Getting your questions ready
Getting your questions ready
Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Tanden zijn de eerste halte van de spijsvertering, maar ook wapens, gereedschap en een stuk van je glimlach. Mensen krijgen er twee sets van, haaien elke twee weken een nieuwe. Deze quiz gaat over tanden in het dierenrijk en in de mens: welke dieren geen tanden hebben, waaruit een tand bestaat, hoe het wisselgebit verloopt en wat er misgaat bij cariës, tanderosie of een ontbrekende kies. Van makkelijke vragen over het melkgebit tot kennersvragen over tandformules en anodontie: speel hem direct of print hem uit voor de pubquiz.
Alle 29 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Wat hebben moderne vogels in plaats van tanden?
Scherpe snavel
Insecten en schaaldieren missen eveneens tanden en gebruiken daarvoor een monddeel met een vergelijkbare functie.
Q 02Hoeveel gebitselementen heeft een volwassen mens normaal gesproken?
32
Ze zijn gelijk verdeeld over de bovenkaak en de onderkaak; het gebit wisselt bij de mens maar één keer.
Q 03Welke zoogdiertanden dienen voor verdediging, rivalengevechten en het tonen van conditie?
Slagtanden
Net als klauwen zijn tanden evolutionair gezien in de eerste plaats wapens; dieren met veel sterke tanden zijn vaak roofdieren of aaseters.
Q 04Welke reptielen hebben als uitzondering geen tanden?
Schildpadden
Ook moderne vogels missen tanden; hun scherpe snavel vervult dezelfde functies.
Q 05Hoeveel elementen telt het melkgebit van een kind?
20
Als nieuwe tandjes of kiezen doorkomen, is dat voor het kind vaak een vervelend gevoel; veel kauwen kan het doorkomen versnellen.
Q 06Waar zitten de tanden bij zoogdieren meestal?
Kaakholten
Bij reptielen en vissen zitten ze vaak elders in de mond, en bij sommige beenvissen zelfs nog verder naar achteren.
Q 07Op welke leeftijd verschijnt het melkgebit bij baby's ongeveer?
Zes maanden
Sommige baby's worden zelfs al met een of meer zichtbare tanden geboren, de zogenaamde neonatale tanden.
Q 08Welke tanden houden het voedsel op zijn plaats, zelfs als de prooi nog spartelt?
Hoektanden
De kiezen malen het voedsel daarna fijn, voordat het in de slokdarm en de maag terechtkomt.
Q 09Welke tanden van knaagdieren groeien voortdurend aan nadat ze door het knagen zijn afgesleten?
Snijtanden
Bij huiscavia's, woelmuizen, hazen en konijnen groeien ook de kiezen hun hele leven lang door.
Q 10Welke ingebouwde voorziening heeft een giftand?
Injectienaald
Daarmee dienen slangen en andere dieren bij elke beet een dodelijke of verlammende dosis gif toe aan prooi of vijand.
Q 11Hoe heet de tand waarmee kuikens zich een weg door de eischaal breken?
Eitand
Het woord tand wordt ook gebruikt voor getande bladranden van planten en voor de tanden van tandwielen.
Q 12Welke groep gewervelden heeft geen of alleen kleine tanden?
Amfibieën
Hoe en wanneer tanden in hun huidige vorm precies zijn ontstaan, is nog altijd niet bekend.
Q 13Hoe wordt de verstandskies ook wel genoemd?
Wijsheidskies
Deze laatste kiezen worden geregeld getrokken, omdat er vaak te weinig ruimte voor is en de meeste mensen er weinig aan hebben bij het kauwen.
Q 21Welke twee weefsels kenmerken volgens paleontologen een 'echte' tand?
Glazuur en dentine
Gemineraliseerde structuren met dezelfde histologie als tanden zijn ook aangetroffen in fossielen van kaakloze vissen.
Q 22Wat zijn zoogdieren in het algemeen, omdat ze twee stellen tanden ontwikkelen?
Diphyodonten
Bij de mens ontstaat de tweede en definitieve set in de periode van het wisselgebit.
Q 23Uit hoeveel componenten bestaat een tand?
Vijf
Daarnaast zijn er vier onderdelen te benoemen: de kroon, de hals, de wortels en het parodontium.
Q 14Om de hoeveel weken ontwikkelen haaien een nieuwe serie tanden?
Twee
Haaientanden zijn niet precies dezelfde structuren als die van zoogdieren, maar hebben waarschijnlijk wel dezelfde evolutionaire herkomst.
Q 15Welke monddelen hebben insecten en schaaldieren in plaats van tanden?
Mandibelen
Die hebben een functie die vergelijkbaar is met die van tanden bij gewervelde dieren.
Q 16Welke vorm hebben de tanden van reptielen vaak?
Conisch
Bij reptielen en vissen zitten de tanden bovendien vaak in het verhemelte of de mondbodem in plaats van in de kaak.
Q 17Wat is de Latijnse naam voor de hoektand in de tandformule van de mens?
Caninus
Elk kwadrant van een volwassen gebit telt er precies één, naast twee snijtanden en vijf kiezen.
Q 18Hoe wordt de tandpulpa ook wel genoemd?
Tandmerg
Andere namen zijn tandholte of pulpakamer; naast de pulpa bestaat een tand uit glazuur, tandbeen, een bloedvat en een zenuw.
Q 19Waaraan is een omnivoor aan zijn gebit te herkennen?
Polyvalent gebit
Aan de vorm van de tanden valt vaak af te lezen of een dier herbivoor, carnivoor of insectivoor is.
Q 20Hoe heet een tand die al bij de geboorte aanwezig is?
Natale tand
Bijna altijd gaat het dan om een centrale melksnijtand in de onderkaak; de meeste kinderen worden tandeloos geboren.
Q 24Hoe heten dieren die in hun leven slechts één serie tanden ontwikkelen?
Monophyodonten
Zoogdieren krijgen doorgaans twee sets; bij de mens heet de eerste set het melkgebit.
Q 25Waar bevinden de tanden van sommige beenvissen zich?
Farynx
Bij zoogdieren zitten de tanden meestal veel dichter bij de mond, in de kaak zelf.
Q 26Rond welke maand van de zwangerschap start de vorming van het melkgebit?
4e maand
Bij het groeien van de tandwortels wordt later botweefsel afgebroken om plaats te maken voor de wortel.
Q 27Hoe luidt de tandformule I|C|P|M van de mens, geteld vanaf de middenlijn?
2|1|2|3
De formule geldt per kwadrant, zowel boven als onder en links als rechts, en telt in totaal op tot 32 elementen.
Q 28Kangoeroes, olifanten en lamantijnen zijn een uitzondering onder de zoogdieren: wat zijn ze?
Polyphyodonten
Ze blijven dus meer dan twee series tanden vormen, terwijl de meeste zoogdieren het bij een melkgebit en een volwassen gebit houden.
Q 29In welke week van de embryonale ontwikkeling verschijnt de lamina dentalis?
6e week
Die laag epitheelweefsel is bij embryo's het eerste teken dat er tanden in ontwikkeling zijn.