xerxes in groepen liet aanvallen en niet in één keer.
Q 13Welke Griek liep tijdens de Slag bij Thermopylae over naar de Perzen?
Ephialtes
Hij vertelde de Perzen over een andere bergpas, die door slechts 1000 man werd bewaakt.
Q 21In welke eeuw v.Chr. ontstond het historische Sparta?
10e
Al in de Myceense periode was Sparta een belangrijk cultuurcentrum, wat ook door archeologische vondsten wordt bevestigd.
Q 22Welke eis stelde koning Leonidas aan de 300 hoplieten die hij voor Thermopylae uitkoos?
Zonen hebben als opvolgers
De zonen moesten oud genoeg zijn om de familieverantwoordelijkheden van hun vader over te nemen; de koning voorzag de afloop al.
Q 23Welk Spartaans orgaan keurde pasgeboren kinderen op hun gezondheid?
Gerousia
Een gezond kind mocht in leven blijven; voor een kind met lichamelijke of geestelijke problemen gold dat niet.
Q 14Op een graphic novel van welke auteur is de film 300 uit 2006 gebaseerd?
Frank Miller
De film werd ook opgevat als een toespeling op een hedendaagse botsing der beschavingen.
Q 15Welke stad werd na de Slag bij Leuktra in 371 v.Chr. de belangrijkste macht in Griekenland?
Thebe
Bij die slag kwam de helft van de Spartanen om, en Sparta raakte ook Messenië kwijt.
Q 16Van welk gebergte werden zwakke Spartaanse baby's volgens Plutarchus geworpen?
Taygetus
Tegenwoordig denken wetenschappers dat zulke kinderen niet naar beneden werden geworpen, maar in de bergen te vondeling werden gelegd.
Q 17Welke Griekse stam onderwierp volgens historici de oorspronkelijke bewoners rond Sparta?
Doriërs
De onderworpen bewoners, die zelf niet tot die stam behoorden, werden als slaven op de velden te werk gesteld.
Q 18Welke functionarissen vormden het dagelijks bestuur van Sparta?
Eforen
Het waren er vijf, en ze controleerden ook of iedereen zich aan de wetten hield, de koningen inbegrepen.
Q 19Welke zeestraat liet Xerxes volgens de overlevering geselen omdat het water niet gehoorzaamde?
Hellespont
Xerxes stond bekend om zijn woedeaanvallen; zijn leger stak de zeestraat uiteindelijk over via een brug van schepen.
Q 20Hoe heetten de vrije omwonenden van Sparta die leefden van handel en nijverheid?
Perioiken
Ze waren vrij, maar hadden geen politieke rechten in de Spartaanse staat.
Q 24Waarin kregen Spartaanse jongens vanaf hun twaalfde les?
Muziek en poëzie
Daarvoor draaide het leven van de jongens in de kazerne vooral om sport.
Q 25Hoe heette de mogelijk geheime staatspolitie waar 18-jarige Spartanen deel van uitmaakten?
Krypteia
Het kan ook een rituele inwijding tot volwassene zijn geweest; op dezelfde leeftijd begon de strenge opleiding tot hopliet.
Q 26Welke Grieken bleven met zo'n 700 man vrijwillig bij de Spartanen in de pas van Thermopylae?
Thespiërs
In 1997 kregen zij een eigen monument, dat naast dat van de Spartanen staat.
Q 27Sinds welk jaar bestaat het moderne Sparta?
1834
De nieuwe stad werd op last van koning Otto aangelegd door Beierse architecten.
Q 28Hoeveel mannen telde de Spartaanse raad van oudsten, de koningen niet meegerekend?
28
Wie geen koning was, moest ouder dan zestig jaar zijn om in deze raad te komen, en bleef dan lid voor het leven.
Q 29Hoe heet het samengaan van dorpen tot één polis, zoals bij het ontstaan van Sparta?
Synoikisme
Bij Sparta ging het om vier dorpen in een alluviale vlakte, waar de oorspronkelijke bewoners naar de randen werden verdrongen.
Q 30Welk koningsgeslacht leverde naast de Agiaden steeds een van de koningen van Sparta?
Eurypontiden
De koningen uit beide geslachten regeerden gelijktijdig, terwijl de monarchie in vrijwel alle andere Griekse stadstaten al was verdwenen.